اسكەري اۋلەت

ۇلى جە­ڭىس­كە 65جىل تولار مە­رەي­توي قارس­ا­ڭىندا وتان سو­عىسىنىڭ ار­داگەرى, قۇر­­مەتتى اقساقال ءبىرىمجان جاربولوۆقا وسى جولداردى ارناپ جازۋدى ءوزىمنىڭ ارداقتى بورىشىم دەپ ەسەپتەدىم. كەيىپكەرىمىزدىڭ جولى – بۇگىنگى جاس ۇرپاق ءۇشىن ۇلكەن ۇلگى-ونەگە. قانقۇيلى سو­عىستا وتان ءۇشىن وت كەشكەن, بەيبىت كۇندە دە اسكەري سالانى تاڭداپ, ەل قورعاۋ ىسىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسقان بىرەكەڭ سەكىلدى اقساقال­دارىمىز الدىندا باس ءيىپ وتۋگە ءتيىسپىز. ار­داگەرلەردىڭ ءومىرى مەن ەڭبەك جولى تۋرالى جاستارعا ۇنەمى ايتىپ, قۇلاقتارىنا قۇيا بەرسەك, پا­تريوتيزمگە, وتانسۇيگىشتىككە ءتار­بيەلەۋگە جالاڭ ءسوز ەمەس, ناقتى مىسال, ۇلگى بولىپ, ىقپال ەتەر ەدى. سوعىسقا بارار الدىندا ءبى­رىم­جان اعا ون سەگىز جاسقا جاڭا عانا تولعان ەدى. مىنە, وسى كەزەڭ­نەن باستاپ جاربولوۆتار ءۇشىن وفي­تسەر­لەر اۋلەتىنىڭ داڭقتى جولى باس­تال­دى. كەيىپكەرىمىز 1923 جىلى قى­زىلوردا وبلىسى, ارال اۋدانىندا تۋعان. بىراق, ونىڭ بالالىق جانە جاستىق شاعى وتباسى قونىس اۋدارعان اقتوبە وبلىسىندا ءوتتى. سوعىستىڭ العاشقى ايلارىندا اقتوبە كوممۋنالدىق-قۇرىلىس تەحنيكۋمىنىڭ ءبىر توپ ستۋدەنت­تە­رىمەن بىرگە ءبىرىمجان اعا مايدانعا جىبەرۋ تۋرالى اسكەري كوميس­سا­ريات­قا ءوتىنىش جازدى. بىراق جاس­تاردىڭ ءوتىنىشى بۇل جولى قاناعات­تاندىرىلمادى. دەگەنمەن, اراعا ءبىراز ۋاقىت سالىپ شاقىرۋ قاعازى دا كەلدى. ءسويتىپ, 1942 جىلى ناۋ­رىزدا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ بولاشاق ارداگەرى ف.دزەرجينسكي اتىنداعى 266-پولكتىڭ 93-اتقىش­تار ديۆيزياسى قۇرامىندا سوعىسقا اتتاندى. ورتا بۋىنداعى كومان­ديرلەردى دايارلاۋ كۋرسىنان كەيىن كىشى لەيتەنانت جاربولوۆقا ۆزۆود­قا باسشىلىق جاساۋ تاپسىرىلدى. جاس كوماندير قاسىندا جۇرگەن جاس­تاردىڭ بىرىنەن سوڭ ءبىرىن جالماعان ءولىم الدىنداعى قورقى­نىشتى جەڭىپ, وتان الدىندا جانە جاۋىنگەر جولداستارىنىڭ الدىندا بەرگەن انتقا ادال بولا وتىرىپ, وزىنە سەنىپ تاپسىرىلعان ءبولىم­شەنى ۇرىسقا باستاي ءبىلدى. 1943 جىلعى كۇزدە ءبىرىمجان اعا كالينين جانە ستەپنوي مايدان­دارىنداعى قانتوگىس ۇرىستاردا اۋىر جاراقات العاننان كەيىن ەلگە ورالدى. بىراق بەيبىت ومىردە دە ول اسكەري ءومىردى تاڭدادى. ول تاش­كەنت­تەگى وفيتسەرلەردى قايتا دايار­لاۋ كۋرسىن اياقتاعان سوڭ, قى­زىلوردا وبلىسى, قازالى اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتىنا ءبولىم باستىعى بولىپ كەلدى. وسى لاۋا­زىمنان باستالعان ءبىرىمجان اعامىزدىڭ قارۋلى كۇشتەردەگى قىزمەتى 31 جىلعا سوزىلدى. جۇ­مىستى ادال اتقاراتىن, ۇجىم­دى باسقارا الاتىن كاسىبي ءتاجىري­بەسى مەن قابىلەتتىلىگىنىڭ ارقاسىندا ءار جىلدارى ءبىرىمجان جاربولوۆ اقمولا وبلىسىنىڭ قورعالجىن, ساندىقتاۋ جانە ماكين اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتتارىن باسقار­دى. ۇزاق جىلدار بويى ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتتىلىگىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوستى. بۇگىنگى كۇنى وتستاۆكاداعى پولكوۆنيك ءبىرىمجان جاربولوۆ ءوس­كە­لەڭ ۇرپاقتى اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەلەۋگە بەلسەنە قاتىسىپ, ومىردە اسكەري قىزمەتتى تاڭداعان جاستار ءۇشىن وتانعا دەگەن ادال­دىق­تىڭ ۇلگىسى بولىپ وتىر. “قىزىل جۇلدىز”, ءى