قوعام • 19 ءساۋىر, 2019

كەنەننىڭ كەمەر بەلدىگى

1885 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جاقىندا حالىق اقىنى, قازاق ونەرىنىڭ كورنەكتى وكىلى, بيىل تۋعانىنا 135 جىل تولىپ وتىرعان كەنەن ازىرباەۆتى ۇلىقتاۋ ماقساتىندا جىرشىنىڭ كوزى تىرىسىندە قولدانعان جادىگەرلەردىڭ باسىن قوسىپ, ەلوردا تورىندەگى ۇلتتىق مۋزەيدە كورمە ۇيىمداستىرىلدى.

كەنەننىڭ  كەمەر بەلدىگى
وسىلاردىڭ ىشىندە كوپشىلىك نازارىن ايىرىقشا اۋدارعان بۇيىم – كەنەن اتامىزدىڭ كەمەر بەلدىگى. بۇل جادىگەر مۇندا جامبىل وبلىسى قورداي اۋداندىق ك.ازىرباەۆ اتىنداعى ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي قورىنان جەتكىزىلگەن ەكەن. 
كەمەر بەلدىكتىڭ تاريحى تەرەڭدە كورىنەدى. جىرشى اتامىزدىڭ ۇرپاعى باقىتجان كەنەن ۇلى­نىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, 1912 جىلى قىرعىز ەلىنىڭ اتاقتى باتىر مانابى, پاتشادان شەن العان شابدەن جانتاي ۇلىنا اس بەرىلىپتى. وسىعان بايلانىستى الاتاۋدىڭ تەرىسكەي قاپتالىن جايلاپ جاتقان ءيىسى قازاققا ساۋىن ايتىلادى. 
مۇنداي جيىنعا ەل جاقسىلارى سالىپ ۇرىپ جەتىپ بارمايدى. ارىسقا تۇسەر جىگىتى مەن ايتىسقا تۇسەر اقىنىن سايلايدى. توپتى جارىپ ءان شىر­قايتىن بۇلبۇل ءۇندى جىرشىلارىن ەرتەدى. وسى اسقا قورداي ەلىنىڭ اتاقتى ادامى ەركەباي بازاروۆ ءوز ەلىنىڭ جاس ورەنى كەنەندى اپارماققا شەشىم قابىلداپ, ونى شاقىرىپ الىپ استىنا جاقسى ات مىنگىزەدى, ۇستىنە وقالى شاپان كيگىزەدى, قىسقاسى جاسى وتىزدىڭ جيەگىنە ەندى ءىلىنىپ كەلە جاتقان كەنەكەڭدى جۇتىندىرىپ اسقا الىپ بارادى. 
قازاق مۋزىكا ونەرىنىڭ زەرتتەۋشىسى, كورنەكتى عالىم احمەت جۇبانوۆ ءوزىنىڭ «زامانا بۇلبۇلدارى» اتتى زەرتتەۋ ەڭبەگىندە: «قويشى كەنەننىڭ بويىن­داعى تالانتتى ونەردى تانىعان – ەركەباي بازاروۆ. ونىڭ ءوزى دە قىران قۇس, العىر تازى ۇستاعان ونەرپاز. وسى ەركەباي قىرعىز مانابى شابدەننىڭ اسىنا كەنەندى الىپ بارادى. بۇرىن-سوڭدى مۇنداي تويدى كورمەگەن ءارى اتاقتى توكپە اقىنداردان كەيىن كەزەك العان كەنەن ەكى دۇركىن ۇمسىنعاندا اۋزىنا ءسوز تۇسپەي, ولەڭ ايتا الماپتى. جينالعان جۇرت «ەر كەزەگى ۇشكە دەيىن, تاعى ءبىر كورسىن» دەپ شۋلايدى. سوندا جاس جىگىت­تىڭ كەۋدەسىنەن ولەڭ-جىر جارىپ شىعىپ, «كوپ­شىلىك, تىڭدا ءانىمدى» دەيتىن جاڭا تولعاۋىن ورىنداپ, سىيلىققا كەمەر بەلدىك الىپتى» دەپ جازادى.
ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان جادىگەر وسى. دەمەك بۇل مۇراعا دا كوپ جىل بولعانى انىق. جوعارىداعى باقىت­جان اعامىزدىڭ سوزىنە سەنسەك, كەمەر بەلدىك­تىڭ بەس ەلى بىلعارى قايىسى توزعاندىقتان بەرتىندە جاڭالانىپتى. ال بەلدىكتىڭ ءمۇيىز-گۇلدى, ورنەكتى بەدەرلى باسى مەن ىلگەگى وزىنىكى. قايىس بەلدىكتى كەمەرلەتە كومكەرگەن قوس بالعالى گۇلدى ويۋ مەن جيەگى وركەشتەنگەن قاقپا پىشىندەس كۇمىس بۇيىمدار تىم ارىدەن كەلە جاتقان دۇنيەلەر ەكەن.
سوڭعى جاڭالىقتار