ەسەپتەۋ زاڭمەن رەتتەلەدى

سەنبى, 14 ءساۋىر 2012 8:01

بۇدان بۇرىن جازىلعانداي, كونس­تي­تۋتسيالىق كەڭەسكە پرەمەر-مينيستر ك.ءماسىموۆتىڭ ەل كونستي­تۋ­تسياسىنىڭ 16-بابىنىڭ 2-تارماعىن, 44-بابىنىڭ 2) تار­ماق­شاسىن, 51-با­بىنىڭ 3-تار­ما­عىن, 54-بابى 2-تار­ماعىنىڭ 2) تار­ماقشاسىن, ياعني كەيبىر كونس­تيتۋتسيالىق مەرزىمدەردى ەسەپ­تەۋ ماسەلەسى بويىنشا كونستيتۋ­تسيا­نىڭ بىرقاتار باپتارىن رەسمي ءتۇ­سىندىرۋ تۋرالى ەكى ءوتىنىشى تۇسكەن ەدى. وندا نەگىزىنەن قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋ­تسيا­سىندا كور­سەتىلگەن مەرزىمدەردى ەسەپ­تەۋ قا­شان باستالىپ, اياق­تا­لا­تىنى بارلىق جاعدايلاردا بەلگىلەنە بەرمەيدى جانە مەرزىمدەردى ەسەپ­تەۋدىڭ باس­تا­لۋى مەن اياق­تا­لۋى قاي كۇنگە نەمەسە قاي وقيعاعا قاراي اي­قىن­دالاتىنى ناقتىلان­باي­دى, سون­دىق­تان نەگىزگى زاڭدا بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردى ەسەپتەۋ ەرەجەلەرى رەسپۋب­لي­كانىڭ قول­دا­نىستاعى قۇقىعىندا دا بەكىتىلمەگەندىكتەن بۇل كونستيتۋتسيا­نىڭ نورما­لا­رىن قولدانۋ كەزىندە مەم­لەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋا­زىمدى تۇلعا­لار­دىڭ قىزمەتىندە قيىندىقتار تۋعى­زۋى مۇمكىن, دەلىنگەن بولاتىن.

سەنبى, 14 ءساۋىر 2012 8:01

بۇدان بۇرىن جازىلعانداي, كونس­تي­تۋتسيالىق كەڭەسكە پرەمەر-مينيستر ك.ءماسىموۆتىڭ ەل كونستي­تۋ­تسياسىنىڭ 16-بابىنىڭ 2-تارماعىن, 44-بابىنىڭ 2) تار­ماق­شاسىن, 51-با­بىنىڭ 3-تار­ما­عىن, 54-بابى 2-تار­ماعىنىڭ 2) تار­ماقشاسىن, ياعني كەيبىر كونس­تيتۋتسيالىق مەرزىمدەردى ەسەپ­تەۋ ماسەلەسى بويىنشا كونستيتۋ­تسيا­نىڭ بىرقاتار باپتارىن رەسمي ءتۇ­سىندىرۋ تۋرالى ەكى ءوتىنىشى تۇسكەن ەدى. وندا نەگىزىنەن قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋ­تسيا­سىندا كور­سەتىلگەن مەرزىمدەردى ەسەپ­تەۋ قا­شان باستالىپ, اياق­تا­لا­تىنى بارلىق جاعدايلاردا بەلگىلەنە بەرمەيدى جانە مەرزىمدەردى ەسەپ­تەۋدىڭ باس­تا­لۋى مەن اياق­تا­لۋى قاي كۇنگە نەمەسە قاي وقيعاعا قاراي اي­قىن­دالاتىنى ناقتىلان­باي­دى, سون­دىق­تان نەگىزگى زاڭدا بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردى ەسەپتەۋ ەرەجەلەرى رەسپۋب­لي­كانىڭ قول­دا­نىستاعى قۇقىعىندا دا بەكىتىلمەگەندىكتەن بۇل كونستيتۋتسيا­نىڭ نورما­لا­رىن قولدانۋ كەزىندە مەم­لەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋا­زىمدى تۇلعا­لار­دىڭ قىزمەتىندە قيىندىقتار تۋعى­زۋى مۇمكىن, دەلىنگەن بولاتىن.

وسىعان وراي كەشە كونس­تي­تۋ­تسيالىق كەڭەس اتالعان ءوتىنىش­تەر­دىڭ ءمان-جايىن جان-جاقتى زەردەلەپ, ساراپشىلاردىڭ جانە كونس­تي­تۋ­تسي­يا­لىق ءىس-جۇرگىزۋگە قاتىسۋ­شى­لاردىڭ پىكىرىن تىڭداپ, ءتو­مەن­دەگىدەي شەشىمگە كەلگەندىگىن جا­ريالادى. وندا ۇس­تال­عان ادامنىڭ باس بوستاندىعى جانە وعان قول سۇ­عىلماۋى, سونىڭ ىشىندە ەمىن-ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋ بوس­تان­دىعى انىق شەكتەلگەندە – بەلگىلى ءبىر جەردە ءماج­بۇر­لەپ ۇستاۋدى, انىق­­تاۋ جانە تەرگەۋ ور­گاندارىنا ءماج­بۇر­لەپ جەتكىزۋدى, ەشكىممەن ءسوي­لەس­تىرمەي وقشاۋ ۇستاۋدى, سون­داي-اق, ادامنىڭ جانە ازا­مات­تىڭ باس بوس­تاندىعى مەن وعان قول سۇعىل­ماۋىن ايتارلىقتاي شەكتەيتىن قانداي دا باسقا ءبىر ارە­كەتتەردى قوسا العاندا, شەكتەۋدىڭ ءاربىر مينۋتىنا دەيىنگى ءدال­دىك­پەن العانداعى سول ساعاتى ۇس­تاۋ­دىڭ باستالۋ ءساتى بولىپ تابى­لا­دى. ال «ۇستاۋ» ۇعىمىن كونس­تي­تۋ­تسيالىق-قۇ­قىقتىق ماعىناسىن­دا ادام­نىڭ جەكە باس بوستان­دى­عىن جانە وعان قول سۇعىل­ماۋىن جەتپىس ەكى سا­عاتتان اسپايتىن قىسقا ۋاقىتقا شەكتەۋ تۇرىندەگى, قۇ­قىق بۇزۋشىلىقتىڭ جولىن كەسۋ نەمەسە قىلمىستىق, ازاماتتىق اكىمشىلىك ءىس­تەر بويىنشا ءىس ءجۇر­گىزۋدى قامتا­ما­سىز ەتۋ, سونداي-اق زاڭدا بەلگىلەنگەن ماجبۇرلەۋ سي­پاتىنداعى وزگە دە شارالاردى قول­دانۋ ماقساتىندا ۋاكى­لەتتى مەم­لەكەتتىك ورگاندار, لاۋازىم­دى جانە وزگە دە تۇلعالار زاڭدا كوزدەلگەن نەگىزدەر بويىنشا جانە سول تارتىپپەن ىسكە اسى­را­تىن ماجبۇرلەۋ شاراسى دەپ تۇسىنگەن ءجون دەيدى.

ەكىنشىدەن, ايلارمەن ەسەپتەلەتىن كونستيتۋتسيالىق مەرزىم ءوزى­نىڭ باس­تالۋى بەلگىلەنگەن كۇن­تىز­بەلىك كۇن­نەن, نەمەسە بەلگىلى ءبىر وقيعا بولعان كۇن­نەن باستالىپ, مەرزىمنىڭ سوڭعى ايى­نىڭ ءتيىستى كۇنىندە اياقتالادى. بۇعان قوسا, ۇشىنشىدەن, مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ زاڭعا نەمەسە زاڭ باپ­تارىنا قار­سىلىقتارىن پارلامەنت قا­را­ۋى ءۇشىن بولىنگەن ءبىر اي مەرزىم, كونس­تي­تۋ­تسيانىڭ 59-بابىنىڭ 4-تار­ماعىندا جانە 61-بابىنىڭ 2-تار­ما­عىندا كوز­دەل­گەن جاع­داي­لاردى قوس­پاعاندا, ەگەر ول ءوزىنىڭ ۋاقىتى بوي­ىنشا كونس­تيتۋتسيانىڭ 59-بابىنىڭ 3-تار­ما­عىمەن كوزدەلگەن پارلامەنت جۇمى­سىنىڭ سەسسيالى كەزەڭىمەن تۇس­پا-تۇس كەلمەيتىن بولسا, ۇزىلەدى. تورتىنشىدەن, ءبىر-بىرىمەن ءوزارا باي­لانىستى, بىراق ءارتۇرلى ۋاقىتتا تۇسكەن وتىنىشتەردى كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ءبىر ءىس ءجۇر­گىزۋگە بىرىكتىرگەن جاعدايدا, شەشىم شى­عارۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيادا كوزدەل­گەن ءبىر اي مەرزىم ۋاقىتى بويىنشا سوڭعى ءوتىنىش ءتۇس­كەن ساتتەن باستاپ ەسەپتەگەن ءجون كورىنەدى. بەسىنشىدەن, كۇندەرمەن ەسەپتەلەتىن كونستيتۋ­تسيالىق مەرزىم بەلگىلى ءبىر وقيعا ورىن العان كۇننەن باستالىپ, بەلگىلەنگەن كەزەڭنىڭ سوڭ­عى كۇنىندە اياقتالادى. التىنشىدان, جىلدارمەن بەلگىلەنگەن كونستيتۋ­تسيا­لىق مەرزىم ءوزى باستالا­تىن كۇن­تىزبەلىك كۇننەن نەمەسە بەلگىلى وقيعا ورىن العان كۇننەن باستالىپ ەسەپتەلەدى, ال بۇل مەرزىم ءوزىنىڭ سوڭعى جىلىنىڭ ءتيىستى ايى مەن كۇنىندە اياقتالادى. ەگەر مەرزىمنىڭ اياقتالۋى ونداي ءتيىستى كۇنى جوق ايعا تۋرا كەلەتىن بولسا, وندا مەرزىم وسى ايدىڭ سوڭعى كۇنى اياقتالادى. وسى ارادا ءبىر توقتالار ءجايت, ول «جىل» ۇعىمىن كونستيتۋتسيانىڭ 61-بابىنىڭ 7-تار­ما­عىنا قاتىستى اعىمداعى جىل (1 قاڭتاردان 31 جەلتوقسانعا دەيىنگى ۋا­قىت كەزەڭى) دەپ تۇسىنگەن ءجون كورىنەدى. سونىمەن زاڭ شىعارۋشى كونستيتۋ­تسيالىق كەڭەستىڭ قۇقىقتىق ۇسىنىم­دارىن ەسكەرە وتىرىپ, مەرزىمدەردىڭ باستالۋى مەن ەسەپتەلۋ ماسەلەلەرىن قاجەت كەزدە ءتيىستى زاڭدارمەن رەتتەۋى مۇمكىن, دەيدى كونستيتۋتسيالىق كە­ڭەستىڭ مۇشەلەرى.

الەكساندر تاسبولاتوۆ.