سىندارلى سىناق ىشكى ىستەر جانە قارجى پوليتسياسى ورگاندارىندا وتپەك
سەنبى, 5 مامىر 2012 7:36
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ تۋرالى» جارلىعىنا ساي كەلەلى سىناقتان ءوتۋ دايىندىعى بارلىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن قامتىپ وتىر. سولاردىڭ ىشىندە اتقاراتىن جۇمىس اۋقىمى مەن سان جانە ساپا جاعىنان وزگەلەرىنەن وق بويى بۇرىن كورىنەتىن ىشكى ءىستەر ورگاندارى بويىنشا 71 مىڭنان استام قىزمەتكەر اتتەستاتتاۋعا قاتىسپاق. بۇل از سان ەمەس. دەگەنمەن, جاسىراتىنى جوق, بۇلاردىڭ اراسىندا «ءبىر قارىن مايدى ءشىرىتىپ جاتقان ءبىر ەمەس, تالاي قۇمالاقتاردىڭ» بار ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان, وندايلاردى تاۋىپ, جۇيەدەن الاستاتۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس. وسى ورايدا اتتەستاتتاۋ جۇرگىزۋ بۇل ماسەلەنى ءتۇپكىلىكتى شەشۋدەگى ەڭ ءبىر وڭتايلى امال بولىپ وتىر.
سەنبى, 5 مامىر 2012 7:36
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ تۋرالى» جارلىعىنا ساي كەلەلى سىناقتان ءوتۋ دايىندىعى بارلىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن قامتىپ وتىر. سولاردىڭ ىشىندە اتقاراتىن جۇمىس اۋقىمى مەن سان جانە ساپا جاعىنان وزگەلەرىنەن وق بويى بۇرىن كورىنەتىن ىشكى ءىستەر ورگاندارى بويىنشا 71 مىڭنان استام قىزمەتكەر اتتەستاتتاۋعا قاتىسپاق. بۇل از سان ەمەس. دەگەنمەن, جاسىراتىنى جوق, بۇلاردىڭ اراسىندا «ءبىر قارىن مايدى ءشىرىتىپ جاتقان ءبىر ەمەس, تالاي قۇمالاقتاردىڭ» بار ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان, وندايلاردى تاۋىپ, جۇيەدەن الاستاتۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس. وسى ورايدا اتتەستاتتاۋ جۇرگىزۋ بۇل ماسەلەنى ءتۇپكىلىكتى شەشۋدەگى ەڭ ءبىر وڭتايلى امال بولىپ وتىر.
بۇگىندە ەلىمىزدىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ءارتۇرلى زاڭنامالىق اكتىلەردىڭ نورمالارى مەن سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتارىن جاساۋعا ىقپال ەتەتىن نورمالاردىڭ اراسىنداعى قاراما-قايشىلىقتاردى, ولقىلىقتاردى جويۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. بۇل زاڭ بۇزۋشىلىقتارمەن كۇرەس جۇرگىزەتىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جاۋاپتى مىندەت جۇكتەيدى. ولاردىڭ زاڭعا ساي ءىستەرى دە تارتىپكە ءتۇسۋى ءتيىس. دەمەك, زاڭناماعا سايكەس ەڭبەك وتىلىنە جانە اتقارىپ وتىرعان لاۋازىمدارىنا قاراماستان ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ بارلىق قىزمەتكەرى كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋعا جاتادى. ەلباسى جانىنداعى جوعارى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى سۇزگىسىنەن ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ 173 باسشىسى ءوتپەك. ولار قولدانىستاعى زاڭداردى بەس ساۋساقتاي ءبىلۋگە ءتيىس جانە دەنە شىنىقتىرۋ, اتىس قارۋىن مەڭگەرۋ دايىندىقتارى قارالىپ, پسيحولوگيالىق تەستىلەۋگە تۇسەدى. اتتەستاتتاۋ 14 مامىردان باستالادى. ءسويتىپ, العاشقى توپتىڭ سىناعى 9 ماۋسىمدا اياقتالادى. بۇل اتتەستاتتاۋدان قانداي ءناتيجە شىعادى, سوعان بايلانىستى ءارى قارايعى تومەنگى بۋىندارداعى ءىس بارىسى جالعاسىن تاپپاق. ەگەر جوعارى باسشىلىقتا وتىرعانداردىڭ اراسىنداعى جۇرت بىلەتىن لاۋازىمىنا سايكەس ەمەس وقالى كيىمدى شەندىلەر ورىنتاعىنان ايىرىلاتىن بولسا, اتتەستاتتاۋدىڭ ءمانى كىرمەك. سوندىقتان, «باياعى جارتاس – ءبىر جارتاس» دەگەندەي, ءبارى تاز قالپىندا قالماسا ەكەن دەيمىز. سىناققا ەكى رەت كەلمەگەن قىزمەتكەر ىشكى ىستەر ورگانىنان شەتتەتىلەدى.
