قوعامدىق قابىلداۋ: جاڭا قادامدار

“نۇر وتان” حالىقتىق-دەمو­كراتيالىق پارتياسىنىڭ باسشى­لىعى ايماقتىق جانە جەرگىلىكتى جەرلەردەگى حالىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنەن حاباردار جانە ەلمەن ەتەنە جاقىن بولۋ ماقساتىندا بىرقاتار قوعامدىق قابىلداۋ بولىمدەرىن اشقان بولاتىن. مۇنداي جۇمىس ءتۇرى سونداي-اق, بيلىكتە­گى­لەردىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ادام­داردىڭ ءوتىنىش-شاعىمدارىن تىڭ­داپ, قوردالانعان پروبلەما­لارىن شەشۋگە قولايلى بولدى. كوپتەگەن ازاماتتار ادىلدىك ءىز­دەپ تالاي مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەسىكتەرىن توزدىرىپ, تالاي باسشى­نىڭ الدىنا بارادى. اقىرى بارار جەرى قالماعان سوڭ “نۇر وتان” حدپ-نىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمە­سىنە كەلەدى. سوندىقتان بىزدەر ازا­ماتتارعا زاڭدىق, پسيحولوگيالىق دەمەۋ تۇرعىدان كومەك كورسەتۋدەن جالىققان ەمەسپىز. ارىز-شاعىم­داردىڭ ارتىندا قيلى تاعدىر تۇراتىنىن بىلەمىز. جىل وتكەن سايىن قوعامدىق قا­بىلداۋ بولىمدەرىنە ءوتىنىشى ايتىپ, كومەك سۇراپ كەلەتىندەر سانى ارتۋ­دا. ايتالىق, 2005 جىلى – 4636, 2006 جىلى – 7204, 2007 جىلى – 31 000, ال 2008 جىلى 42 700 ادام ءار ءتۇرلى جاعدايمەن كەلدى. 2009 جى­لى پارتيانىڭ قوعامدىق قابىل­داۋ ءبول­مەلەرىنە ازاماتتار تارا­پى­نان 67 973 ءوتىنىش جاسالدى. ونىڭ 32 006-سى – جازباشا. بۇل باسقا جىل­دارمەن سالىستىرعاندا ەداۋىر ارتىق. پارتيانىڭ ورتالىق اپپاراتى قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – جەرگىلىكتى جەر­لەردەگى ازاماتتاردى تولعاندىراتىن اسا ماڭىزدى پروبلەمالاردى اي­قىنداۋ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى باعالاۋ. وسى ماقساتتا ەنگىزىلگەن قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ كوشپەلى تاجىريبەسى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, وڭ كوزقاراستارىن ءبىلدىردى. وتكەن جى­لى قوعامدىق قابىلداۋ بولىمدەرى جەرگىلىكتى ورىندارعا 920 رەت باي­لانىسقا شىعىپ, تۇرعىنداردىڭ وتىنىشتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا كۇش-جىگەرلەرىن جۇمسادى. اتالعان قا­بىلداۋ جۇمىستارىنا بارلىق دەڭ­گەيدەگى دەپۋتاتتار مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ, 12 مىڭنان اسا ازاماتتاردىڭ ءوتى­نىش-شاعىمدارىن قارادى. ولاردىڭ دەنىن تۇرعىن ۇيمەن, جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ, جالاقىنىڭ دەر كەزىندە بەرىلمەۋى سياقتى كوكەيكەستى ماسەلەلەر قۇرايدى. كوپتەگەن ازاماتتار اتقارۋشى ورگاندار جۇمىستارىنىڭ ساپاسىز­دى­عىنان نەمەسە قۇقىقتىق ساۋات­سىزدىعىنىڭ سالدارىنان دا زارداپ شەگىپ جاتادى. وندايدا قوعامدىق قابىلداۋ ءبولىم قىزمەتكەرلەرى تۇر­عىندارعا قۇقىقتىق كومەك كورسەتىپ, وتىنىشتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا مۇ­رىندىق بولادى. وعان دالەل رەتىندە وتكەن جىلى, تۇسكەن ارىز-شاعى­م­نىڭ 42 پايىزىنىڭ وڭ شەشىمىن تاپقانىن اتاپ ايتۋعا بولادى. ال ازاماتتاردىڭ ءجيى كوتەرەتىن ماسە­لەسى بۇرىنعى جىلدارداعىداي, تۇر­عىن ءۇي جايى. اۋىزشا جاسالعان ار­ىزدىڭ 22 پايىزى وسى سالانى قام­تيدى. ال 14 پايىزى اكىمدىكتەردىڭ قۇ­زىرىنا جاتاتىن الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ مەن سوت شەشىمىنە نارازىلىق ماسەلەلەرىن قامتيدى. قازىرگى ۋاقىتتا ورتالىق اپپا­راتتىڭ باسشىلىعى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن تىعىز باي­لا­نىس ورناتىلعان. ناتيجەسىندە, باس پروكۋراتۋرا مەن ونىڭ ايماقتىق قۇرىلىمدارى, ەڭبەك جانە حالىق­تى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى مەن ونىڭ دەپارتامەنتتەرى, جو­عار­عى سوت جانىنداعى سوت اكىمشىلىگى جونىندەگى كوميتەتى مەن سوتتىڭ جەر­گىلىكتى اكىمشىلىكتەرى, قارجى پو­ليتسياسى ورگاندارى, بارلىق دەڭ­گەيدەگى دەپۋتاتتار جانە اكىمدىكتەر ازاماتتاردىڭ ارىز-شاعىمدارىن تەكسەرىپ, وڭ شەشىم شىعارۋ ءۇشىن جۇمىسقا بەلسەنە ارا­لاسۋدا. “نۇر وتان” حدپ ورتالىق اپ­پاراتى قو­عامدىق قابىلداۋ ءبول­مە­سىندە ەلىمىزدىڭ بار­لىق ايماقتا­رى­نان كە­لەتىن ازاماتتاردى پار­لامەنت ءماجىلىسىنىڭ دە­پۋتاتتارىمەن ءجۇز­دەس­تىرىپ وتىرۋ مۇمكىندىگى تۋدى. 2009 جىلدىڭ كەس­تەسىنە نازار اۋ­دار­ساق, ءماجىلىس دەپۋتات­تارى 73 كەز­دەسۋ وتكىزىپ, 763 ادامدى قابىل­دا­عان. سونىمەن قاتار, “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتيا­سى مەن قا­زاقستاننىڭ ادۆوكاتتار وداعى ارا­سىندا جاسالعان مەمو­ران­دۋمعا ءساي­كەس, ورتالىق اپپاراتتا اپتا­سىنا ەكى رەت: سارسەنبى جانە جۇما كۇندەرى ادۆوكاتتار وداعى وكىلدەرى ازامات­تار­دى قابىلدايدى. ولار وسى ۋا­قىتقا دەيىن 19 قا­بىل­داۋ جۇرگىزىپ, 104 ازاماتقا قۇ­قىق­تىق كەڭەس بەردى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 10 اقپانى كۇنى “نۇر وتان” پارتياسىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىندە رەسپۋبليكا بويىنشا “ازاماتتاردى بىرىڭعاي قابىلداۋ كۇنى” اكتسياسى ءوتتى. ايماقتىق دەڭگەيدەگى اكتسياعا دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, حا­لىق­تى الەۋمەتتىك قورعاۋ ماسەلە­لەرى بويىنشا وبلىستىق اكىمدەردىڭ ورىنباسارلارى, قالا اكىمدەرى, بارلىق دەڭگەيدەگى دەپۋتاتتار جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى باسشى­لارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. اكتسيا بارىسىندا ازاماتتاردان 1 800 ءوتىنىش قابىلدانىپ, ونىڭ 250-ءى وڭ شەشىمىن تاپتى. ال 600 ءوتىنىش ءوز قۇزىرەتى اياسىندا قاراۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگان­دا­رى­نا جىبەرىلدى. ءوتى­نىش­تىڭ 950-ىنە ءتيىستى ءتۇ­سىندىرۋلەر بەرىلدى. ورتالىق اپپا­رات­تىڭ قوعامدىق قابىل­داۋ بولمەسىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەت­تىك قورعاۋ ۆيتسە-مي­نيسترى ءنۇسىپوۆا اسەل, وسى ۆە­دومستۆونىڭ با­قىلاۋ جانە الەۋ­مەتتىك قورعاۋ جونىندەگى كو­مي­تەت توراعاسىنىڭ ور­­ىنباسارلارى توق­سەيىتوۆا گۇلنار مەن وسپانقۇلوۆ تولەگەن ازاماتتاردى جەكە ءما­سە­­لە­لەرى بويىنشا قابىلدادى. قا­بىل­داۋ­دا 87 ادام بولدى, 16 ادام­نىڭ ءوتى­نىشتەرى وڭ شەشىمىن تاپتى, 51 ءوتى­نىش قاراۋ ءۇشىن قابىلدانىپ, ولار پارتيانىڭ باقىلاۋىنا الىن­دى. سونىمەن قاتار, 20 ادامعا ءوتى­نىشتەرى بويىنشا ءتيىستى ءتۇسىن­دى­رۋلەر بەرىلدى. سونداي-اق, وتكەن ايدىڭ سو­ڭىندا “نۇر وتان” حدپ-نىڭ ورتا­لىق اپپاراتىندا پارتيا توراعا­سى­نىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ن.نىع­ما­تۋليننىڭ توراعالىعىمەن ورتا­لىق مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارىنىڭ باسشى­لا­رى­مەن 2009 جىلدا ازاماتتاردىڭ حات­تارىن قا­راۋدىڭ ناتيجەسى بويىنشا باس قوسۋ بولىپ ءوتتى. جينالىسقا “نۇر وتان” پارتياسىنىڭ جەرگىلىك­تى ور­ىن­دار­داعى قوعامدىق قابىلداۋ ءبول­مە­لەرىنىڭ مەڭگەرۋشىلەرى شاقى­رىل­دى. “نۇر وتان” پارتياسى ءتور­اع­ا­سى­­نىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ن.نىع­­ما­تۋلين جينالعاندارعا وتكەن جىلدا اتقارعان جۇمىس­تا­رىنا راحمەت اي­تىپ, ازاماتتاردىڭ جاز­عان ارىز-شاعىمدارىنا مەملە­كەت­تىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندا­رىنىڭ دەر كەزىندە, ۋاقىتىندا جاۋاپ بەرۋىنە باسا نازار اۋداردى. باس قوسۋدا اسىرەسە, ازاماتتاردىڭ قور­دالانعان, كۇردەلەنگەن پروبلە­ما­لىق ماسەلە­لە­رىن شەشۋگە ءبىر ادام­داي ات سالىسۋعا, ءسوزبۇي­دا­لىق­تان ادا بولۋعا شا­قىردى. جينالعان باسشىلار اتقار­عان جۇمىستارى بويىنشا ناتيجەلى جۇمىستارىن دا اتاپ ءوتتى. ءبىز بۇدان ءارى دە حالىقتىڭ پروب­لەمالارىن رەتتەۋ جۇيەلەرىن ءتيىمدى جاساۋ جونىندەگى جۇمىستاردى بەلسەندى تۇردە جالعاستىراتىن بولامىز. قوعامدىق قابىلداۋ ءبولىمىنىڭ جۇمىسىنا “جاس وتان” جاستار قاناتىنىڭ قاتىسۋى دا ءوز جەمىسىن بەرۋدە. قازىرگى ۋاقىتتا تەك جاستار قوزعالىستارىنىڭ بەلسەندىلەرىن عانا ەمەس بارلىق ستۋدەنت جاستار­دى, ياعني پسيحولوگيالىق جانە زاڭ فاكۋلتەتتەرىنىڭ ستۋدەنتتەرىن قو­عامدىق قابىلداۋ جۇمىستارىنا قا­تىستىرۋ تاجىريبەسى قولعا الىنباق. قوعامدىق قابىلداۋ جۇمىسىنا قا­تىسقان بولاشاق پسيحولوگ, زاڭگەر­لەر حالىقپەن ءىس ارەكەت ەتۋگە, سو­نى­مەن قاتار, مەملەكەتتىك ورگان­دارمەن ءوزارا قارىم-قاتىناس جا­ساۋعا ءۇي­رەنەر ەدى. سونداي-اق, جەر­گىلىكتى ور­ىن­دارداعى قوردالانعان ماسەلەلەر­مەن ءجىتى تانىسۋعا ءمۇم­كىندىك الادى. ءبىز جاستاردى قوعام­دىق قابىلداۋ جۇمىستارىنا تارتۋعا مۇددەلىمىز. سونىمەن قاتار, ناۋرىز ايىنان باستاپ اپتاسىنا ءبىر رەت “نۇر وتان” حدپ ورتالىق اپپاراتىنىڭ قوعام­دىق قابىلداۋ بولمەسىندە مەم­لە­كەتتىك, قۇقىق قورعاۋ ورگان­دا­رىنىڭ, بانك جانە ۇلتتىق كوم­پانيالاردىڭ باسشىلارى قابىل­دايدى. “نۇر وتان” پارتياسىنىڭ قو­عامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنە حا­لىق ۇلكەن ۇمىتپەن كەلەدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز ەل سەنىمىن اقتاپ, قول­دان كەلگەن بارلىق كومەكتى كورسەتۋ بولسا, ءبىز وسى جولدا بارىنشا جان اياماي ەڭبەك ەتىپ كەلەمىز. اسقار قۇمارباي “نۇر وتان” حدپ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنىڭ كونسۋلتانتى.