جالعاندىق جارعا جىعادى
جۇما, 14 قىركۇيەك 2012 7:44
«اقشاڭ بولسا قالتاڭدا, تالتاڭداساڭ تالتاڭدا», دەگەن ەكەن قالتالى بىرەۋ. سول ايتقانداي, بۋما-بۋما اقشانى قالتاعا باسۋ ءۇشىن سىبايلاسقان شەنەۋنىكتەردەن باستاپ, قۇنىققان قىلمىسكەرلەرگە دەيىن جانىن سالادى. قولىندا بيلىگى بار اتقامىنەرلەر قاپى قالماۋ ءۇشىن مول اقشانى بىرىگىپ اساسا, ولاردىڭ قاتارىنا ەنە الماعاندارى اشىق قىلمىستىق جولمەن اقشانى كۇرەكتەپ تابۋدا. بىراق ءبىزدىڭ ەلدە ارام امالمەن اقشا تاپقانداردىڭ جولى بولمايتىندىعى بەلگىلى. مەملەكەتتىڭ دايىن قاراجاتىن سىبايلاسىپ ۇرلايتىندار بولسىن, ياكي جالعان اقشا جاساۋمەن اينالىساتىندار بولسىن, ءبارىبىر قولعا تۇسەدى. سونىڭ ايعاعىنداي 10 000 تەڭگەلىك جالعان اقشا دايىنداپ, ونى ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىندا وتكىزۋمەن اينالىسقان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ مۇشەلەرى قولعا ءتۇستى. ولاردى انىقتاپ, ۇستاعان استانا قالاسى بويىنشا قارجى پوليتسياسى دەپارتامەنتىنىڭ (قارجى پوليتسياسى) قىزمەتكەرلەرى.
جۇما, 14 قىركۇيەك 2012 7:44
«اقشاڭ بولسا قالتاڭدا, تالتاڭداساڭ تالتاڭدا», دەگەن ەكەن قالتالى بىرەۋ. سول ايتقانداي, بۋما-بۋما اقشانى قالتاعا باسۋ ءۇشىن سىبايلاسقان شەنەۋنىكتەردەن باستاپ, قۇنىققان قىلمىسكەرلەرگە دەيىن جانىن سالادى. قولىندا بيلىگى بار اتقامىنەرلەر قاپى قالماۋ ءۇشىن مول اقشانى بىرىگىپ اساسا, ولاردىڭ قاتارىنا ەنە الماعاندارى اشىق قىلمىستىق جولمەن اقشانى كۇرەكتەپ تابۋدا. بىراق ءبىزدىڭ ەلدە ارام امالمەن اقشا تاپقانداردىڭ جولى بولمايتىندىعى بەلگىلى. مەملەكەتتىڭ دايىن قاراجاتىن سىبايلاسىپ ۇرلايتىندار بولسىن, ياكي جالعان اقشا جاساۋمەن اينالىساتىندار بولسىن, ءبارىبىر قولعا تۇسەدى. سونىڭ ايعاعىنداي 10 000 تەڭگەلىك جالعان اقشا دايىنداپ, ونى ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىندا وتكىزۋمەن اينالىسقان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ مۇشەلەرى قولعا ءتۇستى. ولاردى انىقتاپ, ۇستاعان استانا قالاسى بويىنشا قارجى پوليتسياسى دەپارتامەنتىنىڭ (قارجى پوليتسياسى) قىزمەتكەرلەرى.
جالپى, ەلىمىزدە جالعان اقشا بەلگىلەرىن دايىنداۋشىلاردى جانە وتكىزۋشىلەردى ۇستاۋ بويىنشا بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورمەگەن شارا جۇزەگە اسىرىلدى. ماسەلەن, استانا قارجى پوليتسيا دەپارتامەنتى تەك 10 000 تەڭگە نومينالىندا جالعان اقشا قاراجاتتارىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋمەن اينالىسقان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ بەلسەندى مۇشەلەرىنە قىلمىستىق كودەكستىڭ 235-بابى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعادى. جالعان اقشالاردى جاساۋشىلار مەن وتكىزۋشىلەردى ۇستاۋ ءۇشىن ارنايى ءىس-شارالار دايىندالدى.
اۋەلى استانا قالاسىنىڭ قارجى پوليتسياسى دەپارتامەنتىمەن رەسپۋبليكانىڭ وزگە وبلىستارىندا انىقتالعان اقشا قاراجاتتارىنىڭ نومينالى جانە سەريالارىمەن ۇقساس استانالىق ايماقتا تابىلعان جالعان اقشالاردى زەرتتەۋ بويىنشا ءىس-شارالار جيىنى جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل زەرتتەۋ جالعان اقشا قاراجاتتارىنىڭ استانا قالاسىنا رەسپۋبليكانىڭ باسقا ايماقتارىنان كەلىپ تۇسەتىنىن كورسەتتى. جالعان اقشا بەلگىلەرىن وتكىزۋ دەرەگى ەلدىڭ كوپتەگەن وڭىرلەرىندە تىركەلگەن. مىسالعا, تەك استانالىق دەپارتامەنتپەن عانا جىل باسىنان بەرى نومينالى 10 000 تەڭگە جالعان اقشا قاراجاتتارىن انىقتاۋ دەرەگى بويىنشا 314 قىلمىستىق ءىس قوزعالعان بولاتىن.
ءسويتىپ, جەدەل زەرتتەۋ جۇمىستارى ارقاسىندا رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ايماقتارىندا جالعان اقشا قاراجاتتارىن وتكىزۋمەن اينالىسقان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ بار ەكەندىگى انىقتالدى. ولاردىڭ توبى جامبىل جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىنان, بارلىعى جەتى ادامنان قۇرالعاندىعى دا انىقتالدى.
دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى ەلدىڭ بىرنەشە ايماقتارىندا جەدەل-ىزدەستىرۋ شارالارىن جۇرگىزدى. 20 ميلليون تەڭگەدەن اساتىن جالعان تەڭگەلەر جانە اقشا بەلگىلەرىن دايىنداۋعا ارنالعان قۇرال-جابدىقتار تاركىلەندى. ولار وسى قۇرالدار ارقىلى 100 ملن.تەڭگە دە جاساپ قويعان ەكەن. دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى تاراز قالاسىندا جالعان اقشالاردى دايىنداۋعا ارنالعان زاماناۋي كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيالىق جابدىقتاردى تاپتى. ولاردىڭ جالعان اقشانى دايىنداۋ ورنى, ءوتكىزۋ سىزبالارى, تاسىمالداۋ مارشرۋتتارى, سونىمەن قاتار, توپ باسشىسى مەن اتالعان قىلمىستىڭ اتقارۋشىلارى انىقتالدى. جاسالعان جالعان اقشالار ءۇش باعىتتا, ياعني ءبىرىنشى: باتىس ايماقتا (ماڭعىستاۋ, اقتوبە, باتىس قازاقستان, اتىراۋ وبلىستارى); ەكىنشى: وڭتۇستىك ايماقتا (الماتى قالاسى, جامبىل, وڭتۇستىك قازاقستان, كىزىلوردا وبلىستارى; ءۇشىنشى: سولتۇستىك-شىعىس ايماقتا (اقمولا, قوستاناي, قاراعاندى, پاۆلودار, شىعىس قازاقستان وبلىسى جانە استانا قالاسى) تاراتىلعان.
كۇدىكتىلەر جالعان اقشا قاراجاتتارىن سىبايلاستارى ارقىلى شاعىن بۋمالارمەن وتكىزىپ وتىرعان. از-ازدان ءىرى قالالارعا نەمەسە الىس ەلدى مەكەندەرگە اپارعان. مىسالعا, استانالىق تاكسي جۇرگىزۋشىسى جالعان اقشالاردى وتكىزىپ, قوسىمشا تابىس تاپقان. ونى ۇستاۋ كەزىندە «شكودا وكتاۆيا» قىزمەتتىك كولىگىندە كوپتەگەن جالعان وڭ مىڭدىق تەڭگەلەر جاسىرىلعان. ال 10 مىڭدىق تەڭگەلەردىڭ ءبىر داناسى 3 مىڭ تەڭگەگە, ياعني نومينالىنىڭ 30 پايىزىنا ساتىپ الىنعان. قازىرگى ۋاقىتتا ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ مۇشەلەرى ۇستالدى, ولار سوتتىڭ سانكتسياسىمەن تۇتقىنعا الىندى جانە رەسپۋبليكانىڭ وزگە ايماقتارىندا ۇقساس قىلمىستارعا قاتىستىلىعى تەكسەرىلىپ جاتىر.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
