ءومىر وتسە دە, جاقسى ادامنىڭ اتى جادىڭدا ساقتالىپ, ۇمىتىلمايتىنى, كەرۋەن كوشى جىلجىعان سايىن, ۋاقىت وتە كەلە ونىڭ دارالىعى, دانالىعى, تۇلعالىعىنىڭ بيىكتەي بەرەتىنى ءسوزسىز. «تاۋلار الىستاعان سايىن, بيىكتەي تۇسەدى» دەگەن دانالىق ءسوز ءدال اشەكەڭە ارنالعانداي كورىنەدى ماعان. ءتىرى بولسا, بيىل جەتپىس جاسقا تولار ەدى... مەرەيتويى ۇيىمداستىرىلىپ, جاقسى تىلەكتەر ايتىلار ەدى. امال قانشا, ءاشىمجان سۇلەيمەن ۇلىنىڭ تۇلعالىق كەلبەتى, قوعامداعى ورنى تۋرالى ارىپتەستەرىنىڭ اڭگىمەلەرى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ەسكە الۋ سيپاتىندا جاريالانىپ جاتقانى جانىڭا باتادى. ارينە بۇل اشەكەڭ تۋرالى ايتىلار ويلاردىڭ باسى عانا دەپ تۇسىنگەنىمىز ءجون. ويتكەنى ونىڭ ءماجىلىس دەپۋتاتى كەزىندە, ناقتىلاي ايتقاندا, عالامدىق ماسەلەگە اينالىپ وتىرعان جاھاندىق ەنەرگو-ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى ەكولوگيا جانە تابيعاتتى پايدالانۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قىزمەتىندە ءجۇرىپ, ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن اتقارعان ەڭبەگىنىڭ ءوزى عىلىمي تالداۋلارعا, دەپۋتات ارىپتەستەرىنىڭ اڭگىمەسىنە اينالارىنا مەن سەنىمدىمىن. ول جونىندە ءسوز قوزعاۋدى بيلىك باسىندا جۇرگەن ەل اعالارىنىڭ ەنشىسىنە قالدىرىپ, ءوزىم جاقىن ءجۇرىپ, جاتىق بىلەتىن جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى اشەكەڭ اتقارعان ەلەۋلى ىستەرگە قىسقاشا توقتالۋدى ءجون كوردىم.
1999 جىلدان باستاپ ءاشىمجان سۇلەيمەن ۇلىنىڭ ءومىربايانى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەن ونىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن تىعىز بايلانىستى. قوعامداعى بەلسەندىلىگى, ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى, تۇجىرىمدامالار مەن ستراتەگيالاردى ازىرلەۋدە پارلامەنتتە جيناقتالعان تاجىريبەلەرى ەل باسشىلىعى تاراپتارىنان قولداۋ تاۋىپ, ۇكىمەت قاۋلىسىمەن ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالادى. ول كەزدە ءا.احمەتوۆ مەملەكەتتىك دەڭگەيدە بىلىكتى ساياساتكەر رەتىندە تانىلعان بولاتىن. مينيسترلىكتەگى جاڭا لاۋازىمداعى قىزمەتىن اشەكەڭ ارىپتەستەرىمەن بىرگە «2010 جىلعا دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ ستراتەگياسىن» ازىرلەۋمەن باستادى. اتاپ ايتقاندا, قازىرگى كەزدە ىسكە اسىپ وتىرعان, جوعارى ءبىلىمدى كاسىبي مامانداردى دايارلاۋدىڭ اكادەميالىق كرەديتتەر جۇيەسىنە نەگىزدەلگەن 3 دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ — باكالاۆريات-ماگيستراتۋرا-دوكتورانتۋرا (PhD), ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن باعالاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن جاساۋ سول كەزدە قولعا الىنعان بولاتىن. جوعارى زاڭ شىعارۋ وكىلەتتى ورگانىنىڭ وكىلى بولعان ءاشىمجان سۇلەيمەن ۇلى 2001 جىلى 9 شىلدەدە پرەزيدەنت جارلىعىمەن بەكىتىلگەن «عىلىم تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ قابىلدانۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوستى.
