جاڭا ارىپتەستىككە جول اشىلدى

كەشە استاناداعى ء“Rىxos ءPresىdent Astana” قوناقۇيىندە قازاقستان  پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ جانە سلوۆاكيا پرەزيدەنتى ي.گاشپاروۆيچتىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستان — سلوۆاكيا اراسىنداعى ىسكەرلىك فورۋمى بولىپ ءوتتى. فورۋم اياسىندا اسكەري زيراتتار تۋرالى ۇكىمەتارالىق, “قازاقستان تەمىر جولى” ۇك” اق پەن “ZOS-VYVOJ” كومپانياسى اراسىنداعى بىرلەسكەن كاسىپورىننىڭ جارعىلىق شارتىنا, سونداي-اق ىسكەرلىك كەڭەس قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى. بيزنەس-فورۋمدى العىسوزبەن اشقان ەلباسى مۇنداي شارالار­دىڭ ەكىجاقتى قارىم-قاتى­ناس­تار­عا ۇلكەن كومەگىن تيگىزەتىندىگىن اتاپ كورسەتتى. بۇگىنگى بيزنەس-فو­رۋم مەنىڭ 2007 جىلعى براتي­سلاۆا­عا رەسمي ساپارىمنىڭ زاڭدى جالعاسى سەكىلدى. سول جولى سالىق جانە باس­قا دا سالالار بويىنشا ەكىجاقتى قول قويىلعان  قۇجاتتار بۇگىنگى كەز­دەسۋىمىزگە نەگىز بولىپ وتىر. ۇستىمىزدەگى جىلى قازاقستان الدا­عى 10 جىلعا ارنالعان يندۋس­تريا­­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باع­دار­­لا­ما­سىن ازىرلەپ, ونىڭ شەڭ­بە­رىندە 144 جاڭا جوبانى اياقتاپ, وعان قوسا قۇنى 26 ملرد. دوللاردى قۇ­راي­تىن 47 جوبانى جۇزەگە اسى­رۋ­دى جوسپارلاپ وتىر. مۇنىڭ بار­لىعى دا قارجىلىق تۇرعىدان جانە جوبالاۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ نەنى, قاشان جانە قالاي جۇزەگە اسىرا­تى­­نى­مىز­دى, قاشان اياقتاۋى­مىز­دى ناقتى بىلەتىندىگىمىزدى باسا ايت­تى. ەلى­مىز­دە ءىرى ينفراقۇرى­لىم­دىق جوبالار جۇزەگە اسۋدا. سونىڭ ءبىرى “باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا” اۆتوكولىك جولىنىڭ سا­لى­نۋى بولىپ تابى­لا­دى. ەل اۋما­عى بويىنشا 2 700 كم. جولدى كەسىپ وتەتىن قۇرىلىس بيىل­عى جىلدان باستاپ, سالىنا باس­تا­ماق. بۇل جوبالار ۇلكەن ەرىك-جىگەر, تالپىنىستى, سونىمەن قاتار, زور مۇمكىندىكتى قاجەت ەتەتىنى انىق, دەي كەلە, پرەزيدەنت سلوۆاك بيز­نەس­­مەن­دەرىن وسى جوبالارعا اتسالى­سۋعا شاقىردى. ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-ين­نو­ۆاتسيالىق باعدارلاماسىنا قاتى­سىپ, ءوز مۇمكىندىكتەرىن سىناپ كو­رۋ­گە شاقىرۋ العان سلوۆاكيا پرە­زيدەنتى يۆان گاشپاروۆيچ ريزا­لى­عىن جەتكىزە وتىرىپ, ءوز تارابىنان ەلىمىزدى “ودەسسا-برودى” مۇناي قۇ­بىرىنىڭ سالىنۋىنا قاتىسۋعا شاقىردى. قازاقستان سلوۆاكيا جانە ەۋرو­­وداق ءۇشىن ورتالىق ازياداعى ما­ڭىزدى  مەملەكەت. سونىمەن قا­تار, نەگىزگى ارىپتەس تە. وسى ورايدا ەۋرو­­پالىق كوميسسيا