ۇكىمەتكە جۇكتەلگەن مىندەتتەردىڭ ىشىندە ̶ ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق قورىق مۋزەيىن كەشەندى جاڭعىرتۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. سونىمەن قاتار جارلىققا سايكەس 2020 جىلى نۇر-سۇلتان قالاسىندا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا وتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل رەتتە شەت تىلدەردە كەڭىنەن تاراعان اباي شىعارمالارىنىڭ اۋدارماسىن باسپادان وتكىزىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدە ناسيحاتتاۋ مىندەتى جۇكتەلگەنىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى.
سونىمەن قاتار ابايدىڭ 175 جىلدىعىن يۋنەسكو مەن تۇركسوي اياسىندا تويلاۋ ماسەلەسى پىسىقتالماق. وسىنداي جوسپارلى مىندەتتەر جۇكتەلگەننەن كەيىن ۇلى حاكىم ابايدىڭ مەرەيىن اسقاقتاتۋ ارقىلى قازاق دۇنيەتانىمى مەن فيلوسوفياسىنا تەرەڭ بويلاۋعا, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدىڭ كەڭىنەن ناسيحاتتالۋىنا باسىمدىق بەرىلۋى ءتيىس دەگەن ويدامىن. اسىرەسە, بۇگىنگى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار اعىنى ۇستەمدىك قۇرىپ, ۆيرتۋالدى الەمدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا اباي شىعارماشىلىعى ارقىلى سەرپىن بەرىپ, ۇلتتىق تانىم-تۇسىنىكتىڭ جاستاردىڭ بويىندا كورىنىس الۋى ءۇشىن اقىن شىعارمالارىنداعى ءتالىم-تاربيە ماسەلەلەرى كەڭىنەن ناسيحاتتالۋى ءتيىس. اباي شىعارماسىنىڭ سايا باعىندا ءوسۋ, تاربيە الۋ – قازاق حالقىنىڭ بۇگىنگى ۇرپاقتارىنىڭ الداعى تۇرعان مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. ونىڭ شىعارماشىلىعى ارقىلى جاس ۇرپاقتىڭ كوكىرەك كوزىن اشىپ, ابايدى الەمگە تانىتۋ, ونى ادامزاتتىڭ ابايىنا اينالدىرۋ مىندەتىن جۇكتەۋ كەرەك.
بولاشاق جاستاردىڭ قولىندا دەيمىز دە, بىراق كەلەر ۋاقىتتاعى ۇلتتىق تانىم-تۇسىنىكتىڭ ب ۇلىڭعىرلانىپ, قازاقى قاسيەتتەن الشاقتاپ بارا جاتقانىمىزدى نازاردان تىس قالدىرامىز. وسى رەتتە ابايدىڭ ءومىر جولىنداعى قيا-قالتارىسى, دۇنيەتانىمى مەن وي ورامدارى بۇگىنگى جاس ۇرپاققا ۇلگى بولۋى ءۇشىن اعارتۋشىلىق جۇمىستارىنا باسىمدىق بەرىلۋى اۋاداي قاجەت. ادام بالاسىن ەڭبەك ەتۋگە, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرگە باۋلۋعا, ونەر مەن ءبىلىم, ونەگە مەن ءتالىم, دوستىق-جولداستىق, پارىز بەن قارىز سياقتى ىزگى قاسيەتتەردى ومىرلىك ماڭىزى بار شەشىم قابىلدار الدىندا ورىندى قولدانا بىلۋگە تاربيەلەپ, ويدىڭ ادامى, تولىق ادام بولۋ ءۇشىن نەدەن جيرەنىپ, نەگە قۇشتار بولۋى كەرەكتىگىن دە تايعا تاڭبا باسقانداي انىق كورسەتىپ كەتكەن ەدى. «دۇنيە دە ءوزى, مال دا ءوزى, عىلىمعا كوڭىل بولسەڭىز…», – دەگەن تۇجىرىمنىڭ استارى ءبىلىمنىڭ ماڭىزىن ايقىندايدى. ونىڭ ىشىندە تاربيەسىز الىنعان ءبىلىمنىڭ ەمەس, ادامي قادىر-قاسيەتتىڭ بويعا ءسىڭىپ بارىپ, الىنعان ءبىلىمنىڭ ماڭىزىن مەڭزەيدى.
اباي ادام بولۋعا ۇمتىلعان ءاربىر جالىندى جاستىڭ بويىنا ادامگەرشىلىكتىڭ ءنارىن, ىزگى قاسيەتتەرگە باۋلۋ كەرەكتىگىن دە ايقىنداپ كەتكەن. ۇلى اقىننىڭ ءاربىر ايتقان ءسوزى – ەستى ادام ءۇشىن وسيەت-ونەگەنىڭ تاپتىرماس ۇلگىسى.
ۇستاز رەتىندە الدىمىزعا كەلگەن جاس ۇرپاقتىڭ گادجەتتەرگە ءتىلسىز بايلانىپ, كوكجيەگىن كەڭەيتۋ ءۇشىن ينتەرنەتتەن اقىل سۇرايتىنى قىنجىلتادى. وسى رەتتە ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا ءتالىم-تاربيەسى مول شىعارمالارىن قوعام بولىپ, جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ, ءتۇسىندىرۋ, اقپاراتتاندىرۋ جۇمىستارى كەڭىنەن جۇرگىزىلسە دەگەن پىكىر بىلدىرگىم كەلەدى. اسىل ءسوزدى ابايدان ىزدەگەن ۇرپاقتىڭ سانى ارتسا, ءبۇتىن ءبىر تولقىننىڭ ۇلتجاندى بولىپ وسەرىنە كۇمان جوق.
ايگەرىم سماعۇلوۆا