سول سياقتى پرەزيدەنت جارلىعىنا سايكەس قارجى پوليتسياسى ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان ءوتكىزۋگە دە قىزۋ دايىندىق ءجۇرگىزىلۋدە. مۇندا اتتەستاتتاۋدان وتەتىن قىزمەتكەردىڭ جۇمىسى, ەڭبەك ءوتىلى مەن تاجىريبەسىنە سايكەس قويىلعان مىندەتتەردى اتقارۋعا قاتىسۋ دەڭگەيى جانە جۇمىسىنىڭ كۇردەلىلىگى, ناتيجەسى مەن ءتيىمدىلىگى ەسكەرىلە وتىرىپ لاۋازىم تالاپتارىنا قانشالىقتى سايكەس كەلەتىندىگى سارالانىپ, ادامگەرشىلىك تۇلعاسىن سيپاتتايتىن كاسىبي جانە جەكە قاسيەتتەرى باعالانادى.
اتتەستاتتاۋدى وتكىزۋدىڭ باستى ماقساتى قارجى پوليتسياسى ورگاندارىنىڭ كادرلىق قۇرامىن قوعامنىڭ تالاپتارىنا ساي ءوزىنىڭ قىزمەتتىك مىندەتتەرىن تيىمدى اتقارا الاتىن قىزمەتكەرلەرمەن قالىپتاستىرۋ بولىپ وتىر. اتتەستاتتاۋدى وتكىزۋ كەزىندە شىنايىلىق, زاڭدىلىق, اشىقتىق قاعيدالارىن قاتاڭ ۇستانۋعا جانە تامىر-تانىستىق پەن ءبىرجاقتىلىققا جول بەرمەۋگە باسا نازار اۋدارىلادى.
مۇندا اتتەستاتتاۋ بىرنەشە كەزەڭدە جۇزەگە اسىرىلاتىن بولدى. اۋەلى ونى وتكىزۋگە دايىندىق, سوسىن قىزمەتكەرلەردىڭ ەل زاڭدارىن ءبىلۋىن جانە لوگيكالىق ويلاۋ قابىلەتىن انىقتاۋ ءۇشىن كومپيۋتەرلىك تەستىلەۋ بولىپ, دەنە شىنىقتىرۋ, اسكەري جانە قىزمەتتىك دايىندىق بويىنشا بەكىتىلگەن نورماتيۆتەردى تاپسىرۋ مەن پسيحولوگيالىق تۇراقتىلىقتى انىقتاۋ ءۇشىن اڭگىمەلەسۋ وتەدى.
جالپى اتتەستاتتاۋعا قارجى پوليتسياسىنىڭ 3194 قىزمەتكەرى جاتادى. ونىڭ ىشىندە: جوعارى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنا – 73 قىزمەتكەر, ولاردىڭ قاتارىنا توراعانىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, توراعانىڭ ورىنباسارلارى, اگەنتتىك اپپاراتىنىڭ باسشىسى, ورتالىق اپپاراتتىڭ دەپارتامەنت باستىقتارى, وبلىستارداعى, استانا جانە الماتى قالالارىنداعى قارجى پوليتسياسى دەپارتامەنتتەرىنىڭ باستىقتارى مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارى, قارجى پوليتسياسى اكادەمياسىنىڭ باستىعى بار. ورتالىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنا 479 قىزمەتكەر كىرەدى. ولار ورتالىق اپپارات قىزمەتكەرلەرى, تاعايىنداۋى مەن جۇمىستان بوساتۋى اگەنتتىك نومەنكلاتۋراسىنا ەنەتىن قارجى پوليتسياسىنىڭ اۋماقتىق ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى. ال اۋماقتىق اتتەستاتتاۋ كوميسسيالارىنان 2610 قىزمەتكەرى وتەدى.
اتتەستاتتاۋدى وتكىزۋ كەزىندە اشىقتىق پەن شىنايىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جانە زاڭ بۇزۋشىلىق دەرەكتەرىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا كوميسسيالار جۇمىستارىنا ازاماتتىق قوعام, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن ارداگەرلەر ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرىن قاتىستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. جوعارى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىندا وتەتىن قارجى پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ زاڭنامانى ءبىلۋىن تەكسەرۋگە ارنالعان تەستىلەۋ مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىكتە 5 نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكت بويىنشا جۇرگىزىلەدى. وعان كونستيتۋتسيا, «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى», «قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى تۋرالى», «قارجى پوليتسياسى ورگاندارى تۋرالى» زاڭدار كىرەدى.
قارجى پوليتسياسى ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ بارىسىن كورسەتۋ مەن ونىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا اگەنتتىكتىڭ www.finpol.kz رەسمي ۆەب-سايتىندا «قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ» اتتى ايدار اشىلدى. بۇل ايدارعا كەلىپ تۇسەتىن ءوتىنىشتەر قارجى پوليتسياسى اگەنتتىگىنە جانە پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە جولدانادى. ارىز يەسىنىڭ اتى-ءجونى جاريالانبايدى. ءاربىر كەلىپ تۇسكەن اقپارات تەكسەرىلەدى جانە اتتەستاتتىق كوميسسيالاردىڭ جۇمىسىندا ەسكەرىلەتىن بولادى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
“ەگەمەن قازاقستان”
