وتانىنا ورالعان ايەلدەردى دە ۇمىتپايىق

قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ قو­عامدىق ساياسي, الەۋمەتتىك ەكو­نو­ميكالىق, مادەني-رۋحاني ءومى­رىندە ايەلدەر ارالاسپايتىن سا­لا­لار كەمدە-كەم. ولاردىڭ وت­باسى, وشاق قاسىنداعى باعا جەتپەس رولىمەن قوسا, قوعامدىق بەلسەندىلىگىن كوتەرۋدە گەندەرلىك تەڭدىك ستراتەگياسىنىڭ دامۋ باعدارىنىڭ يگى ىستەرى بارشى­لىق. ايتسە دە قوعامدا الاتىن ورنى ەرەكشە سول ايەل ازامات­تا­رىمىز باسىنان وتكەرىپ وتىر­عان وزەكتى ماسەلەلەردىڭ كوبى تۇرمىستىق جاعدايمەن ءتى­كەلەي بايلانىستى بولىپ وتىر. كەيبىر جاعدايدا ايتار­لىقتاي قابىلەتتى, قوعامدىق قىزمەتتەرگە پايداسى تيەتىن جاقسى يدەيالارى بار قىز-كەلىن­شەكتەر قوعامدىق قىزمەتتە بەلسەندىلىك تانىتا الماي كە­لەدى. دەمەك, ولاردىڭ الەۋمەت­تىك جاعدايىنا ءالى دە كوبىرەك ءمان بەرۋىمىز قاجەت. بۇل قا­تار­عا, اسىرەسە, جالعىزباستى ايەلدەر مەن كوپ بالالى انالار جاتادى. ويتكەنى, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالاردا ولارعا ارنايى باسىمدىق بەرىلمەگەن. وسىعان بايلانىستى مەملە­كەت­تىك الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جو­بالاردى قاراستىرعان كەزدە شالعايداعى ەلدى مەكەندەر مەن اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن ايەلدەر ءۇشىن گەندەرلىك تەڭدىك سترا­تەگياسىنىڭ ءمانىن ءتۇسىن­دىرۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى. شەتەلدەن وتانىنا ورالعان ايەلدەردىڭ اراسىندا عىلىمنىڭ جەتىستىكتەرىن ەركىن مەڭگەرگەن, قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك, ساياسي-ەكونوميكالىق ساۋاتى بار ايەلدەر از ەمەس. بىراق ولاردىڭ كوبى ءتىل ماسەلەسىنە, قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنداعى زاڭدى­لىق­تاردى جەتكىلىكتى بىلمەۋىنە بايلانىستى قوعامعا تولىق ارالاسا الماي وتىر. وسىعان بايلانىستى “جاڭا ءومىر” قو­عامدىق بىرلەستىگى اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن ايەلدەردىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىن ارت­تىرۋعا كومەك كورسەتەتىن جانە ورتاعا بەيىمدەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن رەسۋرستىق ورتالىقتار قۇرۋدى كوزدەيدى. ونىڭ باستى ماقساتى – ءاربىر ادامنىڭ وزىنە اتا زاڭمەن كەپىلدىك بەرىلگەن ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتاردى پايدالا­نۋىنا, جەكە تۇلعا رەتىندە مۇ­راتىنا قول جەتكىزۋىنە ءجار­دەمدەسۋ. جوبالانعان ءىس-شارا­لاردى جۇزەگە اسىرعان جاعدايدا, الەۋمەتتىك سالاداعى كەلەڭسىز­دىكتەر جويى­لادى, ناقتى ماسە­لەلەر شەشىمىن تاۋىپ, ءوز سەپ­تىگىن تيگىزسە جۇمىستىڭ وزەك­تى­لىگى وسىندا دەپ بىلەمىز. ول ءۇشىن: جىراقتاعى ەلدى مەكەن­دەردە تۇراتىن ايەلدەر ءۇشىن گەندەرلىك تەڭدىكتى دامىتۋ جانە نىعايتۋ, قوعامدىق سانا­داعى ايەلدەر مەن ەرلەر قۇقىق­تارىنا قاتىستى كەلەڭسىز تاپتاۋرىنداردى ەڭسەرۋگە جاردەمدەسۋ; انا مەن بالانىڭ اتا زاڭدا كورسەتىلگەن قۇقىقتارىن  قام­تاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قا­زاق­ستاندىق زاڭنامانى ءتۇسىن­دىرۋ بويىنشا زەرتتەۋ جاساپ, جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەت. ەندى ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العالى بەرى شەتتەن ورالعان اعايى­ننىڭ قوسىپ وتىرعان ۇلەستەرىن قاراپ كورەيىك. 2010 جىلعى ستاتيس­تي­كالىق دەرەكتەر بويىنشا قازاقستانعا 201309 وتباسى, ياعني 789339 ەتنيكالىق قازاق­تار ورالعان. – ەرلەر 368313, (46,7%) ايەلدەر 421026 (53,3%); – ەڭبەككە جارامدى ەرلەر 202341, ايەلدەر 226627 بارلىعى (54,3%); – جاستار 325659, ۇل بالا­لار 150979, قىزