سوراقى سالىق
سەنبى, 7 ءساۋىر 2012 9:01
ول اۋىلدى كوتەرە مە, الدە كوتەرەم ەتە مە؟
بۇگىندە ءوڭىردىڭ بەرەكە-ءبىرلىگى, تىنىس-تىرلىگى سانالاتىن, ءتىپتى بۇكىل وتانىمىزدىڭ حالقىن اس-سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان اۋىل تۇرعىندارىن جاڭا سالىقتىڭ ءتۇرى الاڭداتىپ وتىر. ول وتكەن جىلى ەكولوگيالىق كودەكسكە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردەن تۋىنداۋدا. ناقتىلاي تۇسسەك, ءىرى قارا مالدىڭ جاپاسى قورشاعان ورتاعا زياندى كورىنەدى. سول ءۇشىن اۋىل تۇرعىندارى مالىنىڭ قي-تەزەگىنە سالىق تولەۋى كەرەك. سوندا ەكولوگيا وڭالادى ەكەن. ءارينە, سالىق كولەمى بالەندەي كوپ ەمەس. ءبىر تونناسى 15 تەڭگەگە جۋىق. ماسەلە, سول جاپانى قالاي جيناپ الۋ كەرەكتىگى, ودان كەيىن تولەيتىن سالىقتىڭ سان ءتۇرلى قۇجاتتارىن دايىنداۋ كەزىندەگى ارى-بەرى شاپقىن ءىس اۋىل تۇرعىندارىنىڭ شاراداي باستارىن شاقشاداي ەتەتىن سياقتى.
سەنبى, 7 ءساۋىر 2012 9:01
ول اۋىلدى كوتەرە مە, الدە كوتەرەم ەتە مە؟
بۇگىندە ءوڭىردىڭ بەرەكە-ءبىرلىگى, تىنىس-تىرلىگى سانالاتىن, ءتىپتى بۇكىل وتانىمىزدىڭ حالقىن اس-سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان اۋىل تۇرعىندارىن جاڭا سالىقتىڭ ءتۇرى الاڭداتىپ وتىر. ول وتكەن جىلى ەكولوگيالىق كودەكسكە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردەن تۋىنداۋدا. ناقتىلاي تۇسسەك, ءىرى قارا مالدىڭ جاپاسى قورشاعان ورتاعا زياندى كورىنەدى. سول ءۇشىن اۋىل تۇرعىندارى مالىنىڭ قي-تەزەگىنە سالىق تولەۋى كەرەك. سوندا ەكولوگيا وڭالادى ەكەن. ءارينە, سالىق كولەمى بالەندەي كوپ ەمەس. ءبىر تونناسى 15 تەڭگەگە جۋىق. ماسەلە, سول جاپانى قالاي جيناپ الۋ كەرەكتىگى, ودان كەيىن تولەيتىن سالىقتىڭ سان ءتۇرلى قۇجاتتارىن دايىنداۋ كەزىندەگى ارى-بەرى شاپقىن ءىس اۋىل تۇرعىندارىنىڭ شاراداي باستارىن شاقشاداي ەتەتىن سياقتى.
ءيا, كودەكستى قابىلداۋ بارىسىندا نەگىزگە العان ماسەلە, تازالىق جايى ەدى دەگەن ءۋاج كولدەنەڭ تارتىلعانى كۇمانسىز. بىراق اتام قازاق سول مالدىڭ قيىن زيان دەمەي الەتكە جاراتۋدى باياعىدا بىلگەن. تىڭايتقىش دەپ قاجەت كەزىندە ەگىسىنە پايدالانعان. ءتىپتى, وتقا جاعىپ جىلىنعان. ول تۇستا زيانسىز, قازىر قالايشا زياندى بولا قالدى؟ مۇنىڭ «زالالى» بار دەگەندى عالىمدار دايەكتەگەن بە؟
ارينە, مۇنداي قادام سالىق جيناۋشىلار ءۇشىن ءتيىمدى بولارى ايداي انىق. ايتسە دە اۋزى اققا ەندى-ەندى تيگەن اۋىلدىقتاردى بۇل كوتەرە مە, بولماسا كوتەرەم ەتە مە؟ وسى كۇندەرى مال باسىن كوبەيتۋ, اسىلداندىرۋ ماسەلەسى از ايتىلىپ جاتقان جوق. جاناما سالىق ءدال وسىلاي سانسىراتا بەرەتىن بولسا, اۋىل جۇرتى مالدان ات-تونىن الا قاشاتىن شىعار.
وتكەن جىلى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا بارعان ساپارىمىزدا حالىقتى كوكونىسپەن قامتيتىن جىلىجايدا بولدىق. 7-8 اي بويى ءونىم بەرەتىن قىزاناق ءوسىرۋشى ازامات شۋن جيمين ءوز ءونىمىنىڭ تازا ەكەنىن ايتىپ, ءدامىن تاتىپ كور دەگەن تىلەك ءبىلدىردى. شىنىندا, جاقسى ەكەن. «ءبىز ءونىمىمىزگە ءتۇرلى گەربيتسيدتەر, حيميالىق تىڭايتقىشتار قوسپايمىز. ءتىپتى بۇلاردىڭ قۇنى كۇن ساناپ قۇلدىراپ كەتىپ بارادى. ەلدى مەكەندەردەگى مالشىلارمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساپ, ادام دەنساۋلىعىنا پايدالى, ءونىم ءۇشىن التىنمەن تەڭ تىڭايتقىشتاردى الامىز. بۇل ءبىزگە دە, ولارعا دا ءتيىمدى ءتاسىل بولىپ تۇر» دەگەن ەدى.
بۇل – ۇيرەنەتىن ءۇردىس. ەگەر ءىرى قارانىڭ جاپاسىنا سالىق سالۋدى كوزدەپ, تازالىقتى ماقسات ەتكەن ازاماتتار فيسكالدىق شارانى ويلاماي, نارىقتىڭ تالابىنا ساي جۇرتپەن كەڭەسە وتىرىپ, كەلىسىم شىعارسا, ەل قۇجاتقا قولداۋ كورسەتەر ەدى. قازىر قورشاعان ورتاعا قاۋىپتى, ۋلى دەپ تاپقان قي-تەزەك ءماسەلەسى اۋىلدىقتاردى الاڭداتىپ قانا قويماي, بۇزاۋ, تاناسىنان, ەشكى, لاعىنان تۇسەتىن «زالالدى» قايتسەك جيناپ الامىز, قوسىمشا سالىقتان قالاي قۇتىلامىز دەيدى. ءتىپتى, وسى مالدان پايدا بار ما؟ وعان تولەگەن بۇرىنعى سالىعىمىز ازداي, ەندى جاپاسىنا دا سالىق تولەيتىن بولساق, كوزىن قۇرتىپ, قول قۋسىرىپ وتىرۋ كەرەك شىعار دەپ تە اڭ-تاڭ بولۋدا.
سۇلەيمەن مامەت.
