17 ناۋرىز, 2010

ۇلتتىق نامىس جانە ءومىر ساباعى

1210 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن
سىرتتان ارانداتۋلار نەمەسە كەمسى­تۋ­لەر, ىشكى الاۋىزدىقتار مەن ەنجارلىق­تار, كەرتارتپالىقتار مەن نەمقۇراي­دىلىقتار سياقتى تەرىس ارەكەتتەر ءدال قازىرگى ۋاقىتتا نامىسقا قامشى باسۋدى قاجەت ەتەدى. *** ۇلت نامىسىن قوزعايتىن مى­سال­دار تولىپ جاتىر. سونىڭ ءبىر پاراسى قازاقتىڭ “تاماعىن ءىشىپ, تاباعىن تەۋىپ” كەتە بەرەتىندەردىڭ ارەكەتى. سولاردىڭ كوبى كەزىندە ءبىزدىڭ ۇلت زيالىلارى دەپ ءجۇر­گەن­دەرىمىزبەن قويان-قولتىق قىزمەت ىستەگەندەر. *** بابالارىمىز عاسىرلار بويى اڭساعان تاۋەلسىزدىككە قول جەت­­­كىزگەننەن سوڭ ۇلتتىق يدەيا, ۇلتتىق رۋح, ۇلتتىق نامىس دەگەن ۇعىمدار سانامىزدى سىلكىندىرىپ, ءاربىر ازاماتتى مەملەكەتىمىزدىڭ ايبىنى مەن ابىرويىن اسقاقتاتۋعا قۇل­شىندىرعان ءسات تۋدى. سودان بەرى عالىمدارىمىز بەن مەملەكەت قايراتكەرلەرى ۋنيتارلى ۇلتتىق مەملەكەتىمىزدى نىعايتۋدىڭ باستى كەپىلدەرىنىڭ كوش باسىندا ۇلتتىق يدەيا, ۇلتتىق نامىس تۇرعاندىعىنا ايرىقشا دەن قويىپ, ولاردىڭ ءمان-ماعىناسىن تۇسىندىرۋمەن كەلەدى. تاريحقا تەرەڭ بويلاساق, ۇلت­تىق نامىس دەگەندە ەڭ الدىمەن ەل قورعاعان باتىر بابالارىمىزدى ەسكە الامىز. سولاردىڭ اسقاق رۋحى مەن كوزسىز ەرلىكتەرىنە باس يەمىز ءارى ماقتانامىز. سول اسىل قاسيەت عاسىرلاردان عاسىرلارعا ۇلاسىپ, قازاق بالاسى قاي كەزدە دە نامىستى قولدان بەرمەگەنىن ايتىپ جاتامىز. ءدۇيىم قازاق بالاسىنىڭ باسىن قوسىپ, اتاجۇرتتى جاۋدان ازات ەتكەن ابىلايداي ارىسىمىز, تاۋەلسىزدىك جولىنداعى قاندى مايدان جورىقتاردا ەرلىگى مەن قاھارماندىعى ۇرپاقتان ۇرپاققا ۇلگى بوپ قالعان بوگەنباي مەن قابانباي, ناۋرىزباي مەن اعىن­تاي, بايان مەنەن رايىمبەك سىندى تولىپ جاتقان حاس باتىرلا­رى­مىز­دىڭ ەسىمى قازاق تاريحىندا التىن ارىپتەرمەن جازىلىپ قالعانىن ايتۋ پارىز. وتكەن عاسىرداعى قان مايداندا قاھارماندارىمىز باۋىرجان مومىش ۇلى مەن مالىك عابدۋللين, قاناتتى قىراندا­رى­مىز نۇركەن ءابدىروۆ پەن تالعات بي­گەلدينوۆ, راحىمجان قوشقار­باەۆ پەن قاسىم قايسەنوۆ سىندى جولبارىس جۇرەك جامپوزدارىمىز, ءاليا مولداعۇلوۆا مەن مانشۇك مامەتوۆا سىندى ارۋلارىمىز, بەي­بىت زاماندا باتىر اتانعان توقتار اۋباكىروۆ, كەشەگى جەلتوق­سان كوتەرىلىسىنىڭ جاۋجۇرەك جاس­تارى قايرات رىسقۇلبەكوۆ, ءلاززات اسانوۆا, ەربول سىپاتاەۆ سياقتى