قازاقستان “ودەسسا-برودى” مۇناي قۇبىرى ارقىلى مۇناي تاسىمالداۋى ءمۇم­كىن باعىتتاعى جوبانى قاراس­تى­رۋ­دا. بۇل جاعدايدا سلوۆاكيا ەلىمىز­گە ءۇشىنشى ەلدەرگە مۇناي تاسىمال­داۋ­عا ءوز مۇناي قۇبىرلارىن قول­دانۋعا بەرمەك دەپ اتاپ كورسەتتى سلوۆاكيا پرەزيدەنتى يۆان گاشپاروۆيچ. بۇگىندە قازاقستان مەن سلو­ۆا­كيا اراسىنداعى ينۆەستيتسيالار  33,5 ملن. دوللاردى قۇراپ وتىر. ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەستىك وتكەن جىلى 1 094,3 ملن. دول­لار­دى كورسەتتى. ماسەلەن, سلوۆاك كاپيتا­لى­نىڭ قاتىسۋىمەن ەلىمىزدە 16 كاسىپورىن جۇمىس ىستەۋدە. اتاپ ايتساق, “نافتا كبەل” كومپا­نيا­سى كاسپيدىڭ جەڭىل مۇنايىن بال­تىق جاعالاۋى ەلدەرىنە ەكسپورت­تاي­تىن اتىراۋ قالاسىنداعى “اناكو” كومپانياسىنىڭ ينۆەس­تو­رى بولىپ تابىلادى. ال سوڭعى كەزدەرى بۇل ەل قازاقستانداعى قۇ­رى­لىس, فارما­تسەۆ­تيكا سالاسى مەن كوتەرمە ساۋدا باعىتىنا قىزىعۋ­شى­لىق تانىتۋدا. ەلىمىز سلوۆا­كيا­عا مۇناي, مۇناي ونىمدەرى, مە­تالل, ماقتا, حيمي­كات­تار ەكسپورت­تايدى. ەلگە يمپورت­تالاتىن نەگىزگى ونىمدەر ماشينە جاساۋ سالاسىنىڭ ونىمدەرى, تەحني­كالار جانە جاب­دىقتار, قۇرىلىس ما­تەريالدارى, گەربيتسيدتەر, ءدارى­لەر, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى, پولي­گرافيالىق ونىمدەر, تەكستيل مەن جيھازدار بولىپ كەلەدى. فورۋم بارىسىندا قول قويىل­عان قۇجاتتاردىڭ ءبىرى – “قا­زاق­ستان تەمىر جولى” ۇك” اق پەن سلوۆاكيالىق “ZOS-VYVOJ” s.r.o. كومپانياسىمەن بىرىگە وتىرىپ, ديزەلدى رەلستى جىلجىمالى قۇ­رام شىعاراتىن بىرلەسكەن كا­سىپ­ورىنعا قۇرىلتايشىلىق جاساۋ. جاڭا كاسىپورىن “الماتى ۆاگون جوندەۋ زاۋىتى” اق بازاسىندا قۇ­رىل­ماق. “ZOS-VYVOJ” s.r.o. كوم­پانياسى كاسىپورىنعا 30 ملن. دول­لار كولەمىندە ينۆەستيتسيا ءبولىپ, سوڭعى ۇلگىدەگى تەحنولوگيامەن قام­تاماسىز ەتپەك. ديزەلدى رەلستى پويىزدار قالاارالىق باعىتتاردا  جولاۋ­شىلار تاسىمالداۋعا ارنا­لا­دى. سونداي-اق تەمىرجولشىلاردى جول جوندەۋ ورىندارىنا جەت­كىزۋگە دە پايدالانىلاتىن بولادى. ءبىر­لەس­كەن كاسىپورىن جىلىنا 10 جىل­جىمالى قۇرام شىعارۋدى جوس­پارلاپ وتىر. ەكىنشى قۇجات – قورعانىس مينيستر­لى­گى مەن سلوۆاكيا رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ اراسىندا “اسكەري قا­بى­رلەر تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلى­سىم”.  كەلىسىم ەكى مەملەكەت اۋما­عىن­­داعى اسكەري قابىرلەردى انىق­تاپ تابۋ مەن ولارعا ساناق جۇرگىزۋ, سوعىس قۇرباندارى مۇردەلەرىن جەر­لەۋگە قاتىستى ماسەلەلەردى شەشۋگە بايلانىستى بولىپ وتىر. ۆەنەرا تۇگەلباي.