20 ناۋرىز, 2010

قازاقتىڭ سوزىمەن اتالاتىن نان بار ما؟..

1203 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن
قازىر دۇكەنگە بارساڭ نان كوپ. ءتۇرى-ءتۇرى تولىپ تۇر. كوپ كورمەيىك. مولشىلىق دەگەن وسى. ءوز تاڭ­داۋىڭا ساي قالاعاندى ال دا جەي بەر. ال ەندى اتاۋلارىنا  قاراڭىزشى, مىنە, بىلاي دەيدى: بورو­دين­سكي چەرنىي حلەب, رۋسكي حلەب, سە­مي­رەچينسكي, پاحوموۆسكي, گرۋ­زين­س­كي, ياروسلاۆسكايا, نوۆو­ۋكراين­سكايا, با­گەتا, فيگۋرنايا, ساياچنىي, جە­لەز­نو­دوروجنىي, يۋجنىي, نا سىۆو-روت­كە, ستوليچنىي, پرەزي­دەنت­سكي, باتون, حالا, لەپەشكا, ازەر­باي­­جان­دىق لاۆاش, روماشكا, رۋ­لەتكا, دو­ماش­ني, بەلىي حلەب, ترويكا, پە­كار­سكي, سايكا, مرا­مور­نىي دەپ تاعىوسىن تاعىلار ءتىزىلىپ كەتە بارادى. ءدال ءبىر رەسەي جاعىندا  جۇرگەندەيسىڭ. بۇگىن دۇكەنگە بارسام, سورەدە تاعى ءبىر نان اتاۋى پايدا بولىپتى, ول تاتارسكي نان دەپ اتالادى ەكەن. – بۇل ناننىڭ,– دەيدى ساتۋشى ك ۇلىپ,– ەكىنشى اتى-كازانسكي, تاتارلاردىڭ رەتسەپتىمەن جاسالعان  بۇل نان وتە ءدامدى الىڭىز, ال كازاحسكي نازۆا­نيەمەن  ازىرگە ونداي ناندار جوق, — دەيدى ك ۇلىپ. ءارى قاراپ, بەرى قاراپ اتاۋى قازاقتىڭ سوزىمەن اتالاتىن ءبىر بولكە دە نان ءتۇرىن تابا الما­دىم. سارى بيدايعا تولى استىقتى القاپتى قازاقتىڭ كەڭ دالاسى بول­ماسا, بۇلار قاپ-قاپ قىپ بورودينو, گرۋزيا جاقتاردان ۇن تاسىپ اكەلگەن جوق. قاسيەتتى  ءدام اتاۋلىعا, اس اتاسى نانعا بالەن-تۇگەن دەپ سوڭعى ۋاقىتتا استىق كوپ, قازاقستاندا نان جەتەدى دەپ ءمان-ماعىناسىز  اتتاۋلارىن قويا بەرەتىن بولىپتى. سوندا باسقالار ءوز اتتارىن اي­عايلا­تىپ اتاپ قويىپ, ناندارىن ءپىسىرىپ جاتقاندا, قازاق نان ءپىسىرىپ, نان جاۋىپ كورمەگەن بە؟.. پەشتەن جاڭا شىققان ىستىق توقاش جەيمىز دەپ تالاي اۋزىمىزدى كۇيدىرگەنبىز بالا كەزىمىزدە. سول توقاش دەگەن اتاۋ قايدا جوعالىپ كەتتى؟.. اپپاق  ناننىڭ قادىر-قاسيەتىن ايالاعان اۋىل­داعى ۇلكەندەرىمىز, شەشەلە­رىمىز ناندى پىشاق تيگىزۋگە قيماي, قولمەن ءۇزىپ جەيدى. ال, ءبىز كەلىپ سول قاسيەتتى ناندى مرامورعا تەڭەپ, ورىس تىلىندە سان ءتۇرلى اتاۋ بەرەمىز. بۇدان ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاق قازاق تىلىندە كەيىن نان دەگەن ءسوز بار ەكەنىن ۇمىتىپ قالا ما دەپ قاراداي قورقاسىڭ كەپ. قايران قالىپ, ويلانىپ قالاسىڭ. ناۋبايحانالار­دان شىعاتىن ناننىڭ اتى-ءجون­دەرىن قازاقتىڭ ەل مەن جەرىنىڭ, دالاسىنىڭ اتىنا سايكەس اتاعاندا­رىن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر, ءتىل باس­قارمالارى نازارعا السا, ءبىر رەتتە­لىپ جوندەلەر ەدى. مىسالى, وسى نان اتتارىن بەرەكە, دارقان, داستارقان, راقات, اسىل, التىن, تاماشا, اق بي­داي, ۇلپىلدەك, شاپا­عات, نۇر دەپ تاعى باسقا دا تولىپ جاتقان  قازاق­تىڭ سوزدەرىمەن اتاۋعا ابدەن بولا­دى. بەرەكە, سارى بيداي كوپ, استا-توك دەپ مول­شى­لىققا بەلشەسىنەن باتقان كاسىپ­كەرلەر وزدەرىنە پايدا, تابىس كوزىن تاۋىپ بەرىپ وتىرعان قازاقتىڭ جەرىنىڭ قادىرىنە باس ءيىپ, نان اتاۋلارىن قازاق تىلىندە اتاعاندارى قاجەت. فاريدا بىقاي, پاۆلودار.
سوڭعى جاڭالىقتار