كەلەشەكتە ەسكەرىلەدى دەپ ەسەپتەيمىز

ءماجىلىس دەپۋتاتى گۇلنار سەيىتماعانبەتوۆا سىرتتان كوشىپ كەلەتىن وتانداستارىمىزدىڭ پروبلە­ماسىن كوتەرىپ, ۇكىمەت باسشىسى كارىم ماسىموۆكە ساۋال جولداعان بولاتىن. وندا بىلاي دەلىنەدى: “ماڭعىستاۋ وبلىسى – شەتەل­دەردەن قانداس باۋىرلارىمىزدىڭ كەلۋى جونىنەن رەسپۋبليكامىزداعى الدىڭعى ورىندا تۇرعان اۋماقتار­دىڭ ءبىرى. مۇندا 1991 جىلدان بەرى 100 000-عا جۋىق قانداسىمىز قونىس اۋداردى. ماسەلەن, وتكەن جىل­دىڭ 9 ايىندا 1672 وتباسى, نەمەسە 6652 ادام كوشىپ كەلىپ, كۆوتاعا ەنگىزىلدى. ولارعا مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن كومەكتەردەن باسقا, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن قوسىمشا قارا­جاتتار ءبولىنىپ, ءتيىستى جۇمىس­تار اتقارىلۋدا. الايدا, بۇگىنگى تاڭدا ەڭ وزەكتى ماسەلە – تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋگە جەرگىلىكتى بيۋد­جەتتىڭ مۇمكىنشىلىگى شەكتەۋلى بو-لىپ وتىر. وڭىردە بولىپ, حالىقپەن كەزدەسۋلەرىمىزدە ولار كوبىنەسە تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىمەن ءجيى كەلەدى. وسى رەتتە ەل ۇكىمەتى قابىلدا­عان “نۇرلى كوش” باعدارلاماسىنا زور ءۇمىت ارتىلعان بولاتىن. اتالعان باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا جەرگى­لىكتى بيۋدجەتتەن 17,5 ملن. تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمداردىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەلەرى جا­سالىپ, مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكىزىلدى. جوبالىق-سمەتالىق قۇ­جاتتاما تۇزۋگە وبلىستىق بيۋدجەت­تەن قوسىمشا 150 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, يگەرىلۋدە. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ 17.11.2008 جىلعى “ورالمانداردىڭ 2009-2011 جىلدارعا ارنالعان كوشىپ كەلۋ كۆوتاسى تۋرالى” №690 جارلىعىنا سايكەس, ماڭعىستاۋ وبلىسىنا 2009 جىلعا 2500 ورالمان وتباسىنا كۆوتا بەلگىلەندى. وبلىس بويىنشا “نۇرلى كوش” باعدارلا­ما­سىنا سايكەس 2010-2011 جىلدارى 5400 وتباسىن, ياعني ءار جىلدا 2700 ورالمان وتباسىن قابىلداۋ جوس-پارلاندى. شەتەلدەردەگى, اسىرەسە وزبەك­ستاننىڭ قاراقالپاقستانىنداعى جانە تۇركىمەنستانداعى قازاق دياسپورالارىنىڭ بەلسەندى وكىلدەرى جىل سايىن ماڭعىستاۋ وبلىسىنا وتانداستارىمىزدىڭ 3000-3500 وتباسى كوشىپ كەلۋىنە تولىق مۇمكىندىك بارىن مالىمدەپ وتىر. وكىنىشكە قاراي, وبلىستاعى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىنىڭ كۇردەلىلىگى شەتەل­دەردەگى قانداستارىمىزدىڭ كوشىپ كەلۋىنە بىردەن-ءبىر كەدەرگى بولىپ تابىلادى. “نۇرلى كوش” باعدارلاماسىنا سايكەس, كوشىپ كەلۋشىلەر تۇرعىن ۇيمەن قامتىلماق. الايدا, ماڭ­عىستاۋ وبلىسىنا كوشىپ كەلەتىن وتانداستارىمىز وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا المايدى, سەبەبى, 2010 جىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن قانات­قاق­تى جوبالاردىڭ تىزىمىنە وبلىس ەنبەي قالىپ وتىر. سوندىقتان, “نۇرلى كوش” باع­دارلاماسىنىڭ 2010 جىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن قاناتقاقتى باعدار­لاماسى تىزبەسىنە ماڭعىستاۋ وبلىسىن ەنگىزۋدى سۇرايمىن”. پرەمەر-مينيستر ك.ءماسىموۆ دەپۋتاتتىڭ ساۋالىنا تومەندەگىشە جاۋاپ قايتاردى: ء“سىزدىڭ قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى ۇكىمەتىنىڭ 2008 جىلعى 2 جەل­توقسانداعى قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن “نۇرلى كوش” باعدارلاماسىنىڭ قاناتقاقتى جوباسىنا 2010 جىلى ماڭعىستاۋ وبلىسىن قاتىستىرۋ جونىندەگى دەپۋتاتتىق ساۋالىڭىز بويىنشا تومەندەگىنى حابارلايمىز. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ سانىن ايقىنداۋ جانە ولاردى دامۋ ايماقتارى بويىنشا قونىستان­دىرۋ, وندىرىستىك كۇشتەردىڭ اۋماق­تىق ورنالاسۋى جانە ەكونوميكا­نىڭ ەڭبەك رەسۋرستارىنا قاجەتتىلىگى ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ستراتەگيالىق جوسپارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر. سولتۇستىك وڭىرلەردەگى بىلىكتى ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ جەتىسپەۋشى-لىگىنە قاراماستان, ورالمانداردىڭ كوبى ەڭبەك كۇشى كوپ شوعىرلانعان وڭتۇستىك قازاقستان, ماڭعىستاۋ, الماتى جانە جامبىل وبلىستا­رىن­دا تۇرىپ جاتىر. سونىمەن قاتار, ەتنوستىق كوشىپ كەلۋشىلەردى وڭىرلەر بويىنشا قونىستاندىرۋ ۇدەرىسى وندىرىستىك كۇشتەردىڭ اۋماق­تىق ورنالاسۋى ەسكەرىلمەي جۇرگى­زى­لىپ, قايتا كوشىپ-قونۋ ورىن الۋدا. سوندىقتان, باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى ورالمانداردى ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ەكونوميكاعا سۇرانىسى بويىنشا ەكپىندى ەكونو­ميكالىق جانە يننوۆاتسيالىق جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ايماقتاردا ورنالاستىرۋ بولىپ تابىلادى. ورالمانداردى ەڭبەك رەسۋرس­تارىنىڭ قاجەتتى اۋماقتارىندا تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن باعدارلامادا ولاردى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ ارقىلى باسپانامەن جانە العان نەسيەنى ۋاقىتىندا قايتارا الۋعا مۇمكىندىك تۋعىزاتىن تۇراقتى جۇ­مىسپەن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, “نۇرلى كوش” باعدارلاماسىنىڭ قاناتقاقتى جوباسىنا 2010 جىلى سولتۇستىك دامۋ ءوسى بويىنشا اقمولا وبلىسى ستەپنوگور قالاسىنىڭ قارابۇلاق اۋىلىن, اقتوبە وبلىسى حرومتاۋ اۋدانىنىڭ كوكتاۋ اۋىلىن, شى­عىس قازاقستان وبلىسىنىڭ وسكە­مەن قالاسىن, قوستاناي وبلىسى قوستاناي اۋدانى زارەچنىي كەنتىن, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى قى­زىلجار اۋدانى پەنكوۆو سەلوسىن قاتىستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسىعان وراي, باعدارلاماداعى مىندەتتەردىڭ باسىمدىلىعى نەگى­زىندە ماڭعىستاۋ وبلىسىن قانات­قاقتى جوباعا قوسۋ ماسەلەسىن بو-لاشاقتا قاراۋ ءجون دەپ ەسەپتەيمىز”.