ءابىلازوۆ «وتىرىكتىڭ پيراميداسىن» تۇرعىزدى
بەيسەنبى, 29 قاراشا 2012 7:47
كەزىندە ەلدە جۇرگەندە ەمىن-ەركىن اسىر سالعان ءابىلازوۆ بتا بانكتەگىقىلمىستىق ارەكەتتەرىن ىسكە اسىرىپ, قوماقتى اقشانى قالتاسىنا باسقانكۇيى شەتەلگە قاشقانى بەلگىلى. ماسەلەن, سوناۋ 2008 جىلى الەمدەجاھاندىق قارجىلىق تاپشىلىق باستالعاندا ول وسى ءساتتى دە تەك وزىنەپايدالانا ءبىلدى. ول كەزدە امەريكا, ەۋروپا بانكتەرى, كاسىپورىندارى,ساقتاندىرۋ كومپانيالارى بىرىنەن سوڭ ءبىرى قۇلدىراۋعا ۇشىرايباستاعان. بىراق بۇل كەزدە قازاقستان داعدارىسقا قارسى ۇلكەنباعدارلاما دايىندادى. مەملەكەت وتاندىق ەكونوميكانى قولداۋ ءۇشىنميللياردتاعان دوللار ءبولدى.
بەيسەنبى, 29 قاراشا 2012 7:47
كەزىندە ەلدە جۇرگەندە ەمىن-ەركىن اسىر سالعان ءابىلازوۆ بتا بانكتەگىقىلمىستىق ارەكەتتەرىن ىسكە اسىرىپ, قوماقتى اقشانى قالتاسىنا باسقانكۇيى شەتەلگە قاشقانى بەلگىلى. ماسەلەن, سوناۋ 2008 جىلى الەمدەجاھاندىق قارجىلىق تاپشىلىق باستالعاندا ول وسى ءساتتى دە تەك وزىنەپايدالانا ءبىلدى. ول كەزدە امەريكا, ەۋروپا بانكتەرى, كاسىپورىندارى,ساقتاندىرۋ كومپانيالارى بىرىنەن سوڭ ءبىرى قۇلدىراۋعا ۇشىرايباستاعان. بىراق بۇل كەزدە قازاقستان داعدارىسقا قارسى ۇلكەنباعدارلاما دايىندادى. مەملەكەت وتاندىق ەكونوميكانى قولداۋ ءۇشىنميللياردتاعان دوللار ءبولدى. قارجىلىق كومەكتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىناقشانى ەكىنشى دەڭگەيلى ءىرى بانكتەر ارقىلى وتكىزۋ ۇيعارىلدى. ونىڭاراسىندا ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ءابىلازوۆ بولىپ تابىلاتىنبتا بانكى دە بار ەدى. مىنە وسى كەزدە بانكير حالىقتىڭ اقشاسىنا بايۋدىكوزدەدى. قارجىنى ميللياردتاپ ۇرلادى. اقىرى بانككە تەكسەرۋشىلەر كەلدى.
ارينە, مۇنى ءابىلازوۆ كۇتپەگەن ەدى. اۋديت بتا دا قارجىلىق تۇيتكىلدەر جاتقانىن بىردەن بايقادى. بانك ءتىپتى بانكروتتىق جاعدايعا جەتىپ, ال وعان سالىنعان ينۆەستورلار اقشاسى شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ ەسەبىندە بولىپ شىقتى. تەك ءاتۇستى قاراعاننىڭ وزىندە تەكسەرۋشىلەر بانكتە ءبىرنەشە ميلليارد دوللاردىڭ جەتىسپەيتىندىگىن اڭعاردى. سونان اقىرى ءابىلازوۆتى لاۋازىمىنان بوساتتى. ونىڭ قىزمەتى سالىمشىلار مەن نەسيە بەرۋشىلەردىڭ ءمۇددەسىنە قايشى بولىپ شىقتى. ءابىلازوۆ ەندى وزىنە قاۋىپ ءتونىپ, قايىرا سوتتالاتىنىن, وندا دا ۇزاق قاماۋعا الىناتىنىن سەزدى. كوپ ويلانباعان وتاندىق بانكتىڭ «بىلگىرى» بانككە رەيدەرلىك شابۋىل جاسالدى دەپ جالعان ايتىپ, ءوزى شەت ەلگە تايىپ وتىردى.
مۇنى ايتىپ وتىرعان سەبەبىمىز, ول ەلدەگى وسى قۇيتىرقى قۋلىق امالدارىن جاسىرۋ ءۇشىن نەبىر ايلا-ادىستەرگە جۇگىندى. ءويتكەنى, ول ميللياردتاعان دوللاردى ۇرلاعان سوڭ جاۋاپقا دا تارتىلىپ, سوتتالاتىنىن جاقسى ءبىلدى. الدىندا دا ول قىزمەتىن اسىرا پايدالانىپ, زاڭسىز كاسىپتىك ىسپەن اينالىسقانى ءۇشىن ءبىرنەشە جىلعا باس بوستاندىعىنان ايرىلعان بولاتىن. سوندىقتان ءابىلازوۆ و باستان-اق ءوزىن ساياسي كوزقاراسى ءۇشىن قۋعىندالىپ جاتقانداي ەتىپ كورسەتۋگە تىرىسىپ باقتى. ول ءۇشىن بىرقاتار تەلەارنالار مەن سايتتاردى پايدالاندى. بىراق ونداعى مالىمەتتەر ەشقانداي شىندىققا جاناسپادى. ويتكەنى, اتالعان تەلەارنالار مەن سايتتاردا ادام سەنەتىندەي جاعداي جوق ەدى. سونىڭ ءبىرى ك+ تەلەارناسى جانە وندا ءابىلازوۆ تۋرالى جۇرگىزىلگەن حابارلار بولىپ تابىلادى.
