ءومىردىڭ وزىنەن كەلگەن جازۋشى

زامانداس ۇمىتپاسام, ءسىرا, جازۋشى كادىربەك سەگىز­باەۆ بولۋى كەرەك, ءبىزدىڭ ۇرپاقتى الدىمەن ء“ور­تەڭدە وسكەن گۇلدەرگە” تەڭەگەن. شىندىعى سول, وتكەن عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىن جايلاعان, تالاي قازاق شاڭىراعىن ورتاسىنا ءتۇسىرىپ, ءتۇتىنىن وشىرگەن الاقۇيىن الاساپىران مەن اشارشىلىق, جۇزدەگەن مىڭ بوزداقتىڭ ءومىرىن قيعان عالامدىق الاپات ەكى سوعىس ءبىزدىڭ ۇرپاقتىڭ ءومىرىن وكسىتپەي كەتكەن جوق. ولار­دىڭ تاعدىرى مەن تىرشىلىگىنە ىقپال ەتپەي وتكەن جوق. تەگىندە الدىڭعى بۋىننىڭ ءومىرى مەن كەشكەن كۇيى كەيىنگى لەكتىڭ تاعدىرىنا شا­­لىعى مەن شارپۋىن تيگىزبەي قويمايدى, بۇل ارالىقتا, قالاڭىز-قالاماڭىز, سيىرىپ, سى­زىپ تاستاۋعا ەسە-تەڭدىك بەرمەيتىن ساباقتاستىق جاتىر. “...سول بەتىمشە پراكتيكاعا كەلە جاتىپ, جولدا, پوەزد ۇستىندە ءتۇس كوردىم. جىلدىڭ, كۇننىڭ قاي مەزگىلى ەكەنىن اجىراتۋ قيىن, ۇيدە اكەم ەكەۋىمىز عانا ەكەنبىز... مەن ونىڭ جۇزىندەگى ۇساق اجىمدەرىنە, كوزىندەگى شۋاقتى جىلى ساۋلەگە دەيىن مەيلىنشە ايقىن كورەمىن. كەنەت مەن اكەمنىڭ جۇزىندە مۇڭ بار ەكەنىن اڭعاردىم. مەنىڭ دە كوڭىلىمدە الدەقانداي مازاڭ سەزىم باس كوتەرىپ, جۇرەگىمنىڭ الدەنەدەن سىزداعانداي بولعانىن سەزدىم... ويانىپ كەتسەم, كوزىم مەن جاستىعىم سۋ. سودان كوپكە دەيىن اكەمنىڭ جىلدار العا جىلجىعان سايىن بىرتە-بىرتە كومەسكىلەنە باستاعان اياۋلى بەينەسىن قايتادان كوز الدىما ەلەستەتۋگە تىرىسىپ, كەۋدەمدى ساعىنىش, وكسىك كەرنەپ, جاڭاعى ءتۇسىمدى ەسكە الىپ جاتتىم”. جازۋشى بولات بوداۋبايدىڭ “ماي جاڭبىرى” پوۆەسىنىڭ ليريكالىق كەيىپكەرى باقىتتىڭ باسىنداعى ءبىر ساتتىك كۇيدى بولە كورسەتۋىمىزدىڭ وزىندىك سىرى بار. بىلۋىمشە, بۇل اۆتوردىڭ ءوزىنىڭ جەكە باسىنىڭ تاريحى, كە­رەك دەسەڭىز, تاعدىرى. وتىزىنشى جىلدار­دىڭ سوڭىندا – قىرقىنشى جىل­داردىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلگەن اكەلەرىن ءبىرى كورىپ, ءبىرى كورمەي قالعان, كوبىسى جورگەكتە قالعان, بۇگىندە وزدەرى اكە, اتا بولعان, ءالى كۇنگە دەيىن ەستەرىنە تۇسكەندە, جۇرەكتەرىن ساعىنىش سىزداتىپ, جاندارى جابىرقاۋ كۇيگە تۇسەتىن شەرمەندە ۇرپاقتىڭ تاعدىرى. تاعدىر دەگەن ۇعىمدى قۇراي­تىن قوعامدىق قۇبىلىستار مەن جاع­داياتتاردىڭ اعىسى, وسكەن ور­تاسى مەن وتباسىنىڭ ونەگەسى مەن ىقپالى, ۋاقىت ىعىتى جامبىل وب­لىسى شۋ اۋدانىندا مەكتەپ ءبى­تىرگەن, قابىرعاسىنان كۇن كورىنىپ تۇرعان ون التى جاسار وسكىندى الدى-ارتىنا قاراتپاي قولىنا كومسومولدىق جولداما ۇستاتىپ, قوستاناي وبلىسىنداعى سوكولوۆ-سارىباي كەن بايىتۋ كومبيناتى ەكپىندى قۇرىلىسىنىڭ قايناعان ورتاسىنا كۇمپ ەتكىزىپ تاستاپ كەلىپ جىبەرەدى. ەرىكسىزدەن بالاڭ بولاتتى تەنتىرەتىپ, ايشىلىق الىستاعى ءبىر قيانعا الىپ كەلگەن قانداي كۇش دەگەن ويعا قالاسىڭ؟ بۇل نە ءوزى, ەلىكتەۋ مە, ەلىگۋ مە؟ ايتەۋىر تالاي جاستى ەنتەلەتىپ, ەرەۋىلدەتىپ قويعان نە كۇش؟ – مەن ەكپىندى قۇرىلىستا وتكىزگەن ەكى جىلىمدى جالعان ۇراننىڭ جەتەگىنە ەرتىپ جىبەرگەن زايا كەتكەن جىلدار دەپ ساناي المايمىن. بۇگىنگى كۇننىڭ بيىگىنەن, قازىرگى ءومىر تاجىريبەمنىڭ ورەسىنەن قاراعان كۇننىڭ وزىندە مەن بۇل قۇبىلىستى ابەستىك, اۋەستىك دەمەيمىن. مەن مۇنى ۇلكەن ءومىر مەكتەبى دەپ بىلەمىن. ءبىز اداسقان دا, الدانعان دا, اربالعان دا ۇرپاق ەمەسپىز. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتان باستاپ مەن قاتارلاس تالاي جاستار وسىندا ۇلكەن ءومىر مەكتەبىنەن ءوتتى, وڭ-سولىن تانىدى. ءبىز ۋاقىت پەشەنەمىزگە جازعان عۇمىرىمىزدى كەشتىك. راس, قيىن­دىق­تارعا ۇشىراستىق, شارشاپ, دىڭكەلەگەن كەز­دەرىمىز دە بولماي قالعان جوق. بىراق كوپتەگەن قۇبىلىستاردىڭ شىنايى باعاسىن باعامداۋعا ۇيرەندىك. ومىرىمىزدەگى وزىمىزگە قول, شاما-شارقىمىزعا, قابىلەتىمىزگە لايىق كاسىپتى تاڭ­داۋىمىزعا دا, دۇرىس ۇيعارىم جاساۋىمىزعا دا سەپ بولعان دا, سىن بولعان ۋاقىت. رۋدنىيعا كومسومولدىق جولدامامەن كەلىپ, مەنىمەن بىرگە جۇمىس ىستەگەن بۇگىنگى بەلگىلى پۋبليتسيست نۇرماقان ورازبەكوۆ تە وسىندا ءجۇرىپ ومىرلىك وڭدى ءدارىس العانىنا دا كوزىم ابدەن جەتەدى, – بۇل بوكەڭنىڭ ءوزىنىڭ ايتقانى. جيىرماسىنشى عاسىردىڭ ەلۋىنشى جىل­دا­رىنىڭ سوڭىنا تامان قازاق ادەبيەتىنە كەلگەن قۋاتتى تولقىننىڭ (ق.ىسقاقوۆ, س.مۇرات­بە­كوۆ, ءا.تارازي, ر.توقتاروۆ جانە ت.ب.) ءىزىن الا قاۋ­قارى الدىڭعىلاردان ءبىر كەم ەمەس كەلەسى قاي­­راتتى لەك ء(ا. كەكىلباەۆ, م. ماعاۋين, و. ءبو­كەەۆ, ت. ابدىك, د. يسابەكوۆ جانە ت. ب.) كەلەدى. تاعدىر تاڭبالاعان سول ۇرپاقتىڭ ءبىر وكىلى – بولات بوداۋباي, مەنىڭ پايىمداۋىمشا, ەڭ الدىمەن كۇن تىنىسىنا تىنىمسىز قۇلاق تۇرەتىن, وعان ىلە سەرگەك ءتىل قاتاتىن, سول ارقى­لى ەرتەڭگىنى ساتىندە وي ەلەگىنەن وتكىزۋگە قا­رى­مى قاپتال, وسى ءسوزدىڭ تۋرا دا تاماشا ما­عى­ناسىندا, ءومىردىڭ وتىندە پىسكەن, قاي­ىڭ­قاپتال گازەتشى. قالعانىنىڭ ءبارى دە سودان ءور­بيدى. ونىڭ “ماي جاڭبىرى” پوۆەسىنىڭ ال­عاش­قى بەتتەرىن اشقان ساتتەن-اق الدىمنان عاي­ىپ­تان باسپاحانا بوياۋى اڭقىپ كەتكەندەي حال­دە بولعانىمدى جاسىرا المايمىن. مەنىكى ۋا­قىت وتكەننىڭ ءبارىن التىن تۇسكە بويايدى دەي­تىن پايىمنىڭ جەتەگىندە كەتكەندىك تە ەمەس, نە­مەسە گازەتتىڭ ءار جولى لينوتيپتە تەرىلىپ, بەت­تەلەتىن, قورعاسىنعا قۇيىلىپ, روتاتسياعا باسىلاتىن ايرىقشا ءبىر اۋاندى اڭساعاندىق تا ەمەس, ءوزىمدى ءوزىم الداماي-اق قويايىن, ءال­گىندەي اسەرشىل سەزىمدەردى باستان كەشىرۋىم دە مۇمكىن, دەگەنمەن, ەڭ باستىسى, مەن سول ال­پىسىنشى جىلدارداعى كەز كەلگەن رەداك­تسيا­نىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمىنىڭ شىنشىل سۋرەتتەلگەن تىرشىلىگىمەن, جۋرناليستەردىڭ ەج­ەل­دەن تانىس بەينەلەرىمەن قايتا كەزىككەندەي كۇي كەشتىم. سالقىن اقىلدىڭ سارابىنا سا­لا­تىن بولساق, ءسوزدىڭ قۇدىرەتى دە, ءسىرا, وتكەن بول­مىستىڭ ساتتەرىن قىلاۋىن تۇسىرمەي, ال­دىڭا كولدەنەڭ تارتۋىندا, وقىرمانىن سول ۋاقىتپەن ۇشىراستىرۋىندا جاتقان دا شىعار. سول كەزەڭدە سولاي بولعانى راس. اناۋ بوپە­جاننىڭ, اعزامنىڭ, بورانبايدىڭ, قابدول­لا­نىڭ كەز كەلگەن جۋرناليستىك ۇجىمنىڭ ارا­سىندا جۇرگەنى دە راس. ءبارى دە قاز-قالپىندا. بولات بوداۋباي بوياۋدى ەشقاشان قالىڭ ەتىپ جاقپايدى, ءارى سوزدەردى سىرلاپ, سىڭعىرلاتىپ قويامىن دەپ تە اۋرە-سارساڭعا ءتۇسىپ جاتپايدى, كەيدە كەلتە قايىراتىن سەكىلدى, بىراق ىركىلمەي سويلەيدى, كىبىرتىكتەمەي, ءۇزىپ الماي, ويىن جۇمىرلاپ, ەركىن جەتكىزەدى. سودان كەيىنگى جەردە اۆتور شىعارمالارىنىڭ استارىندا, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ءتىر­شى­لىكتىڭ ءوز سۋرەتى سەكىلدەنىپ, ءاردايىم ءبىر دە­رەك­تىلىكتىڭ جاتاتىنىن اڭعارعانداي بولا­تى­نىمىزدى ايتۋىمىز كەرەك. البەتتە, بولمىس­تى اسىرەلەمەي, تۋرا قالپىندا جەتكىزەم دەسە, ول جازۋشىنىڭ ءوزىنىڭ قۇقى, تەك قانا كور­كەمدىگىنە قىلاۋ تۇسىرمەي, جايداقتىق پەن جالاڭدىققا ۇرىنىپ قالماۋدىڭ, تالعام­سىز­دىققا ويىسىپ كەتپەۋدىڭ امالىن قاراستىرۋ كەرەك. شۇكىرشىلىك, ول بۇل سولقىلداق كوپىر­دەن دە تايعاناماي, سۇرىنبەي ەمىن-ەركىن وتەدى, ەسەسىنە كوپسوزدىلىككە بارمايدى, وقىرمانىن وقيعاسىنىڭ جيىلىگىمەن, شىنشىلدىعىمەن تارتىپ وتىرادى. ءباسپاسوز نەگىزىنەن اقپاراتتىق سيپات العان, پورترەتتىك وچەركتەر مەن مورالدىق-ەتيكالىق تاقىرىپتاردى قوزعايتىن دەرەكتى كوركەم اڭگىمە سياقتى جانرلار ىعىسىپ, سۇحبات سىندى, حابارلاما سيپاتىنداعى ماقا­لالار الدىڭعى كەزەككە شىققان بۇگىنگى تاڭدا تاعىلىمدىق سيپاتى مول كوركەم پۋبلي­تسيس­تيكاعا قايتا ورالۋدىڭ, ونى تە­رەڭىرەك زەر­دە­ل­ەۋ­دىڭ قاجەتتىلىگى زور دەر ەدىك. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە, بولات بوداۋبايدىڭ “قارت تەرگەۋ­شىنىڭ اڭگىمەلەرى” پوۆەستەر دەستەسى دە كوركەم شىعارما مەن كوركەم پۋب­ليتسيستيكانىڭ شەبەر استاسقان ۇلگىسى رەتىندە قاراستىرىلۋعا ءتيىس دەپ ويلايمىز. بۇل تۋىندىلاردا ومىردە ورىن العان ناقتى وقيعالار شىنايى كور­كەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىلە, شىمىر سۋرەتتەلەدى. مۇندايدا جازۋشىنىڭ دەرەككە سۇيەنە وتىرىپ تا ءبىر تىنىسپەن ىلكىمدى جازۋىنىڭ سىرى, ءسىرا, ونىڭ ءبىراز جىلدار جاۋاپتى پار­تيالىق لاۋازىمدى قىزمەتتە بولۋىنىڭ اسەرى مە ەكەن دەگەن دە ويعا قالاسىڭ. ءبىلىمىڭ مەن بىلىگىڭدى, تاجىريبەڭ مەن ءتارتىبىڭدى, قاجىرىڭ مەن قايراتىڭدى اياماي جۇمىلدىرۋىڭدى قاجەت ەتەتىن, ءزىلماۋىر جۇكتى يىنىڭە ارتاتىن مەم­­لەكەتتىك قىزمەتتى جانە جاراتىلىس زەيى­نىڭ مەن ساناڭا, جۇرە­گىڭ مەن كوكىرەگىڭە دا­رىتقان قابىلەتىڭدى قا­پىسىز جۇمساۋىڭدى تا­لاپ ەتەتىن تۋىندىگەر­لىك جۇمىستى قاتار ال­ىپ ءجۇرۋ – وڭاي ەمەس. بۇلار انتاگونيستەر مە, الدە بۇل ەكەۋىن ءبىتىس­تى­رۋگە بولا ما, جاقىن سالالار رەتىندە بىرىنە-ءبىرى سالقىنىن, تەرىس اسەرىن تيگىزبەي مە, جۋرنالشىنىڭ ىلكىمدى اسىعىس قالام سىلتەۋى جازۋشىنىڭ بابىمەن جاعاتىن بوياۋىن كومەس­كى­لەمەي مە, الدە ولار­دىڭ بىرەۋىن ەكىنشى ءۇشىن قۇرباندىققا شا­لۋعا تۋرا كەلە مە؟ بۇل-داعى الىمساقتان ءادىبىن تاپتىرماي كەلە جاتقان قيىن ءتۇيىن. مۇمكىن, ەڭ دۇرىسى – قابىلەتتى ادام قانداي ىستە دە قابىلەتتى دەيتىن تۇجىرىم با ەكەن؟! بۇل جەردە تىندىرىمدى دا تياناقتى ادام قانداي شارۋانىڭ دا قىبىن تابادى دەگەن قيسىن دۇرىس پا ەكەن؟ ءبىرتالاي جىلدار رەسپۋبليكانىڭ ەڭ تا­نى­مال باسىلىمدارى – “سوتسياليستىك قازاق­ستان” (قازىرگى “ەگەمەن قازاقستان”) مەن “لە­نين­شىل جاس” (قازىرگى “جاس الاش”) گا­زەتتە­رىندە قاتارداعى تىلشىدەن باستاپ ساتىلاي ءوسىپ, بەدەلدى باسشىلىق قىزمەتتەر اتقارىپ, مول تاجىريبە جيناقتاعان, ءباسپاسوزدىڭ قىر-سىرى مەن قۇپياسىنا ءبىر ادامداي قانىققان بولات بوداۋباي قازاقستان كومپارتياسى ور­تالىق كوميتەتىنىڭ ناسيحات جانە ۇگىت بولىمىنە جا­ۋاپ­تى قىزمەتكە شاقىرىلادى. مىنە, وسى وراي­دا تاعى دا ويعا قالاسىڭ, بۇل بەرتىندە ءوزى­مىز سا­ياسي تۇرعىدا “توقىراۋ” اتاندىرعان كە­زەڭ, ءاي­تەۋىر, بۇرىنعىداي “باسقا-كوزگە” كو­پە-كو­رىنەۋ توپەلەۋ جوق, اسىرە ساياساتشىلدىق سايابىرسىعان, سابىرمەن سالماقتاپ جۇمىس ىستەۋگە كوشكەن كەزەڭ. بوكەڭ بۇگىن سوعان شۇكىرشىلىك ەتەدى. “ – تاعدىر ءبىزدى اياعان سياقتى. ول ءبىزدى ارتىنان وكىنەتىندەي, ءىش قۇسا بولاتىنداي زالالدى شەشىم قابىلداۋعا ماجبۇرلەگەن جوق. ءبىزدىڭ الدىمىزداعى پارتيا قىزمەتكەرلەرى باستارىنان كەشكەن “الدىم جار, ارتىم سوق­پاق” دەيتىن, تالاس-تارتىسقا تولى كەزەڭگە ۇشى­­راعامىز جوق, ولاردىڭ كەيبىرى قۇساپ, ءبىز “جو­عارعىنىڭ” كارىنە, العىسىن الماي-اق قويا­لىق, بىراق تومەنگىنىڭ قارعىسىنا ۇشىراعامىز جوق, ءبىز اجەپتاۋىر جىلىنعان كەزەڭدە ءومىر ءسۇر­دىك. قالاي بولعاندا دا ۇجدانىڭا سالىپ, ەلىڭە ازدى-كوپتى پايدا تيگىزەتىندەي ۋاقىتتا قىز­مەت اتقاردىق. بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ بەتىنە جا­نا­رى­مىز­دى جاسىرماي قاراي الاتىنداي ىستەر تىن­دىردىق. ءبىزدىڭ ۇجدانىمىز تازا”, – دەيدى ول. ەكونوميكا سالاسىنداعىداي ەمەس, رۋحا­­­نيات اياسىندا “توقىراۋ” بولعان ەمەس. جەت­پى­سىنشى جىلداردىڭ سوڭى مەن سەكسەنىنشى جىل­داردىڭ باسى – رەسپۋبليكامىزدا باسپا ءىسى قاۋىرت دامىعان ۋاقىت. بۇل, البەتتە, سول كەزدەگى شە­شۋ­شى بيلىك ورىندارىندا وتىرعان ۇلتجان­دى ازاماتتارىمىزدىڭ, باسپا جانە پوليگرافيا ىستەرى جونىندەگى كوميتەت باسشىلىعىنىڭ ءۇل­كەن ۇيىمداستىرۋشىلىق جۇمىسىنىڭ جەمىسى ەدى. سول تۇستا مەن بوكەڭمەن ورتالىق پارتيا كوميتەتىندە ءبىراز ۋاقىت قىزمەتتەس بولدىم. ورتالىق كوميتەتتىڭ ناسيحات جانە ۇگىت بولىمىندە ءاربىر قىزمەتكەردىڭ الدىنا ايقىن مىندەتتەر قويىلاتىن, اركىمنىڭ وزىنە بەكىتىلىپ بەرىلگەن قاداعالايتىن تۇراقتى سالاسى بولا­تىن. ءار قىزمەتكەردىڭ ءوزى قاداعالايتىن سالا­داعى ءىستىڭ جايىن, ونداعى مورالدىق-پسيحو­لوگيالىق احۋالعا دەيىن بەس ساۋساعىنداي ءبىلۋى جانە ول تۋرالى كەز كەلگەن ساتتە جوعارىعا تولىمدى مالىمەت بەرۋگە ءازىر تۇرۋى شارت ەدى. تاۋسىلىپ بىتپەيتىن اعىمداعى, كۇنبە-كۇنگى شارۋالار ءوز الدىنا... رەسپۋبليكانىڭ قوعامدىق-ساياسي كىتاپتار شىعاراتىن بەلدى “قازاقستان” باسپاسىنىڭ جۇمىسى تۋرالى وك-ءنىڭ بيۋروسىنا ماسەلە ازىرلەۋ تاپسىرىلعان كەزدە بوكەڭنىڭ وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى اجەپتاۋىر مەڭگەرىپ, ىسىلىپ قالعان كەزى ەدى. دەگەنمەن, مىندەت جۇگى دە بەل قايىستىرارلىقتاي تىم سالماقتى بولاتىن. سونىمەن قاتار بۇل كورسەتىلگەن زور سەنىم ءارى زور جاۋاپكەرشىلىك. ارىپتەسىمنىڭ كۇن دەمەي, ءتۇن دەمەي ەڭبەك ەتكەنى, ۇستەلىنىڭ ۇستىندە ءۇيىلىپ جاتقان كىتاپتاردىڭ اراسىندا توبەسى عانا كورىنىپ وتىرعانى, ويلانىپ-تولعانىپ جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىن بەلگىلەگەن جوسپار جاساعانى, ونى باسشى­لىقپەن ۇيلەستىرگەنى, نەگىزدەگەنى, دالەلدەگەنى; تۇسىنىستىك تاپقاندا – قۋانعانى, كەدەرگىگە ۇشىراسقاندا كۇيىنگەنى – قاز-قالپىندا ەسىمدە قالىپتى. ءبىر باسپانىڭ, سونىڭ وزىندە ەڭ ۇلكەن باسپانىڭ ءبىراز جىلدىڭ بەدەرىندە شىعارعان كىتاپتارىن سارالاپ, ەكشەپ باعا بەرۋ وڭاي بولىپ پا, ونسىز دا سيدام بوكەڭ از ۋاقىتتىڭ ىشىندە مۇلدە سىلىنىپ شىعا كەلگەن, ءبىراز جىلدان بەرى قويىپ كەتكەن شىلىمىن قايتادان ەرنىنە قىستىرعانىنا دا كۋا بولعامىز, جىميىپ قويىپ: “اپىراي وسى زورىعىپ كەتپەسەك جارار ەدى” دەگەن ازىلىمەن قان قىسىمى تومەندەپ, پىسەك العانىن دا كورگەمىز. بىلايشا ايتقاندا, بۇل قاربالاس تا قاۋىرت قىزمەتتىڭ ءبىر فراگمەنتى عانا... بەرتىندە, الىپ يمپەريا ىدىراعاننان كەيىن, قۇدىرەتتى بيلىكشى پارتيا دارالىق سيپاتىنان ايرىلعاننان بەرىدە كەمسىتكىسى, كىشىرەيتكىسى كەلەتىن رەڭكى بار “پارتينىي فۋنكتسيونەر” – “پارتيانىڭ ءۋازيپاشىسى” دەگەن ماعىنادا ايتىلاتىن اتاۋدىڭ پايدا بولعانى راس. ەندىگى جەردە وسى ۇعىمعا باسقا قىرىنان كوز سالىپ كورەلىكشى. جالعان پافوسقا بارماي-اق قويالىق, دەگەنمەن سول ء“ۋازيپاشىلارىمىزدىڭ” ءوزى ۋاقىت پەن تاعدىر تاڭداۋى وزدەرىنە تۇسكەن, سول قاتارعا فورمالدى تۇرعىدا دەگەننىڭ وزىندە قوعام الدىنداعى كاسىپتىك قىزمەتى, بىلايعى جۇرتتىڭ ونىڭ ادامدىق كەسكىن-كەلبەتى جونىندەگى تۇسىنىكتەرى تەرەڭ ەسكەرىلىپ, ول ەڭبەك ەتەتىن ۇجىمنىڭ, سودان كەيىن كەمىندە بەدەلدى دەگەن ءۇش ادامنىڭ كەپىلدەمەلەرى ابدەن ەكشەلگەننەن كەيىن بارىپ قابىلداناتىن. (زادىندا بۇل ۇلكەن الەۋمەتتانۋشىلىق زەرتتەۋدىڭ ماسەلەسى. بۇل جايىندا بىلىكتى عالىم مارقۇم ا.ا.زينوۆەۆتىڭ “و بيۋرو­كرا­تيزمە ۆ سوۆەتسكوم وبششەستۆە” دەگەن ەڭبەگىندە جان-جاقتى جازىلعان). “قىزىعى سول, ءوزىنىڭ پىكىرىن دۇرىس ساناسا, وندا ءبىتتى, بوكەڭ كوزىلدىرىگىن كوتەرىپ قويىپ, قىر سوڭىڭنان قالماي ىعىر قىلادى. اقىرى ايتقانىن ورىنداتىپ تىنادى, ءارى پىكىرى وڭ بولىپ شىعادى”. بۇل سول كەزدەگى ءباسپاسوز سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, ويىن استارلاپ سويلەپ, ايعايسىز, ءزىلسىز ازىلمەن جەتكىزۋگە تىرىساتىن ساليقالى كىسى ۆيتالي ۆالەرەۆيچ ەنگوليدىڭ پىكىرى. ۆيتەكەڭنىڭ (ول كىسىنى قازاقى ماقامعا سالىپ, سولاي دا اتاي بە­رەتىنبىز) سوزىندە شىن­­­دىقتىڭ ۇلكەن ۇشىعى جاتىر. پرين­تسيپتى ماسەلەگە كەلگەن­دە, بوكەڭ ءوزىنىڭ كوز­قاراسىن قولدان بەرمەۋ ءۇشىن كوزىلدىرىگىن ءبىر كوتەرىپ قويىپ, الدى­مەن مايدا قوڭىر ءاز­ىل­گە باسادى, سوسىن جاي­لاپ قانا ءبىر ك ۇلىپ الا­دى, ارتىنشا اۋەنىن ءوز­گەرتىپ, ارىدان ورا­عى­تادى, جوباسى ىسكە اسپاي بارا جاتسا, اراعا “پاۋزا” سالىپ, وڭتاي­لى ءساتىن تاۋىپ, يلان­دىرۋعا كوشەدى, ءناتي­جە­سى نەعايبىلعا اينا­لىپ بارا جاتسا, تا­قىم­داۋدان تايىن­باي­دى. وسىنداي ساتتەردە ءبىر بايقاعانىم, بوكەڭ استە داۋسىن كوتەر­مەي­دى, داعدىلى كوڭىر ماقامىنان جازبايدى. سول ادىسىمەن-اق جوعا­رىعا “ايقاس كىلەمىنە” شاقىرىلعان (گازەت-جۋرنالدا قاتە كەتپەي تۇرا ما, ماعىنا بۇزعان جالعىز ءارىپتىڭ قاتاڭ ەسەپكە الىناتىن كەزى, كىنالىنىڭ ءبىر قابات جون تەرىسىن سىلىپ الۋ دا بار) “باسىنا كۇن تۇسكەن” تالاي ارىپتەستى اراشالاپ قالعان كەزدەرى بار. كوز كورگەن مەن بولماسام, ونى كوپ ادامداردىڭ بىلمەۋى دە مۇمكىن. “قاينار” باسپاسىنىڭ ديرەكتورى مارقۇم حايدوللا تىلەمىسوۆ اعامىزدىڭ “باسىنا بۇلت ءۇيىرىلىپ”, الدەكىمدەر سىلىكپەگە سالماق بولعاندا, بوكەڭ: “قۇداي-اي, ءا, ول كىسىنىڭ جۇرەگى اۋىراتىن ەدى, قاتەر بولماسا نەعىل­سىن”, دەپ كۇيىنگەنى, ارلى-بەرلى جۇگىرگەنى كوز الدىمدا. اقىرى قاتەر بۇلتى ىدىراعاندا “ۋھ” دەپ كەڭ تىنىس الىپ, ءبىر جەلپىنىپ وتىرا كەتكەن. ءسىرا, تاعدىردان تەپەرىش كورگەن ۇرپاق وكىلدەرى باسقالاردىڭ جاي-كۇيىن سەرگەك كوڭىلمەن سەزىنىپ تۇراتىن ءتارىزدى. بوكەڭنىڭ “سىرەسكەن ءتارتىپتىڭ” دە ادامى ەمەس ەكەنىن ايتقان دۇرىس. توڭىرەككە سەل­قوستىق ۇيەزدەي باستاعان كەزدە امالىن تاۋىپ ورتاعا ءازىل تاستاپ جىبەرەتىن ادەتى دە بار... قىزىل سەنبىلىك. كۇن سالقىن. وك-ءنىڭ ءبىر توپ قىزمەتكەرلەرى اعاش وتىرعىزۋدامىز. جاۋراپ قالعان دا جايىمىز بار. لەكتورلىق قىزمەت اتقاراتىن مارقۇم ءسابيت بەكتۇروۆ: – بوكە, ءشول باسساق قايتەدى, سىراعا قالايسىز, – دەپ ك ۇلىمسىرەيدى. – ءاي, ءسابيت, كوزدىڭ وتىن جارق ەتكىزەتىن بىردەڭەڭ بولماسا, مىنا سۋىقتا دىردەكتەپ, بۇتا ىزدەيتىن جايىم جوق, – دەيدى بوكەڭ كوزىلدىرىگىن قاعىپ قالىپ. ءبىر سەرپىلىپ قالعان جۇرت ك ۇلىسىپ جاتىر. سوزدەن جىعىلعان ءسابيت تاكسي ۇستاپ, بوكەڭنىڭ سول كەزدە تاپشىلىعى انىق ءبىلىنىپ تۇرعان تاپسىرماسىن ورىنداۋعا كەتتى... “جانىپ كەتە بەرەتىن” بىزدەردەي ەمەس, بوكەڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قىزمەت ءۇشىن جاراتىلعان جان سەكىلدى. ول جۇمىسىن ورەك­پىپ, ورتەنىپ ىستەيتىن ادامداردىڭ ساناتىنان ەمەس, ارىنى اڭداپ, اڭىسىن اڭدىپ, ءيىن ابدەن قاندىرىپ ىستەيتىن ادامداردىڭ ساناتىنان. سول ءبىر كىتاپتار تاقىرىبى, كوركەمدىگى كەڭى­نەن ەكشەلىپ, جوسپار بويىنشا قاتاڭ تۇردە كەزەگىمەن عانا شىعارىلاتىن كەزەڭدە سول جوس­پارعا كىرۋدىڭ ءوزى كۇش. “جالىن” باسپاسىنىڭ ءمۇدىرى بولىپ تاعايىندالعان بولات بوداۋباي كىتاپتارى سۇرلەنىپ جاتىپ قالعان ءبىراز بالعىن دارىن يەلەرىنىڭ “باعىن اشقان”. قاعازدارى سارعايا باستاعان قولجازبالاردى جەكە ءوزى وقىپ شىعىپ, ءوتىلى جەتكەن شىعارمالارعا ەسە تەڭدىك اپەرگەن. بۇگىندە الگى جاس تالاپتاردىڭ ءبىرازى قازاق ادەبيەتىندە وزىندىك ورنى بار قابىرعالى قالامگەرلەرگە اينالىپ وتىر. تەگىندە, قانداي قىزمەت اتقارسا دا, بولات بوداۋباي بويىنداعى بىلىگى مەن ءبىلىمىن, تاجىريبەسى مەن قابىلەتىن, ىنتا-ىقىلاسىن نىسانالى ناتيجەگە جەتۋ جولىنا جۇمسايدى. بۇل ورايدا ول الدىمەن باسشى رەتىندە تالاپشىل بولا وتىرىپ, باعىنىشتىلارىنىڭ بويىنداعى قارىمىن وڭدى پايدالانۋعا, دۇرىس ارناعا باعىتتاۋعا تىرىسادى, ولارعا قيانات جاساپ الماۋعا تىرىسادى. رەسپۋبليكالىق “كازكنيگا” كىتاپ ساۋداسى بىرلەستىگىنىڭ باس ءمۇدىرى قىزمەتىنە كەلگەن بولات قامي ۇلى الدىمەن وسى مەكەمەنىڭ اتاۋىن قازاقشالاپ قايتا بەكىتتىرۋگە كوپ كۇش جۇمسايدى. جوعارى جاققا جاساعان ۇسىنىستارى العاشىندا بىرازعا دەيىن قابىل الىنباي جۇرەدى. وعان بوكەڭ مويىعان جوق. تىكە ماڭدايدان شابۋىلداۋدان ەشتەڭە وندىرە الماعان ول وراي شابۋعا كوشەدى, ەندىگى جەردە ۇرانىنىڭ استىنا جاقتاستارىن توپتاستىرىپ, بۇيىردەن تيىسەدى. ءسويتىپ, وڭتايىن تاۋىپ, ونى “قازاقكىتاپ” اتاندىرىپ تىنادى. باستاپقىدا قازاق كىتاپتارىنىڭ تارالى­مىن كوبەيتە الماي ءبىراز اۋرەلەنەدى, وسى ءما­سەلەنىڭ ۇتىمدى جولدارىن ىزدەستىرۋگە كىرىسەدى. سودان كەيىن, تارالىمدى كوبەيتۋدىڭ پارمەندى امالى رەتىندە رەسپۋبليكامىزدىڭ وبلىس­تا­رىن ارالايدى, كورشىلەس وزبەكستاننىڭ, قىر­عىزستاننىڭ, رەسەيدىڭ قازاقتار شوعىرلانا قونىستانعان اۋداندارىنا ساپارعا شىعادى, قاراقالپاقستانعا بارادى, سىرتتا جۇرگەن باۋ­ىرلار ءۇشىن اقىن-جازۋشىلاردى, كوركەمونەر شەبەرلەرىن شاقىرىپ اپارىپ, مازمۇندى كەز­دەسۋلەر وتكىزەدى. بۇل شارالار يگى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزەدى. سول تۇستا كىتاپتاردىڭ تارا­لى­مى ەداۋىر كوتەرىلگەنىن بىلەمىز. قالامگەرلەر قاۋىمىنىڭ وزدەرىنىڭ ەل كەزىپ ءجۇرىپ, تام-تۇمداپ تارالىم جيناۋعا ءماجبۇر بولعان اۋرە-سارساڭنان قۇتىلاتىن كەزى وسى تۇس. مۇنى اي­تىپ وتىرۋىمىزدىڭ ءبىر سىرى بۇگىنگى كۇنى دە وسى تاجىريبەنى پايدالانۋعا بولار ما دەگەن وي. قاربالاس ءارى قاۋىرت جۇمىستىڭ قۇرساۋ­ىندا ءجۇرىپ تە بولات بوداۋباي قارا قالام, اق قاعازبەن سىرلاسۋىن دوعارعان كەزى بولعان ەمەس. ونىڭ شىعارماشىلىعىنداعى ەرەكشە ءبىر تۇشىمدى دۇنيە – “قارت تەرگەۋشىنىڭ اڭگى­مەلەرى” پوۆەستەر دەستەسى وسى كەزدە دۇنيە­گە كەلگەن. وعان كىرگەن “كۇلجامىش”, “شەگە­باي مەن الدابەرگەن”, “جامال”, “پروكۋرور­دىڭ اجالى” مەن “1932” پوۆەستەرى ارقاي­سىسى جەكە دارا دەربەس شىعارمالار بولعانى­مەن, ءبارى دە ءبىر تاقىرىپتىڭ اياسىندا توپتا­سىپ تۇر. جيىرماسىنشى جىلداردىڭ سوڭى مەن وتىزىنشى جىلداردىڭ باسىنداعى ەت پەن سۇيەكتەن جارالعان پەندە بالاسىنىڭ يمانىن قاسىم ەتەتىن سۇراپىل زۇلماتتى بەينەلەيتىن كەڭ اۋقىمدى پولوتنو. البەتتە ءبىر ادامنىڭ اۋزىمەن باياندالاتىن حرونولوگيالىق تۇرعىدا وقيعالارى بىرىنەن ءبىرى ءوربىپ جاتاتىن بۇل دەستەنى پوۆەستەردەن تۇراتىن رومان دەۋگە دە ابدەن بولادى. (رومان ۆ پوۆەستياح دەيتىن جانر ورىس جازۋشىلارىندا كەزدەسەدى). ەندىگى جەردە اۆتور وسى شىعارماسىنا قايتادان ءبىر ورالىپ, كەڭىنەن ويلانا, تولعانا كەلىپ, تاعى دا قىرناپ, تولىقتىرىپ دەگەن سياقتى, ونى كەڭ تىنىستى, كەسەك شىعارماعا اينالدىرۋعا ءتيىس دەگەن ويدان ارىلا الار ەمەسپىن. ۇلتىمىزدىڭ شەككەن قاسىرەتى وسىعان مىندەتتەيتىن ءتارىزدى. مەنىڭشە, اۆتوردىڭ قولىندا بۇعان قاجەتتى قوسىمشا دەرەكتەر دە, تۋىندىگەرلىك الەۋەت تە بار سەكىلدى. بولات بوداۋباي كوركەم ءتارجىما ىسىمەن دە ق ۇلىق قويا شۇعىلدانعان تۋىندىگەر. ونىڭ بەلگىلى ورىس بالالار جازۋشىسى نيكولاي نوسوۆتىڭ تانىمدىق جانە تاعىلىمدىق, ءارى تاربيەلىك ءمانى مەن ماڭىزى زور “دىمبىلمەس پەن دوستارىنىڭ باستارىنان كەشىرگەن حي­كايالارى”, “دىمبىلمەس كۇن قالاسىندا”, “دىمبىلمەستىڭ ايعا ساياحاتى” روماندارىن, سونداي-اق يۋز. الەشكوۆسكيدىڭ “كىش, قوسپورتفەل جانە ءبىر اپتاداعى وقيعالار”, “كىش ەكەۋمىز قىرىمدامىز” پوۆەستەرىن انا تىلىمىزگە تارجىمالاعان كەزدە, جاس وسكىندەردى اشقۇرساق قالدىرماۋ قامىن ويلاپ, ۇلكەن مۇراتتى كوزدەگەنى ايقىن سەزىلەدى. “نەزناي­كانى” “دىمبىلمەسكە” اينالدىرعان جازۋ­شىنىڭ تارجىماشىلىق شەبەرلىگى تۋرالى اڭگىمە – الداعى ۋاقىتتاردىڭ دا ەنشىسى. ...جۋرفاكتىڭ ون توعىز جاستاعى ستۋدەنتى بولات بوداۋباەۆتىڭ ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن, ءتىپتى دۇرلىكتىرگەن دەۋ كەرەك تە شىعار, “بوتەن ءسوز­بەن بىلعانسا ءسوز اراسى” اتتى ماقالاسىنىڭ “لەنينشىل جاستا” جاريالانعانىنا دا تۋرا جارتى عاسىر ۋاقىت وتكەن ەكەن. بۇل قاتارى الاساپىران اشارشىلىق جىلدا­رى مەن الاپات سوعىس سالدارىنان سەل­دىرەگەن قازاق جۇرتىنىڭ قا­سيەتتى ءتىلىنىڭ باسىنداعى قاتەر بۇل­تى بۇرىنعىدان دا قويۋلانا ءتۇس­كەن كەزەڭ. ەلۋىنشى جىلدار­دىڭ باسىندا “ۇلتشىلدىق” تاڭباسى تاڭىلعان تاريحشىلار ە.بەكماحانوۆ پەن ب.سۇلەيمەنوۆ, ادەبيەتشىلەر ق.جۇماليەۆ پەن ە.ىسمايىلوۆ اباقتىعا قامالا­تىن, اكادەميكتەر ق.ساتباەۆ پەن ا.جۇبانوۆ قىزمەتتەرىنەن قۋىلا­تىن, ال قىزمەتسىز قالعان م.اۋە­زوۆ ماسكەۋ كەتۋگە ءماجبۇر بولا­تىن, ۇلتتىق ساناعا تاعى دا ءبىر جويقىن شابۋىل جاسالاتىن كەزەڭ. سودان كەيىن تىلگە كەلەسى ءبىر جىمىسقى سوق­قى ازىرلەنەدى. 1957 جىلى قازاق گازەت-جۋر­نالدارىن ورىس تىلىنەن اۋدارما باسىلىمدارعا اينالدىرۋ ارەكەتى جاسالىپ, انا ءتىلىن السىرەتۋ ءۇشىن تاعى دا ءبىر تۇزاق قۇرىلادى. بۇل قارە­كەتتىڭ ارعى استارىن اڭداپ, قارسى شىققان­دارعا قامشى جۇمسالادى (كوپ ۇزاماي قازاق كسر جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ ءتو­را­عاسى ج.تاشەنوۆ, “قازاق ادەبيەتى” گازەتىنىڭ باس رەداكتورى س.ماۋلەنوۆ جانە ت.ب. ءبىراز لاۋازىم يەلەرى قىزمەتتەرىنەن شەتتەتىلەدى). سونداي ۋاقىتتا بالاڭ قالامگەردىڭ تۋعان ءتىلىنىڭ تاعدىرى مەن تازالىعىن ويلاپ, تولعاقتى ماسەلەنىڭ توڭىرەگىندە قالام تەربەۋى – شىنىندا دا ەرتە ەسەيگەندىگىنىڭ, ازاماتتىق تۇعىرىنىڭ بەكىگەندىگىنىڭ, كەرەك دەسەڭىز, ءۇل­كەن باتىلدىعىنىڭ بەلگىسى ەدى. وسى ماقالادان كەيىن كەيبىر گازەتتەر مەن جۋر­نالدار ارنايى تاپسىرىس بويىنشا جارىسا جازىپ, شاڭىن قاققان جاس ۇلتشىل ءتىلىن قورعاۋدىڭ باسقا تاسىلدەرىن تاڭداۋعا ءماجبۇر بولعان. ول ەندىگى جەردە ءتىلدىڭ تىكەلەي وزىنە قىزمەت ەتۋگە كوشىپ, ءباسپاسوز ورگاندارىندا انا تىلىندەگى شىعار­ما­لارى ارقىلى انا ءتىلىنىڭ ابىرويىن اسقاق­تاتۋعا كىرىسەدى. وسى جەردە ونىڭ قالامىنان ءار جىلداردا تۋىپ, قالىڭ وقۋشىلارعا جول تارتقان “جاس جۇرەكتەر”, “جەلسىز تۇندە جارىق اي”, ء“بىر ءۇيدىڭ بالالارى”, “ماي جاڭبىرى”, “ەسكى داپتەر شەرتكەن سىر”, “قارت تەرگەۋشىنىڭ اڭگىمەلەرى”, “پروكۋرور­دىڭ اجالى”, “تاڭدامالى” سياقتى قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جارىق كورگەن كىتاپتارىن اتاپ شىقساق تا ونىڭ عۇمىر بويى جەمىستى ەڭ­بەك ەتىپ كەلە جاتقان جازۋشىلاردىڭ قاتارىنا جاتاتىنى اڭعارىلادى. ونىڭ قازاق كىتاپ­تارىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ, ونىڭ وقىرمان­دا­رىنىڭ قاتارىن كوبەيتۋ ارقىلى تۋعان ءتىلىنىڭ تۇعىرىن نىعايتۋ جولىنداعى قىزمەتىن جو­عارىدا ايتتىق. بەرتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلا­مەنتى سەناتىنىڭ اپپاراتىنداعى اۋدارما, رەداكتسيالاۋ جانە پارلامەنت اكتىلەرىن شىعارۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولا ءجۇرىپ, مارتەبەسى وسكەن تۋعان ءتىلىنىڭ زاڭنامالىق تەر­ميندەرىن تۇزۋگە ۇلكەن ۇلەس قوسادى. اۆتورلار ۇجىمىمەن بىرلەسە ءارى ءوزى تىكەلەي ۇيتقى بو­لىپ, 2004 جىلى “زاڭ تەرميندەرىنىڭ سوزدىگىن” شىعارۋعا قاتىسادى. بىلتىرعى جىلى “ەگەمەن قازاقستان” گازەتىندە جاريالانعان, ءتىل جاناشىرلارىن ەلەڭ ەتكىزگەن “مەملە­كەت­تىك ءتىلدى تورگە وزدىرۋدىڭ مۇمكىندىگى بار” اتتى انا ءتىلىنىڭ ءتۇبىرلى ماسەلەلەرى مەن تۇپكى ءمىن­دەت­تەرى, تۇيتكىلدى تۇستارى مەن تۇبەگەيلى پروب­لەمالارى تۋرالى جازعان سالماقتى, ويلى ما­قالاسى دا ونىڭ تىلگە دەگەن قۇرمەتىنىڭ دالەلى. بۇگىندە ءومىردىڭ جەتى بەلەسىن ارتقا تاستاعان جازۋشى بولات بوداۋباي تۋرالى ايتىلعان اڭگىمەلەردى تياناقتاي كەلە, تاياۋدا عانا ومىردەن وزعان, قازاق ادەبيەتىنىڭ بەدەلدى سىنشىسى, ۇلكەن ادەبيەت زەرتتەۋشىسى, جالعان ماراپاتقا بارمايتىن اكادەميك رىمعالي نۇرعاليدىڭ الماتىداعى ء“ۇش قيان” باسپاسىنان وسى تاياۋدا عانا جارىق كورگەن “تولعاۋى توقسان قىزىل ءتىل” اتتى كىتابىنداعى مىناداي پىكىرىنە توقتاماي كەتە المادىق: “بۇگىن جازۋشى بولات بوداۋبايدى قالىڭ وقىرمان جاقسى بىلەدى. تۇستاس قالامداستارى ءبىز دە جاقسى بىلەمىز. بىلگەندىكتەن دە شىعار, جازۋشى اتىنا جۋرناليست دەگەن كاسىبي ماماندىعىن قوسا تىركەيمىز. ريزالىقپەن, سۇيىنىشپەن ايتامىز. ويتكەنى ليرو-رومانتي­كالىق سازدا تالاي كوركەم اڭگىمە, پوۆەست ۇسىنىپ تانىلعان, تالاي-تالاي دەرەكتى كوركەم پروزا تۋىندىلارى بار جازۋ­شىنىڭ جان-دۇنيە پەرنەلەرىن باسىپ, تابيعي تالانتىن اشقان فاكتورلاردىڭ ءبىرى دە وسى جۋرنا­ليستيكاعا ءتان ەرەكشەلىكتەرى. بولات ءومىربايانى مەن شىعارمالارى, بايقاپ-بايقاپ قاراساق, قاتار ءورىلىپ وتىرعان سياقتى. ول ادەبيەتكە كولدەنەڭنەن ەمەس, ءومىردىڭ تۋرا وزىنەن كەلگەن جازۋشى. ونىڭ باستى-باستى كوركەم تۋىن­دى­لارىندا ... تازالىق, سىرشىلدىق, قالامگەرلىك كوركەمدىك سيپاتتارىمەن بىرگە قازىرگى ءومىردىڭ ناقتى مورالدىق-ەتيكالىق, ادامدىق-يماندىق ماسەلەلەرىنىڭ استاسىپ جۇرەتىنى دە سوندىقتان”. بولات بوداۋباي 1975 جىلى ونەر ادامدارىنىڭ ومىرىنەن جازىلعان كوركەم وچەركتەرى ءۇشىن قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ ءبىرىنشى دارەجەلى سىيلىعىن العان ەدى. سوڭعى جىلداردا بوكەڭ حالقىمىزدىڭ اتاقتى كومپوزيتورى ەركەعالي راحماديەۆ تۋرالى سىر-سۇحباتقا قۇرىلعان “تۇلعا” اتتى كىتاپ جازىپ ءبىتىردى. ونىڭ جەكە ۇزىندىلەرى بىرقاتار گازەتتەر مەن جۋرنالداردا جارىق كورىپ, جۇرتشىلىقتىڭ ءتاۋىر باعاسىن الىپ ۇلگەردى. سوڭعى جارتى عاسىرداعى حالقىمىز­دىڭ مادەني ءومىرى, مۋزىكا ونەرىنىڭ دامۋى تۋرالى, وسى سالالارداعى حالقىمىزدىڭ اسا دارىندى, ءبىرتۋار پەرزەنتتەرىنىڭ ومىرىنەن كوپتەگەن قىزىقتى ماعلۇماتتار بەرەتىن بۇل كىتابى دا جارىق كورگەن سوڭ قالىڭ جۇرتشى­لىقتىڭ كوزايىمىنا اينالارىنا كۇمان­دانبايمىز. قالامگەر زەينەتكە شىقپايدى دەگەن ءسوز, ءسىرا, شىندىق شىعار. كەڭەس يۋسۋپ, جازۋشى.