مينيسترلىكتە جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا باسشىلىق ەتكەن اشەكەڭنىڭ مول تاجىريبەسىن, كاسىبي قابىلەتىن ەسكەرگەن ۇكىمەت باسشىلىعى ايماقتاعى جوعارى وقۋ ورىندارى الەۋەتىن كوتەرۋ جانە جوعارى بىلىكتى كادرلارمەن نىعايتۋ ماقساتىندا ونى 2001 جىلى ش.ەسەنوۆ اتىنداعى اقتاۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنە رەكتور ەتىپ تاعايىنداعان ەدى.
جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى — ساپالى ءبىلىم بەرۋ مەن قازاقستاندىق ستۋدەنتتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ قاتارىنا جاتاتىنى انىق. وسى جەردە باتىس وڭىرىندەگى قاتارداعى جوعارى وقۋ ورنىن بىلىكتى جاڭا باسشى 3-4 جىلدىڭ ىشىندە ەل اۋزىنا ىلىككەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جەتىلدىرىلگەن, پروفەسسور-وقىتۋشى قۇرامى قالىپتاسقان, جوعارى دەڭگەيلى ۋنيۆەرسيتەتكە اينالدىرعانىن, سول كەزدەگى جوعارى ءبىلىم بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى رەتىندە, ءمينيستردىڭ ارنايى تاپسىرماسىمەن ءوزىم بارىپ, ەگجەي-تەگجەيلى تانىسقان, حالىقتىڭ بەرگەن وڭ باعاسىنا كۋا بولعان ازامات رەتىندە ايتىپ وتىرمىن.
شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى دە اكادەميك ءا.احمەتوۆ رەكتور بولىپ تاعايىندالعاننان كەيىن تمد ەلدەرى مەن شەتەلدەگى كوپتەگەن جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ورناتىلعان بايلانىستى ودان ءارى جەتىلدىرىپ, ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمي جۇمىستاردى ۇشتاستىرۋ, وقۋ تاربيە جۇمىسىن جاڭا باعىتتا ۇيىمداستىرۋ ناتيجەسىندە جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلدى.
اشەكەڭنىڭ باسقارعان ءۇشىنشى ءبىلىم ورداسى – پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى بولاتىن. پارلامەنت دەپۋتاتى بولىپ جۇرگەن كەزدە ەلىمىزدە جاڭا تۇرپاتتاعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر دايارلاۋ تۋرالى كوتەرىلگەن ماسەلەلەردى ەندى رەكتور رەتىندە ىسكە اسىرۋ مۇمكىندىگى تۋدى. قازاقستاننىڭ بۇكىلالەمدىك پارلامەنت اسسامبلەياسىنداعى وكىلى رەتىندە شەتەلدەردەگى ءبىلىم-عىلىم سالاسىنىڭ وكىلدەرى باس قوسقان فورۋمدار, سيمپوزيۋمدار مەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيالارعا قاتىسا ءجۇرىپ ءارى قازاقستاندىق ءبىلىم جۇيەسىن الەمدىك ءبىلىم جۇيەسىنە كىرىكتىرۋ (ينتەگراتسيا) جونىندە ايتىلعان ويلارىن اكادەميادا ىسكە اسىرعانىن ايتۋىمىز كەرەك.
قاتارداعى اسپيرانتتان اكادەميككە, قاتارداعى وقىتۋشىدان بىرنەشە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورىنا دەيىن كوتەرىلگەن عالىم ءوزىنىڭ ناعىز جەتىلگەن شاعىندا, تولىققان كەزىندە تۋعان جەرگە – ءوزى ستۋدەنت بولىپ تابالدىرىعىنان اتتاعان م.دۋلاتي اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتكە 2008 جىلى رەكتور بولىپ ورالعان ەدى. ءا.احمەتوۆ جوعارى ءبىلىم جۇيەسىن جان-جاقتى دامىتۋعا, جاڭا زامانعا لايىقتى تىڭ كوزقاراستاعى ەلىمىزگە ءزارۋ بىلىكتى مامانداردى دايارلاۋعا باعىتتالعان وزىق تەحنولوگيالىق ءادىس-تاسىلدەردى ومىرگە ەنگىزۋگە مىقتاپ اتسالىستى. اسا زور ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىنىڭ ارقاسىندا جوعارى ءبىلىم بەرۋ ورداسى كەلبەتىنىڭ ايقىن بولۋىنا باعىتتالعان دامۋ ستراتەگياسىن انىقتاپ بەردى. وقۋ ۇردىسىندە وزىق تاجىريبەلەر قالىپتاستى, ستۋدەنتتەردىڭ سانى ارتىپ, مامانداردىڭ ساپاسى الدەقايدا بيىكتەدى. ول ءوزىنىڭ بۇكىل قارىم-قابىلەتىن, پايىم-پاراساتىن, ءبىلىمى مەن تاجىريبەسىن ۋنيۆەرسيتەتتەگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن الەمدىك ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋگە ۇمتىلىپ, سونى ىزدەنىستەردى جۇزەگە اسىرىپ, ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى.
مەنىڭ ءبىر بىلەرىم, اشەكەڭنىڭ جوعارىدا اتالعان ءۇش ۋنيۆەرسيتەتتە رەكتور رەتىندە اتقارعان اۋقىمدى ىستەرىنىڭ دەڭگەيى قانداي بيىك بولسا, تارازدا اتقارعان ىستەرى سول دەڭگەيدەن تومەن تۇسكەن جوق. جاڭالىققا جانى قۇمار اشەكەڭ وزىنە ءتان ىسكەرلىگىمەن, ەرەكشە ويلاۋ قاسيەتىمەن سوڭىنان تەك جاقسى ءسوز ەرتكەن ابىروي بيىگىندەگى ازامات ەدى...
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى جىلدارىنداعى كوشباسشى رەكتورلاردى ەسكە العاندا, ك.نارىباەۆ, ت.سادىقوۆ, م.ارىنوۆ, م.جۇرىنوۆ, ە.شايحۋتدينوۆ, س.يساەۆ, ن.مامىروۆ, ك.ساعاديەۆ, ق.سابدەنوۆ, ە.مامبەتقازيەۆتىڭ اتتارى بىردەن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ اتالۋشى ەدى. ولار ەركىن ەلدىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن جاستارعا قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋدىڭ وزىندىك ۇلگىسىن ۇسىنعان تۇلعالار بولاتىن. ال ءححى عاسىردىڭ ءبىرىنشى ون جىلدىعىنداعى جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ وندىق توپ-مەنەدجەرلەرىنىڭ قاتارىنا اكادەميك ءاشىمجان احمەتوۆتى ويلانباستان قوسۋعا بولادى. ويتكەنى ول ەلىمىزدەگى جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋ مەن جەتىلدىرۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ, باقىتىن ءبىلىم مەن عىلىمنان تاپقان زيالى قاۋىمنىڭ كورنەكتى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى ەدى.
ء«بىز ومىردەن ءوتىپ كەتسەك, جۇرت ەڭبەكتەن ەسكەرسىن» دەگەن وسيەت ءسوزدى ونەگە ەتكەن ەلىمىزدىڭ بىرنەشە جوعارى وقۋ ورىندارى بەلگىلى عالىم, بىلىكتى باسشى ءاشىمجان سۇلەيمەن ۇلى احمەتوۆتىڭ 70 جىلدىعىنا بايلانىستى ەسكە الۋ ماقساتىندا ءتۇرلى دەڭگەيدەگى عىلىمي-تەوريالىق, عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالار مەن دوڭگەلەك ۇستەلدەردىڭ كۇن تارتىبىنە ونىڭ جوعارى ءبىلىم جانە عىلىم جۇيەسىنە قوسقان سۇبەلى ۇلەسى, باسەكەگە قابىلەتتى كاسىبي ماماندار دايىنداۋداعى جانە مەملەكەت باسقارۋ ماماندارىن ازىرلەۋدەگى تىڭ ۇسىنىستارى, ەلىمىزگە قاجەتتى زاڭداردىڭ قابىلدانۋىنا باستاماشىل بولعانى جايلى ماسەلەلەر قويىلىپ وتىرعانى ۇلكەن ءىس-شارا ەكەنىن ايتقىمىز كەلەدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ «عىلىم مەن ءبىلىمدى ەكىنشى ورىنعا قويعان ەل, ەشقاشان ەشبىر سالادا ءبىرىنشى ورىنعا كوتەرىلە المايدى» دەگەن قاناتتى ءسوزىن قاپەرىندە ۇستاعان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى وسىنداي عىلىمي جيىندار وتكىزۋ ارقىلى ءاشىمجان سۇلەيمەن ۇلىنىڭ تۇلعالىق كەلبەتىن, باسشىلىق بەينەسىن, قايراتكەرلىك قاسيەتىن, ۇلتجاندىلىق ۇلگىسىن عىلىمي-مەتودولوگيالىق دەڭگەيدە نەگىزدەپ, دايەكتەمەلەر مەن دالەلدەر ارقىلى بولاشاق جاس بۋىن وكىلدەرىنە جەتكىزگىسى كەلگەنى ءبىزدى قۋانتادى. وسىنداي جۇيەلى جۇمىستار ەل ارداقتىلارىن ۇمىتپاي ەستە ساقتاۋعا, ولاردىڭ ونەگەلى ءومىرىن ۇلگى ەتىپ, ەلىمىزدى وركەندەتۋدە ءوز ىستەرىندە پايداسىنا جاراتۋعا جول اشارى انىق.
كورنەكتى عىلىم قايراتكەرى, ۇستازىم, اكادەميك شورا سارىباەۆ «العانىڭ جاقسى بولسا, اق سۇڭقار تۇلەپ ۇشادى, العانىڭ جامان بولسا جۇدەپ ۇشادى» دەپ ءجيى ايتۋشى ەدى. شىنىندا دا, اشەكەڭنىڭ وسىنشاما جەتىستىككە جەتىپ, ەل قايراتكەرى قاتارىنا قوسىلۋىنا قازاقستان ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى دينا سمايىلقىزىنىڭ دا ەڭبەگى مول ەكەنىن ايتپاي كەتۋگە بولماس. اسىل جار, بالالارىنىڭ اناسى, نەمەرەلەرىنىڭ اجەسى بولىپ وتىرعان جەڭگەمىز جوعارىدا ايتىلعان ءىس-شارالاردىڭ اراسىنان تابىلىپ, ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەلەرىنە اشەكەڭ جايلى قاجەتتى تىڭ ەڭبەكتەردىڭ تىزبەسىن جاساۋعا, مۇراجايلارعا ۇسىنىلاتىن ەكسپوناتتار ازىرلەۋدە, ونەگەلى ءومىربايانى تۋرالى تىڭ دەرەكتەر, فوتو-بەينە قورلارىن دايىنداۋدا ۇلكەن كومەك كورسەتۋدە. وسىنىڭ ءوزى اسىلىن ارداقتاۋدىڭ, ءداستۇر جالعاستىعىن ۇزبەۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ تۇرعانداي بولادى ماعان.
ىزگىلىك پەن ادامدىق سياقتى قاسيەتتەردى ءوز بويىنا تۇگەل سىيدىرا بىلگەن, پايىم-پاراساتى مول, ونەگەلى ءومىرى, تانىتا العان تاعىلىمى تالايلاردى تامساندىرعان ەل اعالارى بۇل فانيدەن باقيعا اتتانىپ كەتكەن كەزدە, ونى قيماستىقپەن ەسكە العان شاقتا كوپشىلىكتىڭ «ول جاقسى كىسى ەدى» دەيتىنىن ءجيى ەستيمىز. كەشە عانا قاسىمىزدا جۇرگەن ابزال ازامات, ارداقتى اعا, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, ەلىمىزدىڭ ءبىلىمى مەن عىلىمىنىڭ ۇتقىر ۇيىمداستىرۋشىسى, بەلگىلى عالىم, بىلىكتى باسشى بولعان ءاشىمجان سۇلەيمەن ۇلىن دا «جاقسى كىسى ەدى» دەپ وتكەن شاقتا سويلەۋگە ءماجبۇرمىز. جوعارىدا ايتىلعان عىلىمي جيىنداردا وقىلاتىن باياندامالار مەن عىلىمي پىكىرتالاستاردا اشەكەڭنىڭ ءالى دە ءبىز ايتپاعان قىرلارى اشىلارى ءسوزسىز.
كارىمبەك قۇرماناليەۆ,
ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستان ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى
