قىزىلاعاش جەدەل قالپىنا كەلەدى

دەگەن تۇجىرىم مەملەكەتتىك كوميسسيا وتىرىسىندا ناقتىلاندى گازەتىمىزدە بۇعان دەيىن اقسۋ اۋدانى قىزىلاعاش اۋىلىنداعى تاسقىنعا بايلانىستى ورىن العان جاي ايتىلعان ەدى. مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ اتالعان ەلدى مەكەندەگى قاي­عىلى وقيعانىڭ سەبەپ-سالدا­رىن تەكسەرۋ مەن زارداپتارىن جويۋ, تۇرعىندارعا قاجەتتى كومەك كور­سەتۋدى ەرەكشە تاپسىرعانى جانە باقىلاۋعا العانى بەلگىلى. وسىعان وراي پرەمەر-مينيستر­دىڭ ورىنباسارى – يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيس­ترى اسەت يسەكەشەۆ دۇيسەنبى كۇنى جە­تىسۋ جەرىنە ارنايى جۇمىس ساپارىمەن كەلىپ, تاسقىن بولعان ايماقتى تىكۇشاقپەن ارالادى. بۇ­دان سوڭ قىزىلاعاش اۋىلىنداعى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى مەن وبلىس اكىمى جانە استانادان كەل­گەن مينيسترلىكتەر مەن اگەنتتىك, باسقا دا قىزمەت سالاسىنىڭ باس­شىلارى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن اۋىلدى ارالادى. اتالعان اۋىلداعى جەدەل شتاب­تا ولار سۋ شايعان جانە تۇرۋعا جارامايتىن ۇيلەردىڭ ورنىنا سا­لى­ناتىن ءۇش بولمەلى جەكە ۇيلەر­دىڭ جوبالارىمەن تانىستى. تۇرعىن ءۇيدىڭ پايدالى الاڭى 80 شارشى مەتردى قۇراسا, ولاردى اباتتاندىرۋ مەن ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيا, ءۇي جانىنداعى باسقا دا تۇرمىسقا قاجەتتى قۇرىلىستاردى قوسقانداعى باعاسى 7-9 ملن. تەڭگە ارالىعىندا بولادى دەپ توپشىلانىپ, تۇرعىن ۇيلەردەگى تۇرمىستىق جاعدايلار ەسكەرىلگەن. قىزىلاعاشتاعى تاس­قىن سالدارىنان كەلگەن شىعىن شامامەن 7 ملرد. تەڭگەدەن اسادى دەپ بولجانۋدا. بۇل جونىندە كو­ميسسيا وتىرىسىندا وبلىس اكىمى­نىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اماندىق باتالوۆ مالىمدەدى. سۋ تاسقىنى اكەلگەن زارداپ كولەمىن كورگەن اسەت يسەكەشەۆ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ەكى بىردەي قاۋلىعا قول قويعانىن, ۇكىمەتتەن 600 ملن. تەڭگە بولىنەتىندىگىن, ەكىن­شىدەن اقسۋ اۋدانىنداعى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ ماقساتىندا ما­تە­ريالدىق رەزەرۆتەن قۇندىلىق­تار­دى بوساتۋ تۋرالى ماسەلەنىڭ شە­شىلگەنىن ورتاعا سالدى. مەم­لە­كەتتەن بولىنگەن قارجى قىزىلاعاش پەن ەگىنسۋ ەلدى مەكەندەرىندەگى توتەنشە جاعداي سالدارىن جويۋعا باعىتتالادى. سونىمەن قاتار, اتال­عان قاراجاتتىڭ ماقساتتى پايدا­لانىلۋىن باقىلاۋ قارجى مي­نيسترلىگىنە مىندەتتەلىپتى. سونداي-اق, وبلىس اكىمى مەن ءتيىستى سالا باسشىلارىنا اۋا رايىنىڭ كۇرت جىلىنۋى مەن ىلعالدىڭ مول ءتۇ­سۋىنە بايلانىستى اقەشكى سۋ قوي­ماسىندا دا قاۋىپتى جاعدايدىڭ ال­دىن الۋ شارالارىن مۇقيات ءجۇر­گىزۋدى مىندەتتەپ, ناۋرىز ايىنىڭ 17-سىنە دەيىن قيراعان جانە جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن تۇرعىن ۇيلەر جايلى تولىق مالىمەت جي­ناۋ, مەملەكەت تاراپىنان بولىنگەن الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردى تاسقىننان زارداپ شەككەندەر تۇگەل الۋىن قامتاماسىز ەتۋ كۇن تارتىبىنە وتكىر قويىلدى. تاسقىننان زارداپ شەككەندەرگە بايلانىستى جۇمىستاردى جەدەل­دەتۋگە العاشقىدا قيراعان تۇرعىن ءۇي­لەر مەن كوشەلەردىڭ كەدەرگى بول­عانىن, ەندى وسى جۇمىستاردى جە­دەل­دەتۋ جانە اۋىلداعى ەلەكتر جا­رىعى, جول جوندەۋ ماسەلەلەرىنىڭ ات­قارىلاتىنىن توتەنشە جاعدايلار مي­نيسترى ۆ.بوجكو باياندادى. ق­ا­لىپ­تاسقان جاعدايعا بايلانىستى ۇي­ىمداستىرۋ جۇمىستارىنىڭ تيا­ناعى كەلتىرىلىپ, حالىقتى ازىق-ت ۇلىكپەن, ءدارى-دارمەكپەن قامتا­ما­سىز ەتۋ, وزگە دە قايىرىمدىلىق شارالارىن كورسەتۋدە ازىرگە ماسەلە جوق. ا.باتالوۆتىڭ بايانداۋىنشا, قىزىلاعاش, ەگىنسۋ, كولتابان, الا­جيدە, اقتوعان اۋىلدارىندا 686 تۇر­عىن ءۇي سالىنۋى كەرەك. ءار ۇيگە قا­جەتتى قارجى بەلگىلى بولسا, ءبۇ­گىن­دە 40-تان استام قۇرىلىس كوم­پا­نيالارى جۇمىستى باستاۋعا ءازىر. قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا بايلانىستى قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اپات بولعان ايماقتاعى باسقا دا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ورىنداۋ جايىندا تۇسىنىك بەردى. “قازاقستان تەمىر جولى” ۇلتتىق كومپانياسى” اكتسيونەرلىك قوعا­مى­نىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى وبلىس اي­ما­عىن­داعى سارىوزەك پەن ۇشتوبەنىڭ اراسىندا سەلدەن بولعان جاعدايدىڭ از ۋاقىتتا قالپىنا كەلتىرىلەتىنىنە توقتالدى. ۋاقىتشا جۇك جانە جو­لاۋشىلار پويىزدارى قاڭتارىلعان. سوعان قاراماستان جولاۋشىلاردىڭ ءتيىستى جەرىنە جەتۋىنە جاعداي جا­سالىپ, اكتسيونەرلىك قوعام الا­جي­دەدەگى سەل اكەلگەن زارداپتاردى تاياۋ كۇندەرى جوندەيتىنىن العا تارتتى. قىزىلاعاشتى جايپاعان تاسقى­ن­نىڭ اۋماعىنىڭ ەنى 20-30, ۇزىن­دى­عى 50 شاقىرىمدى قۇرايدى ەكەن. وسى كولەمنىڭ 20 شاقىرىمىنداعى ىزدەستىرۋ جۇمىستارىنىڭ ءناتي­جە­سىن­دە تاعى دا 3 ادامنىڭ ءمايىتى تابىلىپ, تاسقىننان مەزگىلسىز كوز جۇمعاندار 37-گە جەتتى. جيىندى قورىتىندىلاعان پرە­مەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەل­باسىنىڭ تاسقىن زاردابىنىڭ سە­بەپ-سالدارىن انىقتاۋعا, كىنا­لىل­ەر­دى جاۋاپقا تارتۋ جونىندەگى تاپ­سىر­ماسىنا قاتىستى جۇمىسپەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جان-جاقتى اينا­لى­ساتىنىن دا ەسكەرتتى. ماسەلەنىڭ بەتى اشىلىپ, قىزىلاعاش اۋى­لىنداعى ادامداردىڭ ولىمىنە اكەل­گەن جاعداي بويىنشا تەرگەۋ امال­دارى جۇرگىزىلىپ, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى, وبلىستاعى توتەنشە جاع­داي­لار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىن­با­سا­رى, اقسۋ اۋدانى توتەنشە جاع­داي­لار بولىمشەسىنىڭ باستىعى, “شى­نار” جشس ديرەكتورى جانە قۇ­رىل­تاي­شىسى, ارنايى سۋ پاي­دا­لا­­نۋ­شىلارى وندىرىستىك كو­وپە­را­تيۆتىڭ اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ءۇس­تىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, ۋا­قىتشا قاماۋعا الىندى. تەرگەۋ جال­عاسىپ, ساراپتاما تاعايىن­دال­عان. مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ تاپ­سىر­ما­سىنا سايكەس تەرگەۋدىڭ باس پروكۋرور مەن ىشكى ىستەر مي­نيس­ترى­نىڭ تىكەلەي باقى­لاۋىنا الىنعانىن دا ايتقان ءجون. اپاتتان بەرگى كەزەڭدە ونىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ حالىقتىڭ قايعىسىن كوپ بولىپ بولىسكەندە عانا سەيى­لە­تىن­ىن, قولدان كەلگەندى جاساۋ قا­جەت­تىگىن جەتكىزدى. وبلىس اكىمدىگى تا­را­پىنان اقسۋ اۋدانىنداعى توتەنشە جاع­دايعا بايلانىستى قايتىس بول­عان ءار ادام ءۇشىن 500 مىڭ تەڭگە اقشالاي كومەك كورسەتىلۋدە. سو­نى­مەن قاتار بىردە-ءبىر وتباسى كو­مەكسىز قالماسا, تاس­قىننان زارداپ شەككەن ءار تۇرعىن ۇكىمەت تارا­پى­نان 121 مىڭ تەڭگە كولەمىندە كومەك الاتىن بولدى. سونىمەن قاتار وڭىردەگى تاس­قىن­نان زارداپ شەككەندەرگە قول­ۇش­ىن بەرۋ جونىندەگى قا­يى­رىم­دىلىق ەسەپشوتى اشىلىپ, ال­عاش­قى قارجى كەلىپ تۇسۋدە. جەر­لەس­تە­رىنىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسقان جام­بىل اۋدانىنىڭ جۇرتشىلىعى ءدۇي­سەن­بى كۇنى 2,5 ملن. تەڭگە اق­شالاي قار­جىعا ازىق-ت ۇلىك, كيىم-كەشەك, با­­لالار كيىمى, كورپە-توسەكتى تىكە­لەي قىزىلاعاشقا جەتكىزسە, بۇدان كە­يىن الاكول, قاراساي, پانفيلوۆ, تال­عار, ەڭبەكشىقازاق اۋداندارى دا قول­دان كەلگەن كومەكتەرىن, اقشالاي قار­جىلارىن اۋداردى. ەڭبەك­شى­قا­زاق اۋدا­نىنىڭ كاسىپكەرلەرى قۇ­رى­لىس ما­تەريالدارىن تەگىن جىبەرۋگە شە­شىم قابىلداپتى. باسقا دا جۇرت­شى­لىق وزدەرىنىڭ قول ۇشىن بەرۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن بىلدىرۋدە. كەشە قىزىلاعاش اۋىلىندا تا­عى دا جەدەل وتىرىس وتكىزىلىپ, قىس­قا مەرزىمدە اپاتتان كەيىنگى كو­شە­لەر­دى تازالاۋ, رەتكە كەلتىرۋ شا­را­لا­رىن مۇقيات جۇرگىزۋ بارىسى ور­تا­عا سالىنىپ, مىندەتتەر ناقتى­لاندى. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.