تۇراقتىلىق – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىنىڭ نەگىزى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جىل سايىنعى قازاقستان حالقىنا جولداۋى ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىندەگى ەڭ ماڭىزدى تاريحي وقيعا بولىپ تابىلادى. ويتكەنى, جولداۋ اياسىندا كورسەتىلگەن ماسەلەلەر مەملەكەتتىڭ باعىتىن ايقىنداپ, ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي جاعدايىن سيپاتتايدى. ەلباسى جولداۋىندا اتالاتىن ءار ءسوزدىڭ ماقساتى ەكى نەگىزگى مىندەتتى اتقارادى. بىرىنشىدەن, جولداۋ الداعى كۇن­دەر­گە قويىلعان مەملەكەت ساياساتى­نىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىن­داي­دى. ەلباسىنىڭ جولداۋى مەم­لە­كەتتىك ورگانداردىڭ تۇرعىندارمەن بايلانىس قىزمەتىنىڭ كەلىسىلگەن دەموكراتيالىق كوزى بولىپ سانالادى جانە ول – كەرى بايلانىستىڭ نەگىزگى كوزى. جولداۋدىڭ بارلىق مازمۇنى قوعام مۇشەلەرى ءۇشىن ايدان انىق, اشىق. بارلىق باسىم باعىتتار, مىندەتتەر مەن ماقساتتار مەملەكەتتىك ورگاندار, تۇر­عىن­دار, ساراپشىلار مەن عالىمدار ءۇشىن ترانسپارەنتتى قۇبىلىس. ەكىنشىدەن, جولداۋ مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتىن قورىتىندىلاۋدىڭ قۇجاتى سەكىل­دى. ەلباسى جىل سايىن ءوز جولداۋىن ار­نا­عاندا بولاشاققا دەگەن مىندەتتەرمەن قا­تار, اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ قورىتىن­دى­لارىن ايشىقتايدى, جەتىستىكتەردى اشا ءتۇسىپ, ماردىمسىز ءجۇرىپ جاتقان ماسەلە­لەر­دى شەشۋ جايىن ءتۇسىن­دى­رەدى. سون­دىقتان قازاقستان­دىق­تار قان­داي ناتيجەلەرگە جەتكەنىمىزدى باعالاپ, پرو­گرەس­تىڭ بار ەكە­نىن انىقتاي تۇسەدى. ەلباسىنىڭ ءار جىلعى جولداۋى تاريحي ماڭىزى مول كۇردەلى قۇجات جانە ارقاي­سى­سىنىڭ جۇگى بولەك ەكەنى بەل­گىلى. سوڭعى جولداۋ – الىس­تى بولجاپ قانا قويماي, قازىر­گى كۇندەگى داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدە حالىقتى جۇمىلدىرىپ, باسىن بىرىك­تىرە­تىن, قيىندىقتان شىعۋ­دىڭ جولدارىن ناقتى ايقىندايتىن باع­دارلاما. بيىلعى جولداۋ جاڭا ونجىل­دىق­قا ارنالعان ستراتەگيا نەگىزدەرى بويىنشا ءوربىدى. جالپى, كوشباسشىلىقتىڭ قازاق­ستان­دىق جولى 2020 ستراتەگيالىق جوسپا­رى بولىپ تابىلاتىن دامۋ باعدارلاماسىن ورىنداۋدا جاتىر. بۇل ءۇشىن ەلباسى نەگىزگى دەپ ساناعان بەس شارانى انىقتاپ بەردى. سونىمەن قاتار, ستراتەگيالىق جوسپاردى ىسكە اسىرۋدىڭ بازالىق شارتتارىن ايقىنداي كەلە, بۇل شارانى ىسكە اسىرۋدىڭ تابىستىلىعى قازاقستاندىقتاردىڭ ءبىلىمى مەن الەۋمەتتىك جاعدايىندا ەكەنىن ايتتى. سول سەبەپتى حالىقتىڭ ازاماتتىق جاۋاپ­كەر­شىلىگىن كوتەرۋ وسى جولداۋدا دا قويىلعان نەگىزگى سىلتەمە بولىپ تابىلادى. جولداۋدا ايتىلعانداي, 2020 ستراتە­گيا­لىق جوسپارى ىشكى ساياسي تۇراقتى­لىقتىڭ سەنىمدى ىرگەتاسى بولىپ تابىلماق. نە ىستەۋ كەرەكتىگىن بىلگەن ەلباسى رەتسەس­سياعا جول بەرمەدى. سوندىقتان بارلىق سا­لالارداعى تۇراقتىلىق ساقتالدى. رەتسەسسيا ءوندىرىستىڭ قۇلاۋى نەمەسە ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ قۇلدىراۋىنا بايلانىستى ورىن الادى. سونىمەن قاتار, عىلىمي-تەح­ني­كالىق, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروگرەسس كەزەڭىندەگى يندۋستريالىق دامىعان ەلدەر ەكونوميكاسىنىڭ ترانسفورماتسياسى دا ىقپال ەتەدى. سوندىقتان يندۋستريالىق دامۋ جاڭا ونجىلدىقتاعى ەل دامۋىنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى بولىپ تابىلادى. قازاقستان تابىستى يندۋستريالىق دەرجاۆا بولاتىنىنا ەلباسىمىز سەنەدى. ول ءۇشىن ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ ءۇش باعىتى ايقىندالعان. زەينەتكەرلەر مەن جاستارعا, ونىڭ ىشىندە ستۋدەنتتەرگە دەگەن قامقورلىق وسىن­داي كۇردەلى كەزەڭنىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ كۇش-قۋاتىن كورسەتەدى, تانىتادى. جولداۋدا ايتىلعانداي, “رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتە ۇستىمىزدەگى جىلى دا زەينەتاقىلاردى 1 قاڭتاردان باستاپ, ال شاكىرتاقىلار مەن بيۋدجەتتەگىلەر ەڭبەك­اقى­لارىن 1 شىلدەدەن باستاپ 25 پايىزعا ءوسىرۋ قاراستىرىلعان. وتكەن جىلعى ەكو­نوميكا ءوسىمىنىڭ وڭ سەرپىنىن شاكىرتاقىلار مەن بيۋدجەتتەگىلەردىڭ ەڭبەكاقىلارىن ءۇش اي بۇرىن – 2010 جىلدىڭ ساۋىرىنەن باستاپ وسىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ەسەپتەيمىن”. سوندىقتان ءدال قازىرگى كەزەڭ ەلىمىزدىڭ بارلىق تۇرعىندارى ءۇشىن ۇلكەن جاۋاپ­كەر­شىلىكتى تالاپ ەتەدى. ءاربىر قازاقستاندىق ازا­مات مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان قول­داۋعا سۇيەنىپ, ناقتى ىستەر اتقارۋعا ءتيىس. وسى جىلعى جولداۋدا ەلباسىمىز ەلىمىزدەگى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ ساق­تالۋى ەڭ ماڭىزدى مىندەت بولىپ تابىلا­تى­نىن اتاپ كورسەتتى. وتكەن جىلعى جول­داۋدا پرەزيدەنت داعدارىستىڭ قيىن كەزە­ڭىندە ەلىمىزگە جانە قوعامعا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن پارتياارالىق ۇنقاتىسۋدى ورنىق­تىرۋدى جانە بىرىگۋدى ۇسىنعانىن, باستاما قولداۋ تاۋىپ, جەتى ساياسي پارتيا ەكونومي­كالىق داعدارىس جاعدايىندا الەۋمەتتىك جانە ساياسي تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى مەموراندۋمدى بىرلەسە ازىرلەپ, قول قويعاندىعىن ايتتى. شىنىندا دا, تۇ­راق­تىلىق قالىپتاسقان مەملەكەتتە عانا الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالار جۇرەدى. ال بۇگىنگى كەزەڭدە بۇل – جاڭا ونجىل­دىقتاعى جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋىمىزدىڭ قاجەتتى ءارى نەگىزگى شارتى. سوندىقتان ەلى­مىزدە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىن ودان ءارى قولداۋعا باعىتتالعان ساياسي جاڭعىرتۋ جالعاسا بەرمەك. تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ۇدەرى­سىندەگى ماڭىزدى ءرول بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا دا بايلانىستى. ويتكەنى, قا­زىرگى شارتتاردا ساياسي جۇيەنىڭ وزگەرىستەرگە داعدىلانۋى باق كومەگىنسىز مۇمكىن ەمەس. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قوعامدىق كونسوليداتسيانىڭ ساياسي تۇراقتىلىعىنىڭ فاكتورى نەگىزىندەگى ءرولىن اتقارادى جانە نەگىزگى قۇرالى بولىپ تابىلادى. سەنىم­دى­لىك, جەكە بەلسەندىلىك, توزىمدىلىك, پاتريو­تيزم, وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەكىلدى كوڭىل-كۇيلەردى ورنىقتىراتىن ماتەريال­دار­دى ءجيى بەرۋ كەرەك. سوندىقتان جۋرنا­ليست قاۋىمى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا باعىت­تالعان مودەلدەردى قالىپتاستىرادى. ءبىزدىڭ عىلىمي جانە شىعارماشىلىق ين­تەل­ليگەنتسياعا دا وسىنداي ءرول جۇكتەلەدى. اسىرەسە, بۇل ۇدەرىستەگى ميسسيانى ءتۇسىن­دى­رۋ­دە عالىمدار عىلىمي ەڭبەكتەرىمەن قا­تار, ستۋدەنتتەرگە وقۋ اۋديتورياسىندا ۇعىن­دىرۋدا جاتىر. عىلىمي ەليتانى تاعى قۋانتاتىنى, ەلباسى “عىلىم تۋرالى” جاڭا زاڭنىڭ ازىرلەنۋىن جەدەلدەتۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. وسى جىلعى جولداۋ قازاقستان­دىق­تاردى جاۋاپتى مىندەتكە بىرىكتىرۋ ءۇشىن, قازاقتى الەمگە تانىتۋ ءۇشىن قاجەتتى شارا­لار مەن ناتيجەلى قادامدارىنىڭ ءبىرى دەگەن ويدامىز. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جولداۋلارىندا ەڭ ءبىرىنشى مەملەكەتىمىز­دىڭ قۇندىلىعى – حالىق, ويتكەنى, ەلىمىز­دىڭ ىنتىماقتاستىعىن, بەيبىتشىلىگىن, عى­لى­مي, بىلىمدىك ساۋاتتىلىعىن, ەكونوميكا­سىن, الەۋمەتتىك, ساياسي رەفورمالارىن حا­لىق ءۇشىن تۇراقتىلىقپەن بايلانىستىر­عا­نىن كورەمىز. وسى جولداۋدا بەسىكتەگى با­لامىزدان باستاپ, سانى كۇننەن كۇنگە ازايىپ بارا جاتقان ۇلى وتان سوعىسى مايدانىندا ەرلىك كورسەتكەن ارداگەر­لەرى­مىزگە دەيىن قامقورلىق كورسەتىلەتىنىن اتاپ ايتتى. سوندىقتان ەلباسى ۇسىنعان نەگىزگى ءتورت قاعيداتتى حالقىمىز ەش كۇمانسىز ۇستانۋى ءتيىس. مۇرات ناسيموۆ, ساياسي عىلىمدار كانديداتى, قىزىلوردا “بولاشاق” ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى