ەكەيباي
بەيسەنبى, 10 مامىر 2012 7:04
ومىردە جاس كەزىندە قاتارىنىڭ الدى بولاتىن, ال جاسى تولىسقاندا ۇلكەن پاراسات يەسى, كەيىنگى تولقىن جاستارعا ءتاربيەشى ادامعا قانات ءبىتىرىپ, كۇش-جىگەر بەرەتىن ادامدار بولادى. كەزىندە سەمەي وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى بولعان ەكەيباي قاشاعانوۆتى سونداي ادام دەپ بىلەمىن. ول كىسى ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسىپ, ودان كەيىن حالقىنا ادال قىزمەت ەتىپ, ەلدىڭ باتاسىن العان ازاماتتاردىڭ ءبىرى. بۇگىندە سوعىس ارداگەرلەرىنە ءتيىستى دەڭگەيدە قۇرمەت كورسەتىلىپ جاتسا, ەكەڭ دە سونداي قۇرمەتكە لايىقتى ازاماتتاردىڭ ءبىرى دەپ ول كىسىنىڭ ومىرىنەن سىر شەرتۋدى ءجون كورىپ وتىرمىن.
بەيسەنبى, 10 مامىر 2012 7:04
ومىردە جاس كەزىندە قاتارىنىڭ الدى بولاتىن, ال جاسى تولىسقاندا ۇلكەن پاراسات يەسى, كەيىنگى تولقىن جاستارعا ءتاربيەشى ادامعا قانات ءبىتىرىپ, كۇش-جىگەر بەرەتىن ادامدار بولادى. كەزىندە سەمەي وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى بولعان ەكەيباي قاشاعانوۆتى سونداي ادام دەپ بىلەمىن. ول كىسى ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسىپ, ودان كەيىن حالقىنا ادال قىزمەت ەتىپ, ەلدىڭ باتاسىن العان ازاماتتاردىڭ ءبىرى. بۇگىندە سوعىس ارداگەرلەرىنە ءتيىستى دەڭگەيدە قۇرمەت كورسەتىلىپ جاتسا, ەكەڭ دە سونداي قۇرمەتكە لايىقتى ازاماتتاردىڭ ءبىرى دەپ ول كىسىنىڭ ومىرىنەن سىر شەرتۋدى ءجون كورىپ وتىرمىن.
1418 كۇن مەن تۇنگە سوزىلعان سۇراپىل سوعىسقا باس-اياعىنا دەيىن قاتىسقان ەكەڭنىڭ تولعانىسى مول, جۇرەك سىزداتقان ەستەلىك اڭگىمەسىن اكەلىك اقىل-كەڭەسىن, وسيەت, اماناتىن تىڭداي وتىرىپ, سول ءبىر كۇندەردە ونىڭ ومىرىنە, ءومىربايانىنا تۇڭعىش رەت قۇمارتا, قىزىعا, جۇرەك ەلجىرەپ ءۇڭىلىپپىز. ءومىردىڭ اۋىرتپالىعىن وسىلايشا جاستايىنان ارقالاعان ابزال اعامىز سوعىستىڭ باستالۋىن رۋمىنيا شەكاراسىمەن تۇستاس جەردە قارسى الدى. ەل شىرقىن بۇزعان سوعىستىڭ ءبىرىنشى كۇنىنەن باستاپ جاۋمەن بەتپە-بەت ايانباي ارپالىستى. سان كەسكىلەسكەن ۇرىستارعا قاتىناستى.
ءيا, ەكەڭ تار جول, تايعاق كەشۋدى باسىنان وتكەردى. الىستا ەلدەن جىراق ءومىر مەن ءولىم اراسىندا, ونىڭ ۇستىنە اۋىر جارالانىپ گوسپيتالدا ۇزاق تاڭدى ارەڭ اتىرعان كەزدەرى قانشاما. ەلى, تۋعان حالقى ءۇشىن قاسىق قانىن اياماۋعا بەكىنگەن ەكەيباي قاشاعان ۇلى ەمدەلۋ مەرزىمىنىڭ اياعىن كۇتپەي, گوسپيتالدان ءوز ەركىمەن مايدان شەبىنە سۇرانىپ تا كەتكەن بولاتىن. مايدان شەبىنە ورالۋدىڭ سونداي ءبىر كەزى مالىي وزەنىنىڭ بويىنداعى نەمىس اسكەرلەرىنىڭ شابۋىلىنا تويتارىس بەرۋمەن دالمە-ءدال كەلگەن. جانە ءدال وسى جولى ساپ الدىندا جوعارعى باس قولباسشىنىڭ «ءبىر ادىمعا كەيىن شەگىنبەۋ» تۋرالى تاريحي بۇيرىعى وقىلعان. ەكەڭ ادەتتەگىدەي ءوزىنىڭ 45 ميلليمەترلىك زەڭبىرەگىمەن باتالوندى قورعاپ ءجۇردى. جاۋ ونى جان-جاقتى قىسپاققا الدى. قىزۋ جەكپە-جەك باستالدى.
ۇرىس جاۋاپكەرشىلىگى بارعان سايىن ۇلعايا ءتۇستى. سوندىقتان بار كۇش جاۋدى تالقانداۋعا جۇمسالدى. بۇل جولى دا ەكەيباي جاۋدىڭ ءبىر تانكىسى مەن اۆتوماتشىلار مىنگەن ەكى ماشينەنى ىستەن شىعاردى.
وپاسىز جاۋدى جەڭۋگە جان اياماي كۇرەسكەن قازاق سولداتى ەكەيباي قاشاعانوۆتىڭ ەسىمى باتالون, پولك الدىندا سان مارتە اتالىپ, ەرلىكتىڭ ۇلگىسى ەتىلدى. ەكەڭ چەحوسلاۆاكيانىڭ يارومورجەتس, پراگا, ۆەرۋن قالالارىن, ۆەنگريانىڭ بۋداپەشتىن, يۋگوسلاۆيانىڭ بەلگراد قالالارىن جاۋدان ازات ەتۋگە قاتىناسىپ, جەڭىس كۇنىن جاقىنداتا ءتۇستى.
وبلىستىق «سەمەي تاڭى» گازەتىندە, وبلىستىق باسپاحانادا, كەيىننەن مادەنيەت, ونەر سالاسىندا قىزمەت اتقارعان كەزدەرىمدە ەكەيباي اعامەن جولىعىپ ءجۇردىم. سوندا ول كىسىنىڭ اسا ۇلكەن پاراسات يەسى, بىلگىر باسشى, قامقورشى اعا ەكەنىنە كوزىم جەتتى. حالقىمىزدىڭ مادەنيەتىن, ونەرىن دامىتۋعا بار كۇشىن سالدى. جاستاردىڭ شىن مانىندەگى ءتاربيەشىسى بولدى. ەكەڭنىڭ اقىل-كەڭەسى ءار ادامعا قانات ءبىتىرىپ, كۇش-جىگەر بەرەتىن.
ەكەيباي اعانىڭ سەمەي ءوڭىرىندە 16 جىلدىق قۋانىشتى دا قىزىقتى, بەينەتى مەن ازابى دا از ەمەس وتكىزگەن ءومىرى ءبىزدىڭ بۇگىنگىدەي كوز الدىمىزدا جانە ۇمىتىلماق ەمەس. بۇل وڭىردە ول كىسى 3 جىل ەكىنشى حاتشى, 13 جىل وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى بولدى. ەكەڭنىڭ وبلىستاعى ەڭبەگىن ايتپاعاندا, قازاق حالقىنىڭ ماقتانى اباي, شاكارىم, مۇحتاردى بەرگەن ءبىزدىڭ اۋدانعا جاساعان جاقسىلىعىن, وسى ۇلى ادامداردىڭ ارۋاعىن سىيلاپ اتقارعان ىستەرىن ەسكە العاندا, ول كىسىنىڭ الماتىلىق ەمەس, ابايلىق تۋما دەر ەدىك. سولاي باعالاندى, سولاي باعالانا دا بەرمەك.
ەكەڭنىڭ كوزىنە تۇسكەن, تانىپ بىلگەن تالاي كادرلارى وسىندا بولماسا دا, سول كىسىنىڭ قاسيەتتەرىنەن ءنار الىپ, تاربيەسىن كورىپ, جەتەگىنە جاراپ, ەل باسقارىپ, حالىقتىڭ قالاۋلىسى بولىپ, ەكەڭدى ۇنەمى ەسكە الىپ, توپىراعىنا تورقا تىلەيدى.
ءيا, تۋعان حالقىنا ادال قىزمەت ەتكەن ابزال اعامىزدى, ارداقتى ازاماتىمىزدى ۇرپاق الدىندا قۇرمەت تۇتۋ, ونىڭ جارقىن بەينەسىن ەسكە ساقتاۋ – بارشامىزدىڭ ءىسىمىز, ازاماتتىق بورىشىمىز.
الاش استاناسى اتالعان سەمەي شاھارىنىڭ وتكەنىنە, تاريحي دامۋى مەن بۇگىنگى ەكونوميكالىق مۇمكىندىگىنە زەر سالىپ, تالداۋ جاسايتىن بولساق, ونىڭ ءوسۋ جولىنا, مادەني دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسقان ازاماتتار از ەمەس. ولگەنىمىز ءتىرىلىپ, وشكەنىمىز جانىپ جاتقان بۇگىنگى ءتاۋەلسىز, ەگەمەندى ەلىمىز سول ارىستارىمىزدىڭ ەسىمىن بيىك شىڭعا كوتەرىپ, ارۋاقتارىن قوشەمەت ەتسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى-اۋ دەگەن پىكىردى ايتقىمىز كەلەدى. كۇنى كەشە عانا ورتامىزدان كەتكەن, بىراق ارتتارىنا ولمەس ءسوز, وشپەس ءىز قالدىرعان ەكەيباي قاشاعانوۆ, جۇمابەك قويشىباەۆ, تامارا الەكساندروۆنا نازاروۆا ءتارىزدى ۇرپاق تاربيەسىنە, ۇلت بولاشاعىنا ۇلكەن قامقورشى بولعان ارداقتى ازاماتتارىمىزعا قۇرمەت رەتىندە قالامىزدىڭ كورنەكتى كوشەلەرىنىڭ ءبىرىن سولاردىڭ اتتارىمەن نەگە اتاماسقا. كوشە دەمەكشى, ە.قاشاعانوۆتىڭ ەسىمىنە بەرىلىپ وتىرعان قازىرگى كوشە ول كىسىنىڭ اتىنا ونشا لايىق ەمەس. جانە كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەكەيباي اعامىز تۇرعان ۇيدە ارنايى قۇلپىتاس تاقتانىڭ ورناتىلماۋى دا ونشا جاراسىپ تۇرعان جوق. وقۋ ورىندارىنا سول كىسىلەردىڭ ەسىمدەرىن بەرسەك, ونىڭ نە ايىبى بار. سول سياقتى بۇدان 102 جىل بۇرىن, سوناۋ رەسەيلىك پاتشا زامانىندا ياعني, 1914 جىلى ۇلى ابايدىڭ قايتىس بولۋىنا 10 جىل تولۋىنا وراي ارنايى, تۇڭعىش كەش وتكىزگەن قازاق قىزى, پەداگوگ, جۋرناليست, كورنەكتى قوعام قايراتكەرى ءنازيرا قۇلجانوۆاعا مەكتەپ نەمەسە كوللەدج ەسىمى بەرۋدى ونوماستيكالىق كوميسسيا ويعا السا, بۇل دا تەرىس بولماس ەدى. ۇلتىمىزدىڭ ۇلتتىق قاسيەتىن, باۋىرمالدىق جۇرەگىن ۇمىتپاعانىمىز دا ءجون بولار.
بالتابەك ەرسالىموۆ,
اباي قورىنىڭ پرەزيدەنتى,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى.
سەمەي.
