نۇرسۇلتان نازارباەۆ: “بولاشاقتىڭ ەكونوميكاسى” سەكتورلارىنا جەكە توقتالعىم كەلەدى. ناتيجەلى دە ءتيىمدى قىزمەت ەتەتىن ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جۇيە ونىڭ نەگىزى بولۋى ءتيىس.
بىزدە قازىردىڭ وزىندە بۇل باعىتتاعى ازىرلىكتەر بار. ءبىز ودان ءارى ىلگەرى كەتەمىز. جاڭا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اياسىندا استانادا ءۇش جاڭا عىلىمي ورتالىق قۇرىلاتىن بولادى.
(قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان).
كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانا قالاسىنىڭ بىرقاتار ماڭىزدى نىساندارىنىڭ قۇرىلىسىن ارالاپ كوردى. پرەزيدەنتتىڭ جانىندا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى اسلان مۋسين, قالا اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ بولدى. ەلباسى ءوزىنىڭ ساپارىن الدىمەن “استانانىڭ جاڭا ۋنيۆەرسيتەتى” اق تاپسىرىس بەرۋىمەن سالىنىپ جاتقان جاڭا ۋنيۆەرسيتەت قۇرىلىسىن كورۋدەن باستادى. قۇرىلىستى جۇرگىزۋشى تۇركيالىق “سەمبول ۋياتپيت” اق ەكەن. بۇل ۋنيۆەرسيتەت ەلدىڭ بولاشاق ەليتاسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلىپ جاتىر. ول قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ۇزدىك الەمدىك تاجىريبەلەردى قولدانۋ ماقساتىمەن اشىلىپ, وسى سالاداعى ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق برەندىنە اينالۋى ءتيىس. ول جوسپار بويىنشا ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ شىلدە ايىندا اشىلاتىن بولادى. وندا ءتۇسۋ ەمتيحاندارىن ويداعىداي تاپسىرعان ءتورت مىڭداي تالاپكەردىڭ نەگىزگى بولىگى مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارى بويىنشا تەگىن وقيدى. ءبىر ەرەكشەلىگى, وقۋ اعىلشىن تىلىندە جۇرگىزىلەدى. ۋنيۆەرسيتەت مىناداي كاسىپتەر بويىنشا ماماندار دايىندايدى: ينجينيرينگ, جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى, گۋمانيتارلىق عىلىم, مەديتسينا, بيزنەس جانە مەملەكەتتىك ساياسات. بۇل ۋنيۆەرسيتەت الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى 30-دان ارتىق ءبىلىم وشاقتارىمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتا بولادى. ۋنيۆەرسيتەت 2010 جىلعى قىركۇيەك ايىندا العاشقى وقۋ جىلىنا قابىلدانعان ستۋدەنتتەرگە اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەتۋدەن باستايدى. ولارعا شەتەلدىك ۇستازدار ساباق بەرەدى. ەلباسى ن.نازارباەۆ جاڭا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قۇرىلىسى بارىسىمەن تانىسىپ, ونىڭ ۇلكەن كورپۋسىن ارالاپ كوردى. 122 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن وسى نىساندا قازىر 1 مىڭنان ارتىق ادام قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. كامپۋستىڭ ورتالىق الاڭىندا كىتاپحانا, لەكتسيا تىڭداۋ زالدارى, زەرتحانالار, تاماقتانۋ ورتالىعى, دۇكەندەر, سپورت زالدارى, ت.ب. بولادى. “استانانىڭ جاڭا ۋنيۆەرسيتەتى” اق پرەزيدەنتى اسلان ساريندجينوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قۇرىلىستىڭ قالىپتى جۇرۋىنە كەدەرگى كەلتىرەتىن پروبلەمالار جوق. سوندىقتان ول بەلگىلەنگەن مەرزىمدە پايدالانۋعا بەرىلۋى ءتيىس. مەملەكەت باسشىسى بۇدان كەيىنگى كەزەكتە ەلوردانىڭ سول جاعالاۋىنان ورىن تەپكەن “حان شاتىر” ساۋدا جانە ويىن-ساۋىق ورتالىعىن ارالاپ, ونىڭ قۇرىلىسى بارىسىمەن تانىستى. جالپى اۋدانى 133 مىڭ شارشى مەتردى الاتىن بۇل نىساندى “سەمبول ۋلۋسلاراراسى ياتىرىم تارىم پەيزاش ينشاات ساناي ۆە تيجارەت انونيم شيركەتي” اق جۇرگىزۋدە. ءدال قازىرگى تاڭدا اتالعان جاڭا عيمارات كۇمبەزىندە 836 ETFE ەتيلفلۋورەتيلەندى پلەنكانىڭ 801-ءى ورنالاستىرىلعان. ال جالپى “حان شاتىردىڭ” قۇرىلىسىنا كەلەر بولساق, ونىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا اۆتوكولىككە ارنالعان پاركينگ جانە دۇكەن, ەكىنشى قاباتتا ساۋدا دۇكەندەرى, ۇشىنشىدە دۇكەندەر مەن كينوزال, تورتىنشىدە فاست-فۋد پەن بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭى, بەسىنشى قاباتتا تۇرىك مونشالارى مەن سۇلۋلىق سالوندارى, ال التىنشى جانە جەتىنشى قاباتتاردا فيتنەس ورتالىعى مەن اكۆاپارك ورنالاساتىن بولادى. بۇگىندە بۇل ايرىقشا قۇرىلىس نىسانىنا 1000-نان استام جۇمىسشى تارتىلعان ەكەن. “حان شاتىردىڭ” باسى-قاسىندا جۇرگەن مامانداردىڭ سوزىنە قاراعاندا, اتالعان عيماراتتى بيىلعى جىلدىڭ مامىر ايىندا پايدالانۋعا تاپسىرۋ مەجەلەنىپ وتىر. استانا قالاسىنىڭ ماقتان تۇتار جاڭا مادەني ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى – كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ جاڭا عيماراتى بولماق. ونىڭ ۇلكەن زالىنا بارلىعى 1250 كورەرمەن سىيادى, سونىڭ ىشىندە ءۇش قاباتتى بالكوندارىنىڭ ارقايسىنا 250-دەن ادام وتىراتىن بولادى. نەگىزگى ساحنانىڭ كەڭدىگى ۇزىنىنان – 32, كولدەنەڭىنەن 24 مەتردى قۇرايدى, ال بيىكتىگى – 35 مەتر. قابىرعالارى اكۋستيكالىق پانەلدەرمەن قاپتالىپ, وپەرانىڭ تابيعي داۋىسىن بۇزبايتىنداي ەتىپ جاسالماق. تەاتر عيماراتىنىڭ جالپى اۋماعى 37,7 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايدى. قۇرىلىسشىلاردىڭ مەجەسىنە قاراعاندا, ول 2011 جىلى, قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىندا ءوزىنىڭ ەسىگىن ايقارا اشپاق. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ونىڭ ىرگەتاسىنا كاپسۋلا كومدى, سوسىن جينالعانداردىڭ الدىندا مادەنيەت وردالارىنا سايكەس استانا تۇرعىندارىنىڭ دا, سونىڭ ىشىندە شەنەۋنىكتەردىڭ دە مادەنيەتتى, بيازى, سىپايى بولۋى كەرەك ەكەنىن ەسكەرتتى. “بىزدەر, استانالىق تۇرعىندار, وزگە جەرلەرگە قاراعاندا, الدەقايدا مادەنيەتتى بولىپ, باسقالارعا ۇلگى كورسەتۋىمىز كەرەك. سوندىقتان دا وسىنداي مادەنيەت وشاقتارىن كوپتەپ سالىپ جاتىرمىز. بۇل تەڭدەسى جوق تاماشا تەاتر بولادى”, دەدى ەلباسى. ەلباسىنىڭ بۇدان كەيىن ارالاعان ءتورتىنشى نىسانى – “شابىت” شىعارماشىلىق سارايى بولدى. بۇل نىساننىڭ قۇرىلىسىن 2008 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان باستاپ “بازيس-ا” جشس كورپوراتسياسى جۇزەگە اسىرۋدا. تاپسىرىس بەرۋشى – استانا قالاسىنىڭ قۇرىلىس باسقارماسى. ال جالپى اۋماعى 30 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن “شابىتتىڭ” جالپى قۇرىلىسىنا 8,5 ملرد. تەڭگە كولەمىندە قارجى جۇمسالماق. دوڭگەلەك پىشىندەس, ايشىقتى عيمارات 8 قاباتتان تۇرادى. اتاپ ايتار بولساق, ءبىرىنشى قاباتتا 500 ورىندىق ۇلكەن جانە 140 ورىندىق كىشى كونتسەرت زالدارى, بالەت زالى, سونداي-اق اسحانا ورنالاسقان. ال جوعارى قاباتتاردا 215 وقۋ سىنىپتارى بار. “بۇل نىسان ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسى بويىنشا, قازاقستاننىڭ مۋزىكالىق اكادەمياسىنىڭ عيماراتى بولىپ ەسەپتەلەدى. نىسان قۇرىلىسى وسى جىلدىڭ تامىز ايىندا اياقتالماق. قازىرگى تاڭدا بۇل عيماراتتى پايدالانۋعا بەرۋ ءۇشىن ارنايى مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىلدى”, – دەدى “بازيس-ا” جشس كورپوراتسياسىنىڭ باس ديرەكتورى سەيىتجاپپار ءالىمجانوۆ. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, نىسان قۇرىلىسىن الدىن الا بەلگىلەنگەن مەرزىمنەن كەشىكتىرمەي اياقتاۋ كوزدەلىپ وتىر. “عيمارات سىزباسىن ارحيتەكتورلار مەن استانا قالاسىنىڭ قۇرىلىس سالاسى ماماندارى ازىرلەگەن بولاتىن. جاقىن كۇندەرى نىساننىڭ سىرتقى قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالۋى ءتيىس. ال نەگىزگى جۇمىستاردىڭ بارلىعى تەگىستەي جۇزەگە اسىرىلدى. عيمارات قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالدى. مۇنداي پىشىندەگى امبەباپ عيمارات قازاقستاننىڭ ەش جەرىندە كەزدەسپەيدى. بولاشاقتا ول استانانىڭ ءسان-سالتاناتىن ەسەلەيتىن ايشىقتى عيماراتتاردىڭ قاتارىن تولىقتىرادى دەگەن ويدامىز”,–دەدى سەيىتجاپپار مۇحامەتالي ۇلى. جاقسىباي سامرات, ءلايلا ەدىلقىزى. سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