باتىر ۇل-قىزدارىمىزدى ءاردايىم ماقتان ەتەمىز. قاراپ وتىرساق, ءبىردىڭ نامىسى ميلليونداردىڭ رۋحىن كوتەرىپ, بارشامىزدى قۋانىشقا بولەيدى ەكەن. ۇلت نامىسىن جانيتىن قوزعاۋ­شى كۇشتەر دە زامانىنا قاراي سان الۋان بولىپ كەلەتىن سىڭايلى. سىرتتان ارانداتۋلار نەمەسە كەمسىتۋلەر, ىشكى الاۋىزدىقتار مەن ەنجارلىقتار, كەرتارتپالىقتار مەن نەمقۇرايدىلىقتار سياقتى تەرىس ارەكەتتەر ءدال قازىرگى ۋاقىتتا نامىسقا قامشى باسۋدى قاجەت ەتەدى. بىرەر مىسالعا جۇگىنەيىك: 1990 جىلدىڭ شىلدە ايىندا “كومسومولسكايا پراۆدا” گازەتىندە جازۋشى ا.سولجەنيتسىننىڭ “كاك نام وبۋسترويت روسسيۋ” دەگەن كولەمدى ماقالاسى جاريالاندى. وندا مىنانداي جولدار بار: “قازاقستان تۋرالى. ونىڭ بۇگىنگى زور اۋماعىن كوممۋنيستەر اقىل­سىز­دىقپەن, قالاي بولسا سولاي كە­سىپ بەرە سالعان. ويتكەنى, ول جىل­داردا بىلايشا ويلاعان: شەكارانى قاي جەردەن بەلگىلەۋ ماڭىزدى ەمەس, سەبەبى تاعى دا از عانا ۋاقىت, ءتىپتى, انە-مىنە, بارلىق ۇلتتار جويىلىپ, بىرىگىپ كەتەدى”. بۇدان ءارى ول قازاقستاندا قازاقتار بارشا تۇرعىنداردىڭ جارتىسىنا دا جەتپەيدى (مۇنىسى راس ەدى, بىراق ونىڭ سەبەپتەرىن ايتقىسى كەلمەي­دى, ايتپەسە ول ونى بىلەدى-اق) دە­گەن­دى, قازاقتىڭ جەرى ونىڭ ءوڭتۇس­تىك ايماقتا عانا, وعان باتىس ءسىبىر مەن وڭتۇستىك ورال وڭىرلەرىن قو­سىپ بەرگەن كوممۋنيستەر, ول جەر­لەردى ورىستار مەن جەر اۋدارىلعان حالىقتار, قىلمىسكەرلەر (زەكتەر) كوركەيتتى دەگەندى ايتادى. قانىڭ قاينايدى ما, جوق پا؟! ساقالدى ساۋەگەيدىڭ سالقىنى سوققان ميحايل گورباچەۆ ءبىر كۇنى وداقتىق تەلەديداردان كوكىپ وتىر. كوزى­مىز­بەن كورىپ, قۇلاعىمىزبەن ەستىدىك. “قازاقستاننىڭ سولتۇستىگىندەگى بەس وبلىسى تىڭ يگەرۋ جىلدارىندا رە­سەيدەن ءوتىپ كەتكەن جەرلەر” دەي­دى اۋزى-مۇرنى قيسايماي. تاريح تۋرالى ساۋاتى وسى دەڭگەيدەگى ادامنىڭ الىپ يمپەريانى قالاي باسقارىپ وتىرعانىنا كۇيىنگەنبىز. بىراق تاريح ءبارىن ءوز ورنىنا قويدى. تىزگىنىن گورباچەۆ ۇستاعان قىزىل يمپەريا كۇيرەپ تىندى. ءبىر جاماندىقتىڭ ءبىر جاقسى­لىعى بار دەگەن, ولاردىڭ بۇل ارانداتۋشىلىعى بۇكىل قازاقتىڭ نامىسىن قوزعادى. وسىنىڭ ءبارىن اقىل-پاراساتىنىڭ ەلەگىنەن ءوت­كىزىپ ون ويلانىپ, مىڭ تولعانعان تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز وسى اڭگى­مەدەن سوڭ تۋرا ءتورت جىل وتكەندە ەل استاناسىن جەرىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرىندەگى اقمولا قالاسىنا كوشى­رۋ تۋرالى جوعارعى كەڭەستىڭ سەس­سيا­سىندا ءوز ۇسىنىسىن ايتتى. دە­پۋتاتتار قولداۋ ءبىلدىردى. ەلبا­سىنىڭ وسى كورەگەندىك ۇسىنىسى بويىنشا قابىلدانعان شەشىم ارادا بىرەر جىل وتكەندە جۇزەگە اسقان كەزدە الگى ساۋەگەيلەردىڭ ءسو­زىنە ەرگەندەردىڭ, داۋرىققاندار­دىڭ ءۇنى ءوشتى. قازاقتىڭ كەڭ بايتاق جەرىنە سۇقتانۋشىلار از ەمەس. اناۋ ءبىر جىلدارى دەپۋتات شەرحان مۇرتازا پرەمەر-مينيستر دانيال اح­مە­توۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان بولاتىن. ول “ەگەمەن قازاقستان” گازەتىندە “ويلان, ۇكىمەت” دەگەن تا­قىرىپپەن جاريالاندى. بىرەر جول­دارىن وقىپ كورەلىك. “وتكەن كەز­دە قىتايدىڭ ءبىر ۇلكەن ديپ­لوماتى ءبىزدىڭ ءماجىلىس توراعا­سىمەن كەزدەسۋىندە قۇدايدى قاتتى كۇستانالادى: – قۇداي ادىلەتسىز! – دەدى. – قىتايدا ءاربىر شارشى كيلومەتر جەردە 35 ادامنان تۇرادى. ال قا­زاقستاندا ءاربىر شارشى كيلومەتر جەرگە 5-اق ادامنان كەلەدى. قۇداي ادىلەتسىز, – دەدى. قىتاي ديپلو­ما­تى­نىڭ تۇپكى پيعىلىن مەن ءتۇسى­نەمىن”. شەراعاڭ تۇسىنەدى, ارينە. ال ۇكىمەت ءتۇسىندى مە, جوق پا؟ اۋ, سوندا جەر كولەمى بىزدەن ءتورت ەسەگە جۋىق كوپ, ءار شارشى كيلومەتر جەردە 3-اق ادامنان تۇراتىن, حالقىنىڭ سانى 30 ميلليون عانا كاناداعا ايتا الار ما بۇل ءسوزىن. ايتا المايدى. قىستىڭ ءبىر كۇنىندە الماتى­دان استاناعا كەلە جاتتىق. سارى­شاعاننان بەرى اسقان تۇس. اق كور­پەسىن قىمتانىپ جاتقان ايپارا دالادا جاتاعان عانا جالعىز ءۇي تۇر. اتتى قازاق الگى ۇيدەن شىعىپ شەكسىزدىككە قاراي بەت العان. مال كوزدەپ بارا ما, كىم ءبىلسىن, جەر جاعدايى وعان ءمالىم. تەرەزەگە تەلمىرىپ وتىرعان ساپارلاسىمىز ۆەتنامدىق كەلىنشەك ءبىر كەزدە تۇيەدەن تۇسكەندەي ەتىپ: “كازاح – دۋراك (اقىماق دەگەن ماعىنادا بولسا كەرەك)”, دەدى. ء“اي, اينا­لاي­ىن, نە ايتىپ وتىرسىڭ؟” دەيمىز ءبىز. تاعى دا الگى ءسوزدى قايتالادى. قاتتىراق كەتتىك. شىركىنىڭ ءشى­مىرىكپەيدى. “كازاح – دۋراك, رابوتات نە حوچەت” دەيدى. 60 ميل­ليونعا جۋىق حالقى الاقانداي تۇبەكتە تىعىلىسىپ وتىرعان, ءۇي سالۋعا جەر جەتپەي, سۋعا قازىق قاعىپ, لاشىق تۇرعىزىپ كۇن كورىپ جاتقان ەلدىڭ قىزى مىناۋ الىپ دالا نەعىپ بوس جاتىر, بۇل قازاقتار ونى نەگە يگەرمەيدى, شىركىن, وسىنشاما جەر بىزدە بولسا عوي دەپ ءىشى كۇيەتىن سىڭايلى. مىنە, وسىنداي-وسىندايدان سوڭ وي كەلەدى. ەندىگى جەردە ءبىزدىڭ ۇلتتىق نامىسىمىز ءوز بايلى­عىمىزدى ءوزىمىز يگەرۋگە, ەلىمىز بەن جەرىمىزدى كوركەيتۋگە قىزمەت ەتۋى ءتيىس. ول ءۇشىن الدىمەن ءبىلىمنىڭ ءرولى زور. بىزدە بىلىمدىلەر از ەمەس. عى­لىمنىڭ قاي سالاسىن الساڭىز دا اتى وزا شاۋىپ, الەمگە تانىلعان, حالقىمىزدى تانىتقان عالىم­دارىمىز بارشىلىق. سولاردىڭ ءىلىمى مەن ءبىلىمىن باعالاۋ, وزدەرىن قۇرمەتتەۋ جاعى جەتىڭكىرەمەيتىنى شىندىق. وسى ءبىر فاكتوردىڭ ءوزى جاس ۇرپاقتىڭ عىلىمعا, بىلىمگە دەگەن ىنتاسىن كەمىتەتىندىگىن مويىنداۋىمىز كەرەك. ل.ن.گۋ­ميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, اتاعى شەتەل اسقان دارا عالىم, قازاقستان ماتەماتيكا مەكتەبىنىڭ مويىندالعان تۇلعاسى مۇحتارباي وتەلباەۆ ءبىر سۇحباتىندا بىلاي دەپتى: “قازاقستانداعى عىلىمنىڭ داعدارىسىنا سەبەپشى – ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ بىرتە-بىرتە قيراۋى, جەكەمەنشىك “اكادەميا­لاردىڭ” پايدا بولۋى دەر ەدىك. ءبا­رىنە كىنالى – سول كەزدەگى اكادەميا باسشىلىعى ءارى عىلىم جايىن از ويلاعان اكادەميكتەر. تاريح ءبارىن ورىن-ورنىنا قويادى دەپ ەسەپ­تەيمىن. ايتالىق, اكادەميكتەر “جوعارىدان ۇسىندى” دەگەن جەلەۋ­مەن ۇعا-نىڭ تولىق مۇشەلىگىنە دارابوزداردى ەمەس, عىلىممەن مۇلدە اينالىسپايتىنداردى وتكىز­گەنى جاسىرىن با؟ مىسالى, ماڭ­دايالدى ماتەماتيك, قازاقتى الەم­گە تانىتقان دارا عالىم شالتاي سماعۇلوۆ اكادەميا سايلاۋىندا ءبىر-اق داۋىس الدى. ءبىلىمدىنى تانىعانىمىز وسى ما؟” ءبىزدىڭ وقىعان, زيالى دەپ جۇرگەندە­رى­مىزدىڭ كوبىسىنىڭ ۇلتتىق نامىسى­نىڭ جوقتىعىن كورسەتەتىن دەرەك. بۇل تۋرالى ءسال كەيىنىرەك. ازىرگە وقۋ, كاسىپ يگەرۋ بۇگىنگى جاستارى­مىزدىڭ بويىندا قاي دەڭگەيدە دەگەنگە وي جۇگىرتەيىك. ءبىز وقۋ-ءبىلىم جۇيەسى دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا جاتامىز. ماق­تان ەتۋگە تۇرارلىق. سەگىز مىڭنان استام ورتا مەكتەپتەرىمىز, جۇزدەگەن ۋنيۆەرسيتەتتەرىمىز بەن كوللەدج­دەرىمىز بار. كاسىپ دەيتىن بولساق, ءور­گە باسقان ونەركاسىبىمىز بار, اۋىل شارۋاشىلىعىمىزدىڭ دا ءمۇم­كىندىكتەرى مول. كەمشىن ءتۇسىپ جاتقان تۇستارى دا بار شىعار. بىراق بارىمىزدى كورە, باعالاي بىلمەك كەرەك. ايتپەسە, “كورمەس – تۇيەنى دە كورمەستىڭ” كەرى كەلەدى ەمەس پە. دەگەنمەن, حالىق شارۋا­شى­لىعىندا ۇلتتىق كادرلاردىڭ ۇلەس سالماعى از ەكەندىگى دە شىن­دىق. قازىرگى تاڭدا ۇلت ۇلاندا­رىنىڭ كاسىپتى, اسىرەسە تەحنيكالىق