دارەجەلى وتان سوعىسى وردەندەرىنىڭ  يەگەرى ءبىرىمجان جاربولوۆ سۇيىكتى بالا­لا­رىنىڭ, نەمەرەلەرى مەن ءشو­بەرەلەرىنىڭ اراسىندا ءجۇرىپ, ۇلى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىن كۇتۋدە. وسىدان جىل بۇرىن مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ قامقورلىعى ارقا­سىندا ءبىرىمجان اتا 35 قازاق­ستان­دىق­تىڭ قاتارىندا ماسكەۋدەگى جە­ڭىستىڭ 60 جىلدىعىنا ارنالعان قى­زىل الاڭداعى اسكەري شەرۋگە قا­تىستى. جاۋىنگەر جولداس­تا­رى­مەن كەزدەسىپ, سۇراپىل سوعىستا قازا تاپقان مايدانداستارىن ەسكە الدى. ۇلى جەڭىسكە قوسقان ۇلەسى جانە وتان يگىلىگىنە ارنالعان كوپ جىل­دىق قىزمەتىمەن قاتار ءبىرىم­جان جاربولوۆتىڭ جەتىستىگى دەپ ونىڭ بالالارىن ايتار ەدىم. ءۇرىم اپاي ەكەۋى ەكى ۇل جانە ەكى قىز با­لانى تاربيەلەدى. ءالىبي مەن ءالي­حان اسكەري قىزمەتتى تاڭداپ, اكە­سىنىڭ جولىن قۋىپ وفيتسەر بولدى. ۇلكەن ۇلى ءالىبي جاربولوۆ ۆ.ي.لەنين اتىنداعى تاشكەنت جوعارى جالپى اسكەرلىك كومان­دا­لىق ۋچيليششەسىنىڭ تۇلەگى, ءار جىلدارى قاراعاندى وبلىسىنىڭ شەت اۋداندىق, جەزقازعان وبلى­سى­نىڭ جەزدى اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتتارىن باسقاردى. وكىنىشكە وراي, عۇمىرى قىسقا بولىپ, 32 جا­­سىندا ومىردەن وزدى. سەمەي يادرولىق پوليگونىنداعى قىزمەتى دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتكەن ەدى. تاعدىر سولاي جازعان شىعار, تالانتتى وفيتسەر ءومىرىنىڭ جانىپ تۇرعان شاعىندا قىرشىن كەتتى. كىشى ۇلى ءاليحان جاربولوۆ – ي.س.كونەۆ اتىنداعى الماتى جو­عارى جالپى اسكەرلىك كوماندالىق ۋچيليششەنى جانە ماسكەۋ قالا­سىنداعى م.ۆ.فرۋنزە اتىنداعى اسكەري اكادەميانى ۇزدىك ءبىتىردى. ول – ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىن قۇرۋ جانە قالىپتاستىرۋ ىسىنە بەلسەنە قاتىسقان وفيتسەرلەردىڭ ءبىرى. ءار جىلدارى موتواتقىشتار جانە تانك ديۆيزيالارىنا باس­شىلىق جاسادى, ارميا كور­پۋ­سى­نىڭ كومانديرى بولدى. 1996-1997 جىلدارى قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى-باس شتاب باستىعى لاۋازىمىندا قىزمەت اتقاردى. 2000-2002 جىلدارى “وڭتۇستىك” وڭىرلىك قولباسشى­لىقتى باسقاردى. 2002 جىلى ءوزىنىڭ وقىعان جەرى – قۇرلىق اسكەر­لە­رىنىڭ اسكەري ينستيتۋتىنا باستىق بولىپ تاعايىندالدى. ديپ­لو­ما­تيالىق جۇمىستا دا قىزمەت ات­قار­دى. قاتارداعى جاۋىنگەردەن گەنە­رالعا دەيىن وسكەن ءاليحان جاربولوۆ قازىر “وڭتۇستىك” وڭىرلىك قولباسشىلىقتىڭ قولباسشىسى بولىپ وتىر. جاربولوۆتار اۋلەتىنىڭ ءۇشىنشى بۋىن وكىلدەرى ومىردەن وتكەن اكەسىنىڭ ورنىن باستى دەسەك ارتىق ەمەس. ءالىبيدىڭ قىزى – نۇرگۇل قورعانىس مينيسترلىگىندە قىزمەت اتقارىپ ءجۇر. كاپيتان. ۇلى – مايور نۇرحان جاربولوۆ قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى اسكەري اكا­دە­ميا­­سىنىڭ تۇلەگى, بۇگىنگى كۇنى رەسپۋب­ليكالىق ۇلان قاتارىندا قىزمەت اتقارىپ, باتالون كومان­ديرىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىندا اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ جاۋىن­گەرلىك دايارلىعىن جەتىلدىرۋگە ءوزىنىڭ ۇلەسىن قوسۋدا. ءبىز, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ۇرپاقپىز. ءسىز­دەردىڭ ىستەرىڭىز بىزگە ۇلگى, قىم­باتتى ارداگەرلەر! اباي تاسبولاتوۆ, گەنەرال-لەيتەنانت, رەسپۋبليكالىق ۇلان قولباسشىسى. استانا.