توتەنشە جاعداي قولدانىلعان جەردە سايلاۋ وتكىزىلمەيدى
سەنبى, 7 قاڭتار 2012 8:02
كەشە كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسى جاڭاوزەن قالاسىندا رەسپۋبليكانىڭ وكىلدى ورگاندارىنا سايلاۋ وتكىزۋگە بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا جولداعان سۇراقتارىنا ساي ءتۇسىندىرمە بەردى.
سەنبى, 7 قاڭتار 2012 8:02
كەشە كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسى جاڭاوزەن قالاسىندا رەسپۋبليكانىڭ وكىلدى ورگاندارىنا سايلاۋ وتكىزۋگە بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا جولداعان سۇراقتارىنا ساي ءتۇسىندىرمە بەردى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 35-بابىنا ءسايكەس, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قورىتىندى شەشىمىن ورىنداۋعا مىندەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋازىمدى ادامداردىڭ وتىنىشتەرى بويىنشا كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ءوزىنىڭ بۇرىن قابىلداعان شەشىمىنە ءتۇسىندىرمە بەرۋى تۋرالى قوسىمشا شەشىم قابىلدايتىنى بەلگىلى. ولاي دەيتىنىمىز, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس سايلاۋ ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ماسەلەلەرىنە, سونداي-اق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ قىزمەتىنە قاتىستى بىرقاتار قاۋلىلار قابىلداعان ەدى. ماسەلەن, سولاردىڭ ءبىرى 2004 جىلى ءساۋىر ايىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا قارالىپ, بۇل وتىنىشتە پارلامەنت قابىلداعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ اتا زاڭعا ءسايكەستىگى تۋرالى ماسەلە قويىلعان بولاتىن. ءسويتىپ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قاۋلىسىمەن بۇل نەگىزگى زاڭعا سايكەس دەپ تانىلعانى دا بەلگىلى.
دەمەك, ەندى مەرزىمى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا ەنگىزىلگەن توتەنشە جاعداي رەجىمىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن بەسىنشى سايلاناتىن پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتى سايلاۋىن دايىنداۋ ۇدەرىسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ اتالعان قاۋلىسىن قولدانار كەزدە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىندا كەيبىر قۇقىقتىق باعىتتاردى ناقتىلاۋدى تۋىنداتتى. سوندىقتان ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى اتالعان قاۋلىعا ءتۇسىندىرمە بەرۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە قولداۋحات جولدادى.
وندا: ەل كونستيتۋتسياسى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا ەنگىزىلگەن توتەنشە جاعداي كەزىندە وكىلدى ورگاندارعا سايلاۋدى دايىنداۋ مەن وتكىزۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋمەن بايلانىستى شەكتەۋلەر قويۋعا جول بەرە مە؟ كونستيتۋتسيا مەن كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قاۋلىسىنىڭ مازمۇنىنان «ءتوتەنشە جاعداي تۋرالى» زاڭعا ءسايكەس ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعىنىڭ شەكتەلەتىنى تۋىنداي ما؟ كونستيتۋتسيا مەن كونستيتۋتسيالىق كەڭەس قاۋلىسىنىڭ مازمۇنىنان «ءتوتەنشە جاعداي تۋرالى» زاڭنىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا توتەنشە جاعداي ەنگىزۋ جانە ونىڭ قولدانىسىن ۇزارتۋ تۋرالى جارلىقتارىنىڭ نەگىزىندە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ەلىمىزدىڭ وكىلدى ورگاندارىنا دەپۋتاتتار سايلاۋىن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا ءوتكىزۋگە قۇقىلى ەمەستىگى تۋىنداي ما دەگەن بىرقاتار سۇراقتار قويىلدى.
وسى قولداۋحاتتاعى سۇراقتاردى تالداعان كونستيتۋتسيالىق كەڭەس بۇعان ءوزىنىڭ تۇسىندىرمەسىن جاريا ەتتى. ەل كونستيتۋتسياسى كەز كەلگەن سايلاۋدى, پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن دا, ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن دا دايىنداپ, وتكىزۋ جونىندەگى شارالاردى ىسكە اسىرۋمەن بايلانىستى شەكتەۋلەردى زاڭمەن بەلگىلەۋگە جول بەرەدى. نەگىزگى زاڭمەن ادامنىڭ جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستى قورعاۋ, قوعامدىق ءتارتىپتى, ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, حالىقتىڭ دەنساۋلىعى مەن يماندىلىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا قاجەتتى شامادا عانا جانە تەك زاڭمەن شەكتەلۋى مۇمكىن ەكەندىگى كوزدەلگەن. ءويتكەنى, مەملەكەتتىك ورگاندارعا جانە جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنا سايلاۋ قۇقىعى جانە سايلانۋ قۇقىعى ءابسوليۋتتى بولىپ تابىلمايدى جانە كونستيتۋتسياعا ءسايكەس زاڭنامالىق جولمەن شەكتەلۋى مۇمكىن كورىنەدى. مىنە, وسىعان وراي ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى قويىپ وتىرعان سۇراققا قاتىستى توتەنشە جاعداي تۋرالى زاڭ وسىنداي زاڭ بولىپ تابىلادى دەيدى. بۇل زاڭدا توتەنشە جاعداي ەنگىزىلگەن جەردە ول كۇشىندە بولاتىن بۇكىل كەزەڭ ىشىندە سايلاۋلار مەن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدەر وتكىزۋگە تىيىم سالىنعان.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ەلىمىزدىڭ وكىلدى ورگاندارىنا دەپۋتاتتار سايلاۋىن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا وتكىزە الۋى تۋرالى ءۇشىنشى سۇراققا بايلانىستى دا كەڭىنەن تۇسىندىرمە بەردى. ازاماتتاردىڭ سايلاۋدا ەركىن تۇردە ءوز قالاۋىن ءبىلدىرۋى, كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىق رەتىندە, تۇراقتى قوعامدىق قاۋىپسىزدىك پەن قۇقىق ءتارتىبى جاعدايىندا عانا قاجەتتى بىرقاتار شارالار بولعاندا, سولاردىڭ ىشىندە ازاماتتار وزدەرىنىڭ ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋ, ءبىرلەسۋ, جينالىستار, ميتينگىلەر مەن دەمونستراتسيالار, شەرۋلەر وتكىزۋ جانە توسقاۋىلدارعا تۇرۋ, اقپارات الۋ جانە تاراتۋ نەمەسە باسقا دا قۇقىقتارىن ءتيىسىنشە ىسكە اسىرعاندا عانا شىنايى تۇردە قۇرالىپ, تيىسىنشە ءبىلدىرىلۋى جانە جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكىن كورىنەدى.
ال بۇل ورايدا مەملەكەت ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعى جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ ءتارتىبى مەن شارتتارىن ايقىنداپ قانا قويماي, بۇل قۇقىعىن وزگە دە كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى جانە بوستاندىقتارىمەن بىرگە تولىق كولەمىندە وزدەرىنىڭ جەكە قاۋىپسىزدىگى, سونداي-اق سايلاۋدىڭ جاريالىلىعى مەن باسەكەلەستىگى جاعدايىندا ىسكە اسىرۋىن دا قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس. الايدا, توتەنشە جاعداي رەجىمى كەزىندە جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ بىرقاتار قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا ۋاقىتشا شەكتەۋ قولدانىلاتىن جاعدايدا مۇنداي ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ وتە قيىن ەكەن. دەمەك, توتەنشە جاعداي قولدانىلىپ وتىرعان كەزدە ەل ازاماتتارىنىڭ ءوز قالاۋىن ەركىن ءبىلدىرۋىن, كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن تولىق ءجۇزەگە اسىرۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءمۇمكىن بولماۋىنا بايلانىستى توتەنشە جاعداي تۋرالى زاڭدا تىكەلەي تىيىم سالىنعاندىقتان, توتەنشە جاعداي رەجىمى قولدانىلىپ وتىرعان جەرلەردە سايلاۋ وتكىزىلمەيدى, دەيدى كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مۇشەسى ءى.باقتىباەۆ.
الەكساندر تاسبولاتوۆ.
