19 ناۋرىز, 2010

حالىق قىزىلاعاشقا ورالۋدا

640 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن
تاسقىننان كەيىنگى تىرشىلىك بىرتىندەپ تۇزەلىپ كەلەدى حالقىمىزدىڭ “باسىڭا ءىس تۇسسە, جاقسى كومەك ەتەدى, جامان ك ۇلىپ كەتەدى” دەگەن سوزىنە قىزىلاعاشتا بول­عان كەشەگى كۇنى تاعى ءبىر كوز جەت­كىزدىك. بارشانىڭ نازارىن اۋدارعان تاسقىننان بولعان زار­داپ­تى جويۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋ, جاپا شەككەن تۇرعىندارعا ماتەريالدىق كومەك كورسەتۋ, ازىق-ت ۇلىكپەن قام­تاماسىز ەتۋ شاراسىنىڭ دەڭگەيى قۇپ­تارلىق دەۋگە بولادى. ەلباسى­نىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن قايى­رىم­دىلىق شارالارى جەدەل باس­تال­عاندىقتان ءار وڭىردەن ەسەپ-شوتقا قو­ماقتى قارجى تۇسۋدە. قىزىل­اعاش­تىقتارعا قولۇشىن سوزعان اق­توبەلىكتەر 120 ملن. تەڭگە اۋدارسا, وزگە دە وڭىرلەردەن 50 ملن. مەڭگە قارجىلاي كومەك كورسەتۋ شەشىمىن تابۋدا. اتالعان ەلدى مەكەندە حالىقتىڭ ەڭسەسىن كو­تە­رۋ­دى ماقسات ەتكەن قايىرىمدىلىق كو­مەكتەرى مەن شارالار لەگى تولاستاماۋدا. تاسقىن زارداپتارىن جويۋ, قي­راعان ۇيلەردىڭ ورنىن تازارتۋ, تاعى باسقا جۇمىستار قارقىن العانىن كوردىك. بۇرىنعىداي ەمەس, تىرشىلىك ىرعاعى تۇزەلىپ, ب ۇلىنگەن, بىراق ءىل­دال­دالاپ تۇرۋعا بولاتىن باسپانا­لار رەتكە كەلتىرىلىپ, 247 وتباسىن­داعى 771 ادام اۋىلعا قايتا ورالدى. ولار قۇتقارۋشىلارعا كومەك كور­سەتىپ, جۇمىلا جۇمىس ىستەۋدە. ءۇي­لەرى تۇرۋعا كەلمەيتىندەر ورتا مەك­تەپ عيماراتى مەن ارقايسىسى ون ادامعا ارنالعان ارنايى تىگىلگەن شاتىرلارعا ورنالاستىرىلۋدا. با­لالاردىڭ وقۋى جالعاسۋدا. وسى­لاي­شا قىزىلاعاشتا شاتىرلى قالا­شىق ورناپ, تىرلىكتىڭ تامىرىنا قان جۇگىرگەن. اتقارىلعان جۇمىس كۇن سايىن كەشكىسىن قورىتىندىلانىپ, قالپى­نا كەلتىرۋگە قاتىسۋشى مەكەمە, ۇي­ىم باسشىلارى ەسەپ بەرىپ, الداعى جۇمىستاردىڭ جوسپارى جاسالۋدا. جيىندا وبلىس اكىمى سەرىك ءۇم­بە­توۆ سالا باسشىلارىنان زارداپتى جويۋ ماقساتىنداعى اتقارىلعان جانە شەشىمىن تابۋعا ءتيىستى ماسە­لەلەردى, مەملەكەت تاراپىنان ءبولىن­گەن جانە حالىقتان تۇسكەن قارا­جات­تى ماقساتتى جۇمساپ, اپات زار­داپتارىن تەز ارادا جويۋ مەن تۇر­عىنداردىڭ تىرلىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن ناقتىلادى. قازىرگى كەزدە اۋىلداعى اۋرۋ­حانا, مەكتەپ, اكىمدىك ءۇيى, بايلانىس