ماڭىزدى ءتورت زاڭ قابىلداندى

كەشە قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن پارلامەنت سەناتىنىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولدى. وتىرىستىڭ كۇن ءتارتىبى بوي­ىن­شا دەپۋتاتتار ءبىرىنشى كەزەكتە “قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسى مەن ازيا دامۋ بانكى اراسىنداعى قارىز تۋ­رالى كەلىسىمدى (جاي وپەراتسيالار) (واوەى 1 كولىك ءدالىزى [جامبىل وبلىسىنداعى ۋچاسكە] [“باتىس ەۋ­رو­پا – باتىس قىتاي” حالىقارالىق ترانزيت ءدالىزى] ينۆەستيتسيالىق باع­دارلاما – 2-جوبا) راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى” زاڭ جوباسىن تالقىلادى. زاڭ جوباسىنا نەگىز بولعان كەلى­سىم­نىڭ ماقساتى جامبىل وبلىسى اۋما­عىنان وتەتىن ۇزىندىعى 79 شاقى­رىم ءدالىز بولىگىن جاڭعىرتۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارىن, جول پاي­دا­لا­نۋ قىزمەتىنىڭ 4 كەشەنىن قارجى­لان­دىرۋ ءۇشىن زايم بەرۋ بولىپ تا­بىلادى. حالىقارالىق قۇجاتقا 2009 جىلعى 3 جەلتوقساندا استانادا قول قويىلعان بولاتىن. بۇل تۋرالى سە­نات الدىندا بايانداما جاساعان كو­لىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى ءا.قۇسايىنوۆ واوەى 1 كولىك ءدالىزى [جامبىل وبلىسىنداعى ۋچاس­كە] [“باتىس ەۋروپا – باتىس قى­تاي” حالىقارالىق ترانزيت ءدالىزى] ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما – 2-جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ەلىمىزدىڭ كولىك الەۋەتىن دامىتاتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق حالىقارالىق تران­زيت ءدالىزىنىڭ قازاقستاندىق ءبولى­گىن­دەگى قوزعالىس جيىلىگىن ەلەۋلى ارت­تى­را­تىنىنا جانە ترانزيتتىك جۇك­تەر­دىڭ اينالىمىن ۇلعايتاتىنىنا توق­تالدى. بىرقاتار تالقىلاۋدان كەيىن زاڭ قابىلداندى. دەپۋتاتتاردىڭ كەزەكتى تالقى­سى­نا تۇسكەن “قازاقستان رەسپۋبليكا­سى­نىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتى­لەرىنە بيۋدجەت پروتسەسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭ جوباسى بولدى. بۇل جوبا تۇپكى ناتيجەگە باعدارلانعان بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدى ودان ءارى جەتىلدىرۋ, مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىنە سايكەستەندىرۋ, سونداي-اق رەسپۋب­لي­كالىق جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى قار­جى باقىلاۋ جۇيەسىنىڭ تۇتاس­تى­عىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ءازىر­لەنگەن بولاتىن. تالقىلاۋ بارى­سىندا سەناتورلار بيۋدجەتارالىق قاتىناستاردى جەتىلدىرۋ تۇرعىسىندا ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. سەناتور سۆەتلانا جالماعامبەتوۆا جەرگىلىكتى جەرلەردەگى تەكسەرۋ كوميسسيا­لارى­نىڭ جۇمىسىن جاقسارتۋ, بيۋدجەت­ارالىق قاتىناستاردى جەتىلدىرۋ تۋرالى كۇردەلى ماسەلەلەردى كوتەردى. ىشكى جانە سىرتقى باقىلاۋدىڭ قاعاز جۇزىندە قالىپ قويماۋىنا نازار اۋدارعان ول بيۋدجەت قارجىسىنىڭ يگەرىلمەۋى, قارجى-ەكونوميكا سالا­سىنداعى ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتاردىڭ دەڭگەيىن انىقتاۋدىڭ نەگىزدەمەسى جوق ەكەنىن ايتتى. بۇل زاڭ جوباسىمەن بيۋدجەت جانە سالىق كودەكستەرىنە, سونداي-اق “اكىمشىلىك راسىمدەرى تۋرالى”, “نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر تۋرالى”, “كونتسەسسيالار تۋرالى”, “مەم­لەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى” جانە “قازاقستان رەسپۋبليكاسىن­دا­عى مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى” زاڭدارعا وزگە­رىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى. اتاپ ايتقاندا, بيۋدجەت كودەكسىنە مەملەكەتتىك قارجى باقىلاۋ جانە جوسپارلاۋ جۇيەسى, مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋلەر, بيۋدجەتارالىق قاتىناستاردى جەتىلدىرۋ, بيۋدجەتتى ورىنداۋ جانە ينۆەستيتسيالىق راسىمدەردى جەتىلدىرۋگە قاتىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلەتىن بولدى. جان-جاقتى تالقىلاۋلاردان كەيىن سەناتورلار زاڭدى قابىلداۋ تۋرالى شەشىمگە توقتالدى. وسىدان بۇرىن پارلامەنت پا­لاتالارى اراسىنداعى كەلىسپەۋشى­لىك­تەر تۋىنداۋىنا بايلانىستى “اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ جانە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى” جانە “قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتى­لەرىنە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭ جوبالارى بويىنشا كەلىسۋ كوميس­سياسى جۇمىس ىستەگەن بولاتىن. ءبۇ­گىن­گى وتىرىستا كەلىسپەۋشىلىكتەردى ەڭ­سەرۋ جونىندەگى كەلىسىم كوميس­سيا­سىنىڭ ۇسىنىستارىن سەناتور يران ءامىروۆ حاباردار ەتتى. زاڭ جوبالارىنا ەنگىزىلەتىن ءوز­گەرىستەر بويىنشا كەلىسىم كوميس­سياسى ەلەۋلى جۇمىستاردى اتقارىپ شىقتى. نەگىزگى زاڭ جوباسىنداعى – 14, قوسىمشا زاڭ جوباسى بويىنشا 18 تۇزەتۋ بويىنشا ورتاق پىكىرگە قول جەتكىزىلدى. ەكى زاڭ دا وسى كوميسسيادا كەلىسىلگەن ۇسىنىستار بويىنشا قابىلداندى. ءسويتىپ, سەناتتىڭ بۇل وتى­رى­سىندا ءتورت زاڭ قابىلداندى. جالپى وتىرىستا سەناتورلار وزدەرىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن دا جولدادى. قۋانىش ايتاحانوۆ ايگىلى كومپوزيتور ءشامشى قالداياقوۆقا ەسكەرتكىش قويۋ جانە مۇراجايىن اشۋ تۋرالى ايتسا, دەپۋتات نۇر­لى­عايىم جولداسباەۆا ەسەپ كومي­تەتىنىڭ تەكسەرۋى قورىتىندىلارى بويىنشا انىقتالعان قارجى ءتار­تى­بىن بۇزۋ­شىلىقتارعا جانە باتىس قازاقستان وبلىسىنا ساپار بارى­سىن­دا كوتەرىل­گەن ماسەلەلەرگە توق­تال­دى. سەناتور سەرىك اقىلباي جا­ريا ەتكەن دەپۋ­تاتتىق ساۋالدا جول قاۋىپسىزدىگىن با­قىلايتىن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. بۇل ماسەلەنى دەپۋتات يۋري كۋبايچۋك تا قولدادى. شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى قىستىڭ اسا سۋىق تا قارلى بولعانى, ەندى قار ەرۋى سالدارىنان سۋ تاسقىنى بو­لۋى قاۋپى جانە ونىڭ الدىن الۋ شا­رالارىنا ازىرلىك ماسەلەسى دەپۋتات تال­عات ءابايدىلديننىڭ ساۋالىندا كوتەرىلدى. دەپۋتات ەكىنشى ساۋالىندا وسى وب­لىستاعى الەۋمەتتىك نىساندار تۋرالى كوكەيكەستى ماسەلەلەردى قوزعادى. پارلامەنت سەناتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.