كاسىپتى مەڭگەرۋ جاعى كەمشىن. تالپىنعان, ىزدەنگەن جاسقا كاسىپ تابىلادى دەسەك تە, بار كىنانى تەك جاستارعا ارتا سالۋ ابەستىك بولار ەدى. ولار كاسىبي ماماندىقتاردى يگەرگەن ەكەن, جۇمىسقا ورنالاسۋى­نا مۇمكىندىكتەر اشۋ, قولداۋ, قامقورلىق جاساۋ – اعا بۋىننىڭ پارىزى. ايتپەسە قازىر تەحنيكالىق جوعارى ءبىلىمى بار, بىراق مامان­دى­عى بويىنشا جۇمىس تاپپاي جۇرگەن جاس ماماندار جەتىپ ارتىلادى. بۇگىندە مەملەكەتتىك ءتىل تا­ع­دىرى كۇن تارتىبىندە العاشقى كەزەكتە تۇر. بويىندا ۇلتتىق نا­مىسى بار ازاماتتاردىڭ بىلەك سى­بانا كىرىسىپ, جۇمىلا اتقاراتىن جۇمىسى وسى بولسا كەرەك. مەم­لەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان شارالاردا شەك جوق. قارجى دا ءبولىنىپ جاتىر, ءتۇرلى قورلار, باس­قارمالار, كوميتەتتەر, قوعامدار قۇرىلىپ, ىسكە قۇلشىنا كىرىسكەن. ال سولارعا قولۇشىن بەرىپ, قام­قورلىق جاساپ جاتقان زيالىلا­رىمىز قانشا؟ اۋىز تولتىرىپ ايتا المايتىن سياقتىمىز. بۇعان دالەل, سولار جۇمىس ىستەيتىن مە­كەمەلەردە رەسمي قۇجاتتار, ۇندەۋ­لەر, زاڭدار, ءتۇرلى باعدارلامالار اۋەلى ورىس تىلىندە جازىلادى دا, ەسەپ بەرۋ ءۇشىن نەمەسە تەكسەرىسكە دايىن تۇرۋى ءۇشىن قازاقشاعا اۋ­دارىلىپ قويىلادى. ال نامىستان­باي گور. ۇلت نامىسىن قوزعايتىن مى­سال­دار تولىپ جاتىر. سونىڭ ءبىر پاراسى قازاقتىڭ “تاماعىن ءىشىپ, تاباعىن تەۋىپ” كەتە بەرەتىندەردىڭ ارەكەتى. سولاردىڭ كوبى كەزىندە ءبىزدىڭ ۇلت زيالىلارى دەپ ءجۇر­گەن­دەرىمىزبەن قويان-قولتىق قىزمەت ىستەگەندەر. سولاردى كەزىندە كور­مە­گەن, بايقاماعان ەكەن ءبىزدىڭ زيا­لىلار. اناۋ ءبىر جىلدارى جەل­توق­سان كوتەرىلىسى كۇندەرىندە اسا بەلسەندىلىك تانىتقان, كولبينگە جاعا بىلگەن بىرەۋ الماتىداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرىنىڭ رەكتورى بولدى. ول بيلىك تىزگىنىن قولىنا العان كۇننەن باستاپ جەلتوقسانشىلاردى قۋدالاۋدى باستادى. ۇلتى قازاق 360 ستۋدەنتتى وقۋدان, 70 وقىتۋشىنى جۇمىستان قۋدى. وسى “اسا زور ەڭبەگى” باعا­لانىپ, بۇدان كەيىن دە وعان ءىرى قىز­مەت بەرىلدى. سوندا بۇل ۇل-قىز­دارىمىز بەن ازاماتتارىمىزدىڭ نامىسىن تاپتاعانى ءۇشىن ءبىلدى­رىلگەن قۇرمەت پە؟ سول ادام ينس­تيتۋتتىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى “قازاعىڭنىڭ ارلى, نامىستى ازاماتى كىم؟ اقيقات ءۇشىن تۋعان ازاماتىڭ قايسىسى؟” دەسەڭ, مىنە, دەپ كورسەتەتىن اركەن ۋاقوۆتىڭ سوڭىنا شام الىپ ءتۇستى. ماسكەۋ­دىڭ التىن جانە ءتۇستى مەتالدار ينستيتۋتىن بىتىرگەن ءبىلىمدار جان, ينستيتۋتتىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى ويلاماعان جەردەن “قىلمىسكەر” بولدى دا شىقتى. وعان “پارتيا شەشىمىن تۇسىنە الماعان ستۋدەنت­تەردى پارتياعا قارسى ايداپ سال­دى”, “سوۆەت وكىمەتىنىڭ سارا ساياسا­تىن اياقاستى ەتپەك بولدى”, “بۇ­زاقى ستۋدەنتتەردى قولدادى”, “سو­ۆەت پەداگوگىنا جات قىلىق كور­سەتتى”, “ساياسي ساۋاتسىز جاستاردى قورعادى”, “ ۇلى ورىس حالقىنا ءتىل تيگىزدى” دەگەن سىڭايلى ايىپتار تاعىلدى. اقىرىندا اركەن اعامىز سەگىز جىلعا سوتتالىپ, ماگادان اسىپ كەتە باردى. تاۋەلسىزدىك العا­نىمىزعا دەيىن بەس جىل اباق­تىنىڭ ءدامىن تاتقان, قورلىقتىڭ نەبىر ءتۇرىن كورگەن اركەن اعا مۇگەدەك بولىپ ورالدى دا, كوپ ۇزاماي باقيلىققا اتتانىپ كەتە باردى. ازاماتتىڭ تاعدىرىن وسى­لايشا ءراسۋا ەتكەن الگى كىسى بەرتىن كەلە وزىنە تىقىر تايانعاندا سىرت­قا قاشتى دا كەتتى. ال مۇندايلار از با؟ ءيا, ايتا بەرسە, مۇنداي مىسالدار جەتەرلىك. باسقانى قايتەرسىڭ-اۋ, ءتىپتى ءوز قازاعىمىز دا سولاردىڭ قاتارىندا ءجۇر. باياعى تالاپكەر يمانباەۆتى ەسكە الساق تا جەتەر. كەزىندە رەسپۋبليكانىڭ مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىن باسقارعان سابازىڭ دا ميل­ليونداعان ادامدى سان سوقتىرىپ, شەتەل اسىپ كەتكەن. سودان حابار-وشارسىز. ول دا ءوز كەزىندە ءوزىن زيالى ساناعانداردىڭ ءبىرى بولعانى كامىل. بۇگىنگى تاڭدا وتكەن كۇن­دەردىڭ بۇل سياقتى كەلەڭسىزدىكتەرىن جادىمىزدان شىعارۋعا بولمايدى. مۇنىڭ ءبارى ءومىردىڭ ساباعى. نا­مىسىمىزدىڭ قالعىپ كەتپەۋى ءۇشىن دە اۋىق-اۋىق ەسكە الىپ وتىر­عاننىڭ ارتىقشىلىعى بولماس. تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە قا­بىرعامىز قاتايىپ, بۇعانامىز بە­ك­ىپ كەلەدى. الەمنىڭ تانىمال ەل­دەرىنىڭ قاتارىنا قوسىلدىق. سايا­ساتتا سالماعى بار جۇرتقا اينال­دىق. ءادىلىن ايتۋ كەرەك, مۇنىڭ ءبارى ەل باسقارعان ازاماتتاردىڭ, ولاردىڭ سوڭىنا ەرىپ قۋاتتاعان حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق نامىسىنىڭ ارقاسى, نامىس جانىعان جىگەرىنىڭ جەمىسى. جيىرما جىلعا جۋىق تاۋەلسىز دامىعان ەلىمىز تاريحتىڭ تالاي-تالاي قاتال سىناقتارىنان ءوتتى. تاۋبە! بولاشاعىمىز نۇرلانا تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىز. ەرعازى اسەمبەك ۇلى, جۋرناليست.
سوڭعى جاڭالىقتار