بولىمشەسىنىڭ عيماراتتارى تازالا­نىپ, قۋات كوزىمەن, تەلەفون جەلى­سى­مەن قامتىلعان. وسى كۇنى “قاز­پوشتا” عيماراتىندا مەكەندەرىنە ورالعاندارعا زەينەتاقىلارى بە­رىلسە,  قالعاندارىنىڭ قۇجاتتارىن تەز ارادا زاڭداستىرۋ تاپسىرىلدى. ۇكىمەتتەن, وبلىس اكىمدىگىنەن بە­رىلۋگە ءتيىستى قايىرىمدىلىق قارا­جاتىن الۋ ماقساتىنداعى تىركەۋ جال­عاسۋدا. ەلدى مەكەندە 500 ءنو­مىر­لىك تەلەفون ستانساسى ىسكە قوسىل­عانى, حالىققا اۋىز سۋ ارنايى ون اۆتوماشينەمەن تاسىمالداناتىنى دا ايتىلدى. قۇرىلىس ماتەريال­دا­رى بىرتىندەپ جەتكىزىلىپ, قۇرىلىس­شىلار تازالاۋ جۇمىستارىمەن اي­نا­لىسۋدا. تۇرعىن ءۇي سالۋعا قاجەتتى كىرپىش جەتكىزىلۋدە. وبلىستاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ, ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى مەن توتەن­شە جاعدايلار قىزمەتىنەن كەزەكشى­لىك ۇيىمداستىرىلىپ, قۇتقارۋشى­لار مەن تۇرعىندار اسحانادا ءۇش مەزگىل ىستىق تاماقپەن قامتىلىپ­تى. تاسقىن سالدارىنان تالدىقور­عان­داعى اۋرۋحاناعا تۇسكەندەر ەم­دەلىپ شىعۋدا. زارداپ شەككەندەردى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ, باسقا دا كومەكتەر كورسەتۋ ءالى دە جالعاسۋدا. ءتۇيىندى ماسەلە قۇرىلىس ماتە­ريالدارىن جەتكىزۋدەگى تەمىر جول قاتىناسىن تەز ارادا رەتكە كەلتىرۋ بولىپ وتىر. سارىوزەك پەن ۇشتوبە, اقتوعاي مەن ۇشتوبە اراسىنداعى شويىن جولدى قالپىنا كەلتىرۋ جۇ­مىستارى سوزىلاتىنىن جەتكىزگەن سالا باسشىسى قۇرىلىس ماتەريال­دارىن الماتى ارقىلى سارىوزەككە جەتكىزىپ, اۆتوكولىكپەن تاسىمال­داۋ­دان باسقا مۇمكىندىك جوق ەكەنىن ايت­تى. سونىمەن قاتار, قىزىل­اعاشتاعى, ساعابۇيەندەگى وتكەلدىڭ ەرتەڭ قالپىنا كەلتىرىلەتىنى, قۇ­رىلىسشىلار جۇمىسى قارقىن العانىمەن, ۇزدىكسىز جاۋعان جاڭبىر قولبايلاۋ بولعانى دا ءسوز بولدى. قىزىلاعاشتىڭ تىرلىگىن جاڭا ارناعا تۇسىرەتىن قۇرىلىس جۇمىس­تارى. بۇگىندە ونىمەن اينالىساتىن قۇرىلىس كومپانيالارى جۇمىس­تا­رىن باستاۋعا ءازىر. ال, تۇرعىندار ىنتاسى دا جاقسى. ولار ۇيلەرىنىڭ ورنىن تازالاپ, ءوز كومەكتەرىن كورسەتۋدە. – جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل. حالىقتىڭ سابىرلىلىعىنا, بۇگىنگى نيەتىنە راحمەت. ەلباسىنىڭ تاپ­سىر­ماسىمەن جاسالعان قولداۋ ءنا­تيجەسىندە ءار وبلىستان قارجىلاي, زاتتاي كومەكتەر كەلسە, جەكە ادام­دار­دىڭ, ۇيىمداردىڭ قولۇشىن بەرۋى دە جاقسى. وڭىرلەرىندەگى قيىن­دىققا قاراماستان شىعىس قازاقستان وبلىسى 50 ملن. تەڭ­گەمەن قوسا جاڭا ون ءۇي سالىپ بەرە­تىندىكتەرىن ايتىپ وتىر. مۇنداي ۇسىنىستى ماڭعىستاۋلىقتار ءبىل­دىر­سە, اتىراۋلىقتاردىڭ جانار-جاعار­مايمەن كومەك كورسەتۋ ماقساتىن­داعى باستاماسى دا قۋانتادى. جال­پى, قىزىلاعاشتاعى جاعداي بار­شا­نى الاڭداتقانىن جاسىرۋعا بول­ماي­دى. وسى كومەكتەردىڭ ءجىپ-شىر­عاسىن شىعارماي پايدالانۋ كەرەك. بولماعان جاعدايدا ەش كەشىرىم جاسالمايتىنىن تاپسىرعان وبلىس اكىمى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ونى قاداعالاۋدى مىندەتتەدى. اپاتتى جاعدايدى باسىنان ءوت­كەر­گەندەر ارنايى قۇرىلعان قو­عام­دىق كەڭەس مۇشەلەرى ارقىلى جاع­دايلارىن شەشۋ ۇستىندە. بۇل جولى تۇرعىندار جەكە ماسەلەلەرىنەن گورى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەرتەڭگى كۇنىنە بايلانىستى ويلارىن ورتاعا سالدى. قىزىلاعاشتىق ءداۋىتحان كەرىموۆتىڭ پىكىرى قۇپتارلىق. بىزگە جاسالعان قايىرىمدىلىق شارالارىنا دا, كومەككە دە ريزا­مىز. بىراق, مەملەكەت 3 اي اسى­رايدى دەپ قاراپ وتىرساق, الداعى قىستا قىسىلاتىنىمىز انىق. بۇ­رىن­عى ەگىستىك القاپتارىنا سۋ جايى­لىپ, جارامسىز كۇيدە. بىزگە باسقا جەر ءبولىنىپ, تۇقىممەن قام­تا­ماسىز ەتىلسە, الداعى قىسقا دايىن­دىقتى ءوزىمىز جاساپ الار ەدىك. ماماندىعىم اگرونوم, جۇمىستىڭ رەتىن بىلەمىن, دەيدى. شارۋا قوجا­لىقتارىنىڭ كوكتەم ەگىسىنە دايىن­داعان تۇقىمدارىن سۋ شايىپ قۇر­-الا­قان قالعانى دا ءسوز بولدى. وسىن­داي ماسەلەنى جەرگىلىكتى تۇر­عىن الەك­ساندر كۆيتكو دا بايانداپ, اۋىلداس­تارىنىڭ ومىرىندەگى كەيبىر تۇستاردى اتاپ ايتتى. وبلىس اكىمى ساۋالدارعا نازار اۋدارۋمەن قاتار جەر قورىنان ەگىستىك القابىن قا­راستىرۋ, تۇقىممەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن سالا باسشىلارىنا ءمىن­دەتتەۋدى ءوزى دە قاداعالاپ, شەشەتىنىن جەتكىزدى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تىلەگى بويىنشا ساۋدا ورنىن اشۋ, مونشا, تاعى باسقا تۇرمىستىق قاجەتتىلىك­تەر­دىڭ تەز ارادا شەشىلۋى كۇن ءتارتى­بىنە قويىلدى. وسى كۇنى اپات ورنىن تازالاۋ كەزىندە ەكى ادامنىڭ ءمايىتى تابىلدى. قىزىلاعاشتان الىستاعاندا ءار ءۇي­دەگى ەلەكتر جارىعى سامالاداي جار­­قىراپ, مۇنداعى تىرلىكتىڭ ءسال دە بول­سا تۇزەلگەنىنىڭ دالەلىندەي كورىندى. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار