19 ناۋرىز, 2010

ورتاق مۇددە

770 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
ايماق الەۋمەتتىك سالاسىنىڭ سالماقتى ءبو­لىگى ىرگەلى ءوندىرىس وشاقتارىنا ءتۇسىپ وتىر­عاندىعى, ونى ولار ابىرويمەن كوتەرىپ كەلە جاتقاندىعىنا قاراعاندى, تەمىرتاۋ, جەزقازعان, بالقاش توڭىرەگىندە شو­عىر­لانعان كاسىپورىنداردا جۇمىس ىستەيتىن ەڭبەككەر قاۋىم ءبىراز جىلدان بەرى جاق­سى قانىق. قوس الىپ – “ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ” كومپانياسى جانە “قازاقمىس” كورپوراتسياسىنىڭ 100 مىڭ­نان استام ادام تىنىس-تىرشىلىگىنە دەم بەرىپ, تۇرمىسى كوركەيۋى ءۇشىن ءوز ەرىكتەرىمەن بارىنشا قولداۋشىلىعى جۇرت ريزاشىلىعىنا بولەنگەن ءۇردىس. وسىناۋ ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءماندى ۇيلەستىرىلىپ, بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋ­اپ­كەرشىلىگى كۇشەيتىلۋىنە بوسا-بول­ما­سىن جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك بۋىندار ىق­پالى ءبىر بولەك. بۇرناعى كۇنى وب­لىس­تىق اكىمدىك پەن “قازاقمىس كور­پو­راتسياسى” جشس اراسىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى قول قويىلعان مەموراندۋم ورتاق مۇددەنى كوزدەگەن جاڭا شۋاقتى شارالاردىڭ ورىستىلىگىمەن كوپشىلىككە قۋانىش اكەلدى. مۇنىڭ الدىندا بيىل جەزقازعاندا سالىنۋى باستالعان, جوندەلەتىن نىسانداردى ارالاپ كورىپ, ءىس بارىسىمەن تىكەلەي تانىسقان وبلىس اكىمى سەرىك احمەتوۆ اتاپ وتكەنىندەي, بۇلاردىڭ بارلىعى “قازاقمىستىڭ” كومەگى ارقاسىندا بوي كوتەرىپ, اسەمدەنەدى. وسى ورايدا قۇلاق تۇردىرگەن جاعىمدى جاڭالىق رەتىندە اتال­عان كورپوراتسيانىڭ الەۋمەتتىك باعدارلا­­مانى قارجىلاندىرۋدى بىلتىرعىمەن سالىس­تىر­عاندا بىردەن 3 ملرد.تەڭگەگە ۇلعايتىپ, 4,2 ملرد. تەڭگەگە كوتەرۋى ەرەكشە جىلى قابىلدان­دى. شىندىعىن ايتقاندا, وسىناۋ سالاعا وسىن­شا كولەمدە قارجى ءبولۋ بۇعان دەيىن بولىپ كور­گەن ەمەس. مۇنىڭ سىرتىندا جاھاندىق ەكو­نوميكالىق داعدارىس قىسپاعى ءالى بوساڭسىماي تۇرعان شاقتاعى مۇنداي زور قولداۋدىڭ ءمانى قاندايلىق ەكەنى تۇسىنىكتى. قاشاندا ەڭبەك­كەرلەرى مۇددەسىن باستى نازاردا ۇستاناتىن, سول ماق­ساتتا ايانىپ قالماۋعا ۇمتىلاتىن كور­پو­راتسيا بۇل جولى دا بۋىنداس ءوندىرىس ورىندارى اراسىنان ەلىمىز بويىنشا الەۋمەتتىك ەڭ ءىرى باع­دارلامانى ىسكە اسىرۋشى بولىپ تانىلىپ وتىر. بيىلعى مەموراندۋمنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشە­لىگى, وندا بەلگىلەنگەن ءىس-شارالار وبلىستىڭ تۇرعىنى كوپ ءتورت قالاسى مەن ءبىراز اۋداندارىن قامتيدى. سولاردىڭ ىشىندە قاراعاندىدا ن.