ب ۇلىنگەن توپىراق وڭدەلدى

بىراق قاداعالاۋ ءىسى جالعاسادى “ەگەمەن قازاقستاننىڭ” قوستاناي وبلىسىنداعى ءتىلشىسى ءنازيرا جارىمبەتوۆا “توبىل-تورعاي ەكولوگيا دەپارتامەنتى” مەملەكەتتىك مەكەمەسى قوستاناي وبلىستىق فيليالىنىڭ باستىعى  ايداربەك كارىموۆكە: – ءسىز بۇعان نە دەيسىز؟ قوستاناي وبلىسىنىڭ قارا­با­لىق اۋدانى رەسەيدىڭ چەليابى وبلى­سىن­داعى ترويتسك قالاسىمەن شەك­تە­سەدى. شەكارادان قول سوزىم جەردە جاتقان شۇباركول كولى كەڭەس وداعى جىلدارىنان بەرى ترويتسك گرەس-ءىنىڭ كۇل تاس­تاي­تىن پو­ليگونى بولاتىن. ەلى­مىز تاۋەل­سىز­دىگىن الىپ, ورتاق قازان بولىنگەن­نەن كەيىن دە ەكى مەملەكەتتىڭ كەلىسىمىمەن بۇل ورىن وزگەرمەي قالا بەردى. بىراق سوڭعى جىلدارى رەسەي جاعى كەلى­سىمدەگى شارتتى جەتكىلىكتى ورىنداماۋى سالدارى­نان شۇبار­كول كولىنەن ۇشقان كۇل سول ءوڭىر­دىڭ توپىراعىن ازدىرىپ, ەكولو­گيا­سىنا كەرى اسەر ەتە باس­تادى. وتكەن جىلى وسى پولي­گون­نىڭ جاعدايىنا بايلانىستى قا­زاق­ستان تاراپىنان بەس رەت تەك­سەرۋ جۇرگىزىلدى. ءبىر كەزدەگى شال­قىعان كولدىڭ كۇلگە تولىپ جو­عالۋى ءوز الدىنا, بۇل سول وڭىردە وتىرعان اعايىننىڭ مال جايى­لىمىن دا سورعا اينالدىرماي ما؟ – شۇباركول پوليگونىنان ۇش­قان كۇلدىڭ سوڭعى جىلدارى بۇ­رىنعى كول ايماعىنىڭ توپى­را­عىن ازدىرىپ, جايىلىمدى ءبۇل­­­دى­رە باستاعانى راس. كەڭەس جىل­­دارىندا وسىعان قارسى جۇ­مىس­تار ۋاقتىلى جۇرگىزىلىپ وتىر­عان عوي. كەيىننەن, 90-شى جىل­دا­رى زالال­سىزداندىرۋ جۇمىس­تا­رى­نىڭ تىم شەكتەلىپ كەتكەن­دى­گىنەن, تۇگىن تارتسا مايى شى­عا­تىن قارا توپى­راقتى قارابالىق جەرى ازا باس­تا­دى. بۇل ماسەلە مينيسترلىك دەڭ­گەيىندە كوتەرىلىپ, رەسەيلىكتەرگە تالاپ قويىلدى. بۇرىنعى جىلى رەسەيلىكتەرگە شۇباركولدىڭ ماڭايىنداعى 350 گەكتار جەرگە تابيعات قورعاۋ شا­رالارى جۇرگىزىلىپ, كۋلتيۆاتسيا­لاۋ كەرەكتىگى تۋرالى تالاپ قوي­ىل­ع­ان ەدى. ترويتسك گرەس-ءى باس­شى­لارى مۇنى قابىل الىپ, ۋادەسىن بەرگەن. الايدا كورشىلەر ۋادەنى ورىن­دا­ما­دى, جىل سايىن وڭدەگەن توپى­راقتىڭ كولەمى 50 گەكتاردان اس­پادى. ونىڭ ۇستىنە سوڭعى جىل­دارى وسى وڭىردە قۇرعاقشىلىق بولعاندىقتان, پو­ليگوننىڭ نى­عار­لاپ تولتىرىل­عان ەكىنشى سەكتسياسىنداعى كۇل جەلمەن كوتەرىلىپ, ءبىراز جەردى ءبۇلدىردى. بىراق قازاقستان تاراپىنان بۇعان جەدەل نازار اۋدارىلىپ, رەسەي جاعىن كەلىسسوزگە شاقىر­دى. شۇباركول كولى ماڭايىنداعى ب ۇلىنگەن جەردىڭ كولەمى قايتا تەكسەرىلىپ, انىقتالدى. دەگەنمەن, ماسكەۋ جاعىنىڭ ۇسىنىسىمەن كۇل­دەن زالالسىزداندىراتىن جەر­­دىڭ كولەمىن قايتا قاراپ, ەلىمىزدىڭ ءتيىستى مينيسترلىكتەرى انىق وڭدە­لەتىن جەردى 350 گەك­تار­دىڭ ورنىنا 177 گەكتار دەگەن ور­تاق شەشىمگە كەلدى. كورشىلەردىڭ مامىلەگە كەلۋىمەن قارجىنىڭ بار­لىعىن رەسەي ءوزى ءبولىپ, تو­پىراقتى كۋل­تي­ۆاتسيا جاسايتىن مەردىگەر كا­سىپورىندى قازاق­ستان­نان الدى. وتكەن جىلى “اگرو­پرومستروي” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىك­تەستىگى شۇباركول اينالاسىنداعى كۇل باسقان جەردى وڭدەپ, قايتا ءشوپ ەكتى. بىلتىر­عى شىلدە ايى­نان باستاپ, جىل­دىڭ اياعىنا دەيىن بەس رەت تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, كەلى­سىم­دەگى شارتتاردى ۋاقتىلى ورىنداماعان ترويتسك گرەس-ىنە قازاقستان تاراپىنان 4 رەت ايىپپۇل سالىندى. ەكى مەملەكەت اراسىنداعى 2012 جىلعا دەيىن جاسالعان كەلىسىم اياقتال­عان­شا ترويتسك گرەس-ءىنىڭ شارت­تى ورىن­داۋى ءبىزدىڭ ەكولوگتار تاراپىنان قاداعالانىپ وتىرا­تىن بولادى. رەسەيدىڭ وسى كەلى­سىم-شارتتى 2014 جىلعا دەيىن سوزۋ تۋرالى ءوتىنىشى دە ولاردىڭ كۇلمەن لاستانعان اۋماقتى تازارتۋ, توپىراقتى ءوڭ­دەۋ تۋرالى قازاقستان جاعىنىڭ قويعان تالاپتارىن قالاي ورىن­داعانىنا بايلانىستى قاناعات­تان­دىرىل­ماق. ەگەر تالاپ ورىندال­ما­سا, شارت تا توقتاتىلادى. قوستاناي.