رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ناقتىلاندى

كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا 2010 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ناقتىلانعان جوباسى قارالدى.وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆ رەسپۋب­لي­كالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ مەملەكەت باس­شىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل حالقىنا ارناعان جاڭا جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قاجەت بولعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. جولداۋدا كەيبىر باسىمدىق بەرىلىپ وتىرعان ماسە­لە­لەرگە قوسىمشا قارجى ءبولۋ جايىندا ايتىل­عان بولاتىن. ماسەلەن, ەلباسى رەسپۋب­ليكالىق بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى مەن مەملەكەتتىك ستيپەنديالاردى 25 پايىزعا ارتتىرۋ ءىسىن بۇرىن كوزدەل­گەن­دەگىدەي ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن ەمەس, 1 ساۋىردەن باستاۋ جونىندە تاپسىرما بەر­گەن ەدى. بولات جامىشەۆ ءوز سوزىندە وسى ماسەلەگە بايلانىستى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن قوسىمشا 53,8 ميلليارد تەڭگەنىڭ قارجىسى قاراستىرىلاتىندىعىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ ۇدەمەلى ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنىڭ 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 143,8 ميلليارد تەڭگە, “بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020” جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا 30 ميلليارد تەڭگە, “ينۆەستور-2020”, “ەكسپورتتاۋشى-2020”, “ونىمدىلىك-2020” باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردى دامىتۋ شارالارىنا 5 ميلليارد تەڭگە, ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن “سامۇرىق-قازىنا” ءال-اۋقات قورى­نىڭ جارعىلىق كاپيتالىن ارتتىرۋعا 62,8 ميلليارد تەڭگە, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ ءۇشىن “قازاگرو” حولدينگىنە 28 ميلليارد تەڭگە, عارىش سالاسىن دامىتۋعا 7 ميلليارد تەڭگە, “قورعاس” كەدەنىنىڭ ين­فراقۇرىلىمدارىن جەتىلدىرۋگە 6 ميلليارد تەڭگە, استاناداعى جاڭا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەكىنشى كەزەگىنىڭ قۇرىلىسىنا 5 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلاتىن بولدى. سونىمەن قاتار استانا جانە الماتى قالالارىندا 2011 جىلى قىسقى ازيا ويىن­دارىن وتكىزۋ ءۇشىن دايىندىق پەن ءتيىستى ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ ءۇشىن 44,4 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلماق. ەلباسى تاپسىرماسىمەن ەلىمىزدەگى با­لا­لار باقشاسى مەن مەكتەپكە دەيىنگى مەكە­مەلەر جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن “بالاپان” باعدارلاماسىنىڭ ازىرلەنگەندىگى بەلگىلى. وسى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن دە كولەمدى قارجى بولىنەتىن بولدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە قوسىمشا قاراس­تىرىلىپ وتىرعان اتالعان شىعىنداردى جابۋ ءۇشىن بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگى دە ارتتى­رىلاتىندىعى بەلگىلى. بۇل قارجى قايدان پايدا بولىپ وتىر؟ پرەمەر-ءمينيستردىڭ وسى ماسەلەگە بايلانىستى ساۋالىنا وراي بولات جامىشەۆ ەلىمىزدىڭ بەلارۋس جانە رەسەي ەلدەرىمەن كەدەن وداعىنا بىرىگۋىنە بايلانىستى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ وزىندە بيۋدجەتكە 61 ميلليارد تەڭگەنىڭ قوسىمشا كىرىسى پايدا بولادى دەگەن بولجام جاسال­عاندىعىن اتاپ كورسەتتى. مىنە, بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى مەن ستۋ­دەنتتەردىڭ مەملەكەتتىك ستيپەنديالارىن وتەۋ ءۇشىن قاجەت بولىپ وتىرعان 53,8 ميلليارد تەڭگە قارجى وسىنداي جولدار ارقىلى وتەلمەك. وسىعان قاراعاندا ەلىمىزدىڭ كەدەن وداعىنا قوسىلۋى مەملەكەتكە قارجىلاي تۇرعىدان پايدالى بولىپ شىققاندىعىن بايقاۋعا بولادى. پرەمەر-مينيستر ءوز سوزىندە وسى ءبىر جاعدايعا ەكپىن ءتۇسىرىپ ءوتتى. وتىرىستا سونداي-اق ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ, ءبىلىم جانە عىلىم, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلەرى گۇلشارا ابدىحالىقوۆا, جانسەيىت تۇيمەباەۆ, اقىلبەك كۇرىشباەۆ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارلارى اسەت يسەكەشەۆ, ەربول ورىنباەۆ, ومىرزاق شوكەەۆ ءسوز الىپ, بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قوسىمشا قارجىلاردىڭ جۇمسالۋ جولدارى تۋرالى ايتىپ بەردى. ولاردىڭ سوزدەرىنە قاراعاندا بيۋدجەتتەن ەكونوميكالىق بلوك ءۇشىن ءبولىنىپ وتىرعان قارجى تۇبىندە ەلىمىز ءۇشىن يگىلىكتى قىزمەت اتقارىپ, ەل بايلىعىن ەسەلەۋگە جاردەمدەس­پەك. ماسەلەن, قازىرگى كۇنى قازاقستاننىڭ رەسەي رىنوگىنا ەت ەكسپورتىنىڭ كولەمى 1 مىڭ تونناعا دا جەتپەيتىن بولسا, بولاشاقتا قۇرىلعان كەدەن وداعىنىڭ بەرەتىن مۇمكىن­دىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ, تاياۋداعى 3 جىلدىڭ وزىندە عانا ونىڭ كولەمىن 60 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. “قازاگرو” حولدينگى ءۇشىن بولىنەتىن قارجى وسىنداي ماقسات ءۇشىن قىزمەت ەتپەك. كۇن تارتىبىندە قارالعان ەكىنشى ماسەلەدە ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ءىسىن ۇيىم­داستىرۋ جايى ءسوز بولدى. وسى ماسەلە ءجو­نىندە دە بايانداما جاساعان قارجى مي­نيسترى بولات جامىشەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىلدان باستاۋ العان بۇل جوبا قازىردىڭ وزىندە ەداۋىر تيىمدىلىك بەرىپ وتىر ەكەن. ۇكىمەت وتىرىسىن پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ قورىتىندىلاپ, قارالىپ وتىرعان ماسەلەلەرگە بايلانىستى ءتيىستى تاپسىرمالار بەردى. سۇڭعات ءالىپباي.