قازىعۇرتتاعى ناۋرىز

قاي عاسىردا قاي شايىردىڭ اۋزىنان ايتىلعانى بەلگىسىز, قازاقپەن بىرگە جاساپ كەلە جاتقان ءافسانا “قازىعۇرتتىڭ باسىندا كەمە قالعان” دەپ سىر تولعايدى. اسپانمەن امانداسقان اق باس الاتاۋ, نايزاداي شىڭدارى كوك تىرەگەن قارت قاراتاۋدىڭ قاسىندا جاتاعان توبەدەي كورىنەتىن قازىعۇرت وسىلايشا حالىق اڭىزىنىڭ نەگىزىنە اينالعان. قالاي دەگەندە دە, قازىعۇرتتا ءبىر كيەنىڭ بارى انىق, حالىق سوعان سەنەدى. ءبىر قىزىعى, نۇق پايعامباردىڭ كەمەسى توپان سۋدا قايىرلادى دەگەن ارارات جانە سيناي تاۋلارى جونىندە حالىق اۋزىندا ساقتالعان, عاسىردى عاسىرعا جالعاعان مۇنداي جاۋھار جىر جوق. قازىعۇرتتىڭ ەتەگىندە ءاز ناۋرىز مەرەكەسىنە ىڭعايلاستىرىپ “ىرىس الدى – ىنتىماق” جيىنىن وتكىزگەندە قازىعۇرت اۋدانىنىڭ ىسكەر اكىمى تۇمانبەك اليەۆ قازى­عۇرتقا بايلانىستى حالىقارالىق سەرتيفيكات العانىن ايتىپ, جۇرتتى قۋانتتى. ناۋرىز – جىل باسى. ادام­دار­دىڭ ءبىر-بىرىنە يت جىلعى وكپەسىن كەشىرىپ, باۋىر بولاتىن, سامارقان­نىڭ كوك تاسىنىڭ جىبىگەن كۇنى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بۇل كۇندى تەك دۋمانمەن, استا-توك داس­تارقان جاساۋمەن وتكىزبەي, بە­رە­كە-بىرلىكتى ناسيحاتتايتىن, ولقى تۇس­تاردى تۇزەيتىن, ءتورت قۇبىلاسى تۇگەل ۇلت بولىپ ۇيىسۋدىڭ جولىن ءىز­دەي­تىن ەلگە كەرەك ىستەرگە ارناپ كەلەدى. قازىعۇرتتا وتكەن جيىن جاستار پروبلەماسىنا ارنالدى. وعان اتقارۋشى جانە وكىلەتتى ورگاندار, زيالى قاۋىم, “نۇر وتان” حدپ وبلىستىق فيليالى جانە باسقا دا ساياسي پارتيا وكىلدەرى, ءتۇرلى قوعامدىق بىرلەستىكتەر, وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى, باق وكىلدەرى قاتىستى. باسقوسۋدى بەلگىلى جازۋشى, “ەگە­مەن قازاقستان” گازەتىنىڭ قىزىلوردا, وڭتۇستىك قازاقستان جانە جامبىل وبلىستارى بويىنشا ارناۋلى ءتىلشىسى مارحابات بايعۇت جۇرگىزسە, وبلىس اكىمى اسقار مىر­زاحمەتوۆ “جاس ۇرپاق تاربيەسى —جارقىن بولاشاق كەپىلى” تاقىرىبى بويىنشا بايانداما جاسادى. – وتكەن جىلعى ناۋرىزدا “ىرىس الدى – ىنتىماق” اتتى ال­عاش­قى جيىنىمىزدى تۇركىستاندا ءوت­كىزگەنبىز. تۇركىستان – اينىماس انت­تىڭ, ءباتۋالى باتانىڭ باستاۋ الار تەكتى ءتورى ەكەنىنە ايرىقشا نا­زار اۋدارىپ, الداعى كۇندەرگە امانات ايتقانبىز, – دەدى وبلىس باسشىسى. ورتاعا سالىنعان ويلار بىرلىك پەن ىنتىماققا نۇقسان كەلتىرىپ وتىرعان, ءوزىمىزدىڭ قولدان جاساپ وتىرعان كەمشىلىكتەرىمىز توڭىرە­گىندە بولدى. مارتوبەدە وتكەن جيىندا بابالار وسيەتىن ەسكە الىپ, ىنتىماق-بىرلىگىمىزدى تاعى دا ءسوز ەتتىك. قاسيەتتى قۇربان ايتىمىزدى دا ەل بولىپ, بىرگە اتاپ وتكەنىمىز – وسى تاقىرىپتىڭ تاعى دا ءبىر جال­عاسى ەدى. “ىرىس الدى – ىنتى­ماق” جيىنى بيىل كيەلى قازىعۇرت تاۋىنىڭ باۋرايىندا ءوتىپ وتىر. وسىلاي دەپ ءسوز ساباقتاعان اسقار يسابەك ۇلى جاستار ساياساتىنا بايلانىستى اتقارىلعان جۇمىس­تاردى ءوربىتتى. اۋىلعا بارعان مامانعا 90 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ءبىر جولعى كوتەرمە- اقى تولەنۋدە. سونىمەن بىرگە تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ ءۇشىن نەسيە بەرىلەدى. 25 پايىزدان كەم ەمەس مولشەردە كوتەرىڭكى لاۋازىمدىق جالاقى تاعايىندالادى. وتكەن جىلى 318 مامانعا 30 ملن. تەڭگە قارجى ءبولىندى. 2009 جىلى ستۋدەنت جاستاردىڭ “جاسىل ەل” ەڭبەك وتريادتارىنا جانە ستۋدەنتتىك قۇرىلىس وترياد­تا­رى­نا 4 مىڭعا جۋىق جاستار تار­تىل­دى. بيىل ولاردىڭ سانىن 5 مىڭعا دەيىن كوبەيتۋ جوسپارلانۋدا. جاستار اتقارىپ جاتقان وڭ ىستەر بارشىلىق. ەلباسىمىز ء“ححى عاسىر — ءبىلىمدى دە تالانتتى جاستاردىڭ عاسىرى” دەپ اتاپ كورسەتتى. وبلى­سىمىزداعى “دارىن” مەكتەپتەرىندە 6700-گە جۋىق وقۋشى ءبىلىم الۋدا. حالىقارالىق جارىستاردا, باي­قاۋ­لار مەن كونكۋرستاردا وزىپ جۇرگەن سپورتشىلارىمىز, ونەرپازدارى­مىز, ستۋدەنت جاستارىمىز بەن وقۋشىلارىمىز دا از ەمەس. جاقىندا تالانتتى جاستار وكىلدەرىمەن ارنايى كەزدەسۋ ءوتتى. اشىق اڭگىمە بولدى. جاستار تارا­پىنان كوپتەگەن پىكىرلەر مەن ۇسى­نىستار ايتىلدى. كەزدەسۋ قورى­تىندىسىندا جالىندى جاستارى­مىز بار ەكەندىگى ءبىر جاعىنان قۋانت­سا, ەكىنشى جاعىنان ويلاندىردى. سەبەبى, بار ماسەلەنى مەملەكەتكە جۇكتەۋ كورىنىپ تۇردى. سوندىقتان دا, “جاستار ورتا­لىعى” اتىنا ساي قىزمەت ەتەتىن ورىنعا اينالۋى ءتيىس. ول ءۇشىن عي­ما­رات جاعىنان دا, ماتەريالدىق-تەح­نيكالىق جاعىنان دا, ەڭ باستى­سى, اكىمدىكپەن قويان-قولتىق جۇمىس اتقارۋ ءۇشىن ءتيىستى جاعداي جاسالاتىن بولادى. بۇنىڭ ءبارى الدىمىزداعى ءبىر-ەكى ايدا شەشىلەدى. “بولاشاق” باعدارلاماسى بويىنشا ءجوندى جۇمىس كورىنبەي وتىر. وسى باعدارلاماعا سايكەس ءبىلىم العان 39 جاستاردىڭ بىرەۋىنىڭ عانا وبلىسقا ورالعانىن قالاي تۇسىندىرۋگە بولادى؟ “نۇر وتان” پارتياسى “جاس وتان” جاستار قاناتىنىڭ بەلسەن­دىلىگى, ناقتىلى جۇمىسپەن اينالىسۋ دەڭگەيى دە سىن كوتەرمەيدى. كوپتەگەن جاستار ۇيىمدارى تۋرالى دا وسىنى ايتۋعا بولادى. وبلىس باسشىسى “اۋرۋىن جا­سىرعان ولەدى” دەگەن قازاقتىڭ قاناتتى ءسوزىن نەگىزگە الىپ, بوي­كۇيەزدەنىپ بارا جاتقان جاستارعا ءبىرتالاي سىن ايتتى. جۇمىستان قاشقاقتايدى. ۋاقى­تىن دۋمانمەن, ىشكىلىك ىشۋمەن ءول­تى­رىپ ءجۇر. جاستار اراسىندا اجى­راسۋدىڭ كوبەيىپ كەلە جاتقاندىعى, جاس قىزداردىڭ جوزەكشەلىكپەن اينالىسۋى قوعامدىق دەرت. قازاقتىڭ ادەت-عۇرپىندا, بوي­ىن­دا بولماعان وسىنداي ازعىن­دىقتى اۋىزدىقتاۋدا اعا بۋىن نەگە سالعىرت؟! راس, قول جەتكەن جەتىستىك­تەردى ەشكىم تارتىپ المايدى. ال, بولاشاعىمىز دەپ اسپەتتەپ جۇرگەن جاستارىمىز الگىندەي ۇيىققا تۇسسە سوڭى نە بولماق؟ وبلىس باسشىسىنىڭ جاناي­قايى ورىندى. جالىنداعان جاستا­رىمىز كوپ, ولارعا سەنەمىز دەپ جاۋىردى جابا توقىساق ولارعا كومەكتەسكەنىمىز ەمەس, ۇيىققا ءوز قولىمىزبەن يتەرگەنىمىز. وسىنداي سىرقاتتار دەندەمەس ءۇشىن ويلاسىپ اتقارىلاتىن جۇمىستار جۇلگەلەنۋ كەرەك قوي. جيىندا وسى ماسەلەگە بايلا­نىستى ماقتاارال اۋداندىق اردا­گەر­لەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ت.دوسانوۆ, قازىعۇرت اۋدانىنىڭ قادىرمەندى اقساقالى ت.ماقۇلباەۆ, سوزاق اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى ب.تۇرعانباەۆ, قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى­نىڭ وبلىس بويىنشا وكىلدىگىنەن س.انارباەۆ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ-ءنىڭ ءىىى كۋرس ستۋدەنتى, “اقيقات” پىكىر-سايىس كلۋبىنىڭ توراعاسى ج.ەسەناليەۆ ءسوز سويلەدى. قازىعۇرت اۋدانىنداعى جاڭا بازار اۋىلىنىڭ اقساقالدارى جي­نالىپ, مەكتەپتەرگە بارىپ, وقۋ­شىلارمەن تاربيە حاقىندا اڭگىمە وتكىزەدى ەكەن. ۇيرەنەتىن ءۇردىس. “ىرىس الدى-ىنتىماق” جيىنىندا ءسوز بولعان, كوتەرىلگەن پروبلەمالار بويىنشا سوزاق اۋدانىندا تۇراقتى جۇمىس كەستەسى بار. وقۋ ورىندارى, جاستار ۇيىمىمەن بايلانىس جاقسى. ونەگە الۋعا بولار. جاستار وكىلى ءسوز سويلەدى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ نىعايۋى­نا, وتانىمىزدىڭ گۇلدەنۋىنە تەرىمىزبەن, قانىمىزبەن قىزمەت ەتەمىز دەدى. جيىندا “ەگەمەن قازاقستان” رەس­پۋبليكالىق گازەتى” اق پرەزي­دەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ ءسوز سويلەدى. وسى جيىن كەزىندە قازىعۇرت اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاعى بەرىلگەن گازەتىمىزدىڭ باسشىسى ۇلىستىڭ ۇيىتقىسىنا اينال­عان وڭتۇستىكتىڭ قانداي قيىن ۋا­قىتتا دا ءتىلىن, ءدىنىن, ءدىلىن ساق­تاعانىن ايتا كەلىپ, ەلدىگىمىزدى ەڭسەلەنتە تۇسۋگە كۇش-جىگەرى جەتەتىن­دىگىنە سەنىم ءبىلدىردى. ۇلتتىق قاسيەتىمىزدى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىمىزدى, ۇلتارالىق كەلىسىم مەن تاتۋلىقتى ساقتاپ, نىعايتا تۇسۋگە ايرىقشا ءمان بەرەيىك. قازىعۇرتتىڭ باۋرايىندا وتكەن القالى جيىندا وسىنداي ءباتۋا ايتىلدى. باقتيار تايجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, قازىعۇرت اۋدانى.