نۇرماقوۆ اتىنداعى مەكتەپ-ينتەرناتتى, اكا­دەميالىق مۋزىكالىق تەاتردى, ونكو­لو­گيالىق ديسپانسەردى, بالقاشتاعى بالالار اۋ­رۋحاناسىن, اباي اتىنداعى ليتسەيدى, ساياق ۋچاس­كەلىك ەمحاناسىن, جەزقازعاندا س.قوجامقۇلوۆ ات­ىنداعى قازاق دراما تەاترىن, ايەلدەر بو­سا­ناتىن ءۇيدى, پوليتەحنيكالىق كوللەدجدى, ءسات­باەۆتا وتباسىلىق ۇلگىدەگى بالالار ءۇيىن, بالا­لار­دىڭ “بوبەك” ەمدەلۋ ورتالىعىن, اباي اۋدانىندا كولىك جولدارىن, جىلۋ جۇيەلەرىن, سۋ قۇبىرلارىن, وساكاروۆ اۋدانىندا جەتىم بالالار ءۇيىن, ستاديوندى, بۇقار جىراۋ اۋ­دا­نىندا بايقادام, بەلاعاش, اقبەل اۋىلدارىنا تارتىلعان اۋىز سۋ جۇيەلەرىن جوندەۋ مويىنعا جۇكتەلگەن. ال مۇنىمەن قوسا جاڭادان تۇرعى­زى­­لاتىن مادەني-تۇرمىستىق, سپورتتىق نى­ساندار قاتارى دا جەتەرلىك. ماسەلەن, جەز­قازعاندا بۇگىندە قۇرىلىسى قىزۋ جۇرگىزىلۋ ءۇس­تىندەگى “مەتاللۋرگ” ساياباعى قالا تۇرعىن­دا­رىنىڭ سۇيسىنە دەم الاتىن ورنىنا اينالماق. قازىر قاراعاندىدا ىرگەتاسى قالانىپ, قا­بىر­عاسى كوتەرىلگەن ەكى تۇرعىن ءۇي دە “قازاقمىس” تاراپىنان تارتۋ ەتىلەدى. قىسقاسى, مەمو­ران­دۋم بويىنشا جۇرتتى قۋانتار­لىق, وسكەلەڭ ءومىر تالابىنا ساي وزگەرىستەر از ەمەس. وعان قول قويىلۋ كەزىندە كورپوراتسيا باسقارماسىنىڭ توراعاسى ەدۋارد وگاي “بيىل ءبىز ءوزىمىزدىڭ ستراتەگيالىق ءال­ەۋمەتتىك باعدارلا­ما­مىزدى – قازاق­ستان­داعى بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپ­كەرشىلىگى جونىندەگى ەڭ ءىرى دەگەن باع­دارلامانى تولىق ىسكە اسىرۋعا نيەت­تەمىز. وبلىستىق اكىم­دىكپەن بىرلەسىپ جاسالعان جوبالاردا الەۋمەتتىك ما­ڭىز­دى نىسانداردى سالۋ, جاڭارتۋمەن قاتار ورتا جانە شاعىن بيزنەستى قولداۋ, جاستاردىڭ شەت­ەلدەردە ساپالى ءبىلىم الۋىنا, ەڭ­بەككەرلەردىڭ دەنساۋلىعىن تۇزەۋگە جاعدايدى كەڭەيتۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋدى جاقسارتۋ سياقتى شارالاردى قوسا اتقارۋدى ارتىپ وتىرمىز” دەپ ورتاعا سالۋىنان بايقالعانداي الدا قات-قابات ىستەر تۇر. سولاردىڭ ورىن­دا­لۋ مەرزىمى, وعان جاۋاپتىلار بەلگى­لە­نىپ, قاتاڭ باقىلاۋعا الىناتىندىعى جىل­داعىعا قاراعاندا, وسى شارالارعا تالاپتىڭ كۇشتىلىگىن سەزدىرەدى. الەۋمەتتىك سالانى الەۋەتتەندىرۋگە وسى­لايشا ىنتالى “قازاقمىس” سياقتى الىپتىڭ قام­قورلى­عى­نا سۇيەنگەن وبلىس مۇمكىندىكتى ور­ىن­دى پاي­دا­لانىپ كەلەدى. ءبىر جاعىنان مەم­لەكەتتىك, ەكىنشى جا­عىنان كومەك-قولداۋدىڭ جەمىسى تۇرلەنگەن قا­لا­لار مەن ەلدى مەكەندەر بەينەسىنەن, تۇرعىن­دار­دىڭ تۇرلەنگەن تۇرمى­سىنان بايقالىپ جاتىر. ورتاق مۇددە بەكىتكەن ىنتىماقتاستىق شاپاعاتى بيىل دا ءبىراز جەردى, ءبىراز ادامدى شارپىماق. ايقىن نەسىپباي, جەزقازعان.
سوڭعى جاڭالىقتار