سەبەبى, بۇل تەلەارنانىڭ باسقا تەلەارنالاردان ايىرماشىلىعى بىردەن كوزگە شالىنادى. ءبىرىنشىدەن, اتالعان سايتتا ەشقانداي ماتىندىك جاڭالىقتار جوق, تەك ونلاين-حابارلاۋ تەرەزەسى بار. وسىنىڭ ءوزى-اق ادامدى كۇدىكتەندىرەدى. ويتكەنى, ءىرى تەلەارنالاردىڭ ياعني, سايتتارى بارلاردىڭ ءبارىندە تەك قانا بەينەروليك ەمەس, ولاردا ماتىندىك جاڭالىقتار دا جەتكىلىكتى. ماتىندىك انىقتامالار قاجەتتى جاڭالىقتاردى تەز تابۋ ءۇشىن جانە ماڭىزدى جاڭالىقتارعا قولدانۋشىلاردىڭ تەز قول جەتكىزۋىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن اسا قاجەت. ال بىراق ك+-تە مۇنداي ەشتەڭە جوق. جالعىز عانا قولدانۋشىعا قولجەتىمدىلىگى بۇل قولدانىستاعى ونلاين-حابارلاۋ مەن YouTube-تە ورنالاسقان ءمانى ساياز روليكتەر مۇراعاتى عانا. بۇل اتالعان تەلەارنانىڭ بەينەماتەريالداردى ساقتايتىن ءوزىنىڭ سەرۆەرى جوقتىعىن بىلدىرەدى.
ەكىنشىدەن, تەلەارنادا جاڭالىقتاردان باسقا ەشتەڭە جوق. وندا اۆتورلىق تا, ساراپتامالىق تا, پىكىرتالاستىق تا, مۋزىكالىق تا باعدارلامالار ويلاستىرىلماعان. ءدال بىلايشا, مەديا-حولدينگتەردى ايتپاعاننىڭ وزىندە, ءىرى تەلەارنالار ءوز قىزمەتتەرىن جۇرگىزبەيدى. ولار كەرىسىنشە, كورەرمەندەردىڭ تالابىنا سايكەس باعدارلامالاردى كورسەتۋگە تىرىسادى.
سونىمەن, ك+ تەلەارناسىنىڭ بارلىق جاڭالىقتارىنىڭ مازمۇنى, سايىپ كەلگەندە, قازاقستانداعى جالعان وقيعالارعا قۇرىلعان وسەك-اياڭدار مەن تىيىم سالىنعان گازەتتەردىڭ اينالاسىنداعى بوس اڭگىمەلەر. ءتىپتى كەيدە بۇل تەلەارنا جوعارىدا ايتىلعان جالعان وقيعالاردان باسقا قازاقستاندا جانە ورتالىق ازيا بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان ىزگىلىكتى جۇمىستاردى كورمەيتىن سەكىلدى.
ۇشىنشىدەن, اتالعان تەلەارنا ءوزىنىڭ قىزمەتكەرلەرى تۋرالى ەشقانداي مالىمەت بەرمەيدى. ءويتكەنى, تەلەارنالاردىڭ قاراپايىم تاجىريبەسى بويىنشا قاجەتتى ماتەريالداردى تۇسىرەتىن, شىعارىلىمدار مەن باعدارلامالاردى جاسايتىن ءوزىنىڭ رەداكتسياسى تۋرالى ناقتى مالىمەتتەردى بەرۋى ەرەجە بولىپ تابىلادى.
تورتىنشىدەن, ك+ تەلەارناسىنىڭ سايتىنا كىرگەن قولدانۋشىلاردىڭ ەسەبىنىڭ جوقتىعى بىردەن كوزگە شالىنادى. ماسەلەن, قازاقستاندىق ءىرى تەلەارنالاردىڭ سايتىن ورتاشا ەسەپپەن كۇنىنە 3000 قولدانۋشى پايدالانادى. ال ك+ سايتىنا قانشا ادام كىرەتىنى رەداكتسيالىق قۇپيا سەكىلدى. بۇل قازاقستانداعى كوپتەگەن كەرى قۇرىلىمداعى سايتتاردىڭ وزىندىك جولى بولىپ تابىلادى. ويتكەنى, ولار كەيىن بۇل سانداردى ءوز قالاۋلارىنشا اينالدىرا سالۋى وپ-وڭاي.
بەسىنشىدەن, ك+ تەلەارناسىنىڭ سايتىندا ساراپتامالىق ماتەريالدار مۇلدە جوق دەۋگە بولادى. ولاردى بۇل قازاقستاندىق, رەسەيلىك, نە باتىستىق تولىققاندى تەلەارنالاردىڭ ءارتۇرلى حابارلار مەن ورنەكتەلگەن سايتتارىمەن سالىستىرۋ مۇمكىن ەمەس. مىنە, وسىلايشا جوعارىدا ايتىلعانداردى قورىتىندىلاي كەلسەك, ك+ بۇل جەر سەرىگى جانە ينتەرنەت ارقىلى حابار تاراتاتىن جانە جاڭالىقتار بەرەتىن قاراپايىم قۇرالدارمەن جابدىقتالعان كاسىپقويلى ەمەس تەلەارنا بولىپ تابىلادى. ويتكەنى, وسىنداي تەحنيكالار مۇمكىندىگىمەن مۇنداي حابارلاردى جۇرگىزۋ از عانا بيۋدجەت ەسەبىنەن مەكتەپ وقۋشىلارىنا دا قولجەتىمدى.
اتالعان تەلەارنادا تىلشىلەر جۇيەسىنە دە قاراجات جەتىسپەيدى. سايتتا كەز كەلگەن ءبىر وقيعانى تۇسىرگەن ادامنىڭ حابارىن رەداكتسياعا جولداۋ تۋرالى شاقىرعان اقپاراتتار وتە كوپ. مۇنداي امالدى تەك تولىققاندى تىلشىلەر جۇيەسىن ۇستاي المايتىن قۋلار عانا جۇزەگە اسىرادى. سونداي-اق, تەلەارنا تولىققاندى ءوزىنىڭ ماتەريالدارىن دا قامتاماسىز ەتە المايدى. ويتكەنى, تەلەارنادا ءوزىنىڭ ستۋدياسى دا جوق سەكىلدى. سەبەبى, جاڭالىقتار كەزىندە بەينە ءتۇسىرلىم ستۋديانى بىلدىرەتىن بولمەدەن جۇرگىزىلگەنى بايقالادى.
التىنشىدان, تەلەارنانىڭ بەينە بلوكتارى ءبىر-بىرىنە ۇقساستىعى بىردەن بايقالادى. ارينە, الەمدە بەينە بلوكتاردىڭ «تەلەارنا» اتىنان بەرىلەتىن مىسالدارى از ەمەس. ماسەلەن, بۇعان Gypsi TV & Radio تسىعان تەلەارناسى مەن راديوسى جاتادى. بىراق, ولاردىڭ دەڭگەيى جوعارى بولماسا دا, ولاردا بەينە تۇسىرلىمدەردى قىسقاشا بولسا دا تالدايتىن ماتەريالداردىڭ قورى بار. بۇل جاعدايدا ك+ تسىعان تەلەارناسىنان كەم سوعىپ جاتقانى ايداي اقيقات.
جەتىنشىدەن, اتالعان ك+ تەلەارناسى ابىلازوۆپەن تىعىز بايلانىستى. ول تەك بەلگىلى ەكى قىلمىسكەر ءابىلازوۆ پەن اليەۆتى بەلسەندى ناسيحاتتاۋمەن عانا ەمەس, ۇرى قاجىگەلديندى دە جاڭا قىرىنان سيپاتتايدى. سونىمەن قاتار, ەسكەرەتىن ءبىر جايت, تەلەارنانىڭ ماسكەۋدەگى مەكەنجايى ستۋدەنتتەر كوشەسىندەگى «رەسپۋبليكا» گازەتىنىڭ رەداكتسياسىنىڭ مەكەنجايىمەن تۋرا كەلەدى. ال بۇل ەكى باق (ك+ تەلەارناسى مەن «رەسپۋبليكا») رەسەيدە عانا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى رەتىندە تىركەلگەن.
سونىمەن, قورىتىندىلاي كەلگەندە ناقتى ايتارىمىز, اتالعان تەلەارنا قىزمەتى ءابىلازوۆتىڭ ۇگىت-ناسيحاتىن شىندىققا اينالدىرۋعا عانا باعىتتالعان سەكىلدى. ال بىراق, ەگەر بۇل تەلەارنا قازاقستانداعى جانە ورتالىق ازياداعى بارلىق بولىپ جاتقان وقيعالاردى تۇتاسىمەن كورسەتە الماسا, ول قالايشا تاۋەلسىز بولىپ سانالادى؟ ويتكەنى, وندا جاڭالىقتاردىڭ مۇراعاتى جوق جانە قىزمەتكەرلەرى جاسىرىن بولسا, نە دەۋگە بولادى؟
ك+ تەلەارناسى, ناقتى ايتقاندا, تەلەارنا ەمەس, بار-جوعى ءابىلازوۆتىك بەينەبلوك بولىپ تابىلادى. الايدا, ونىڭ قورلارى مەن قارجىلارى ءتامامدالا كەلگەندە, بۇل بەينەبلوك تا توقتايدى دەگەن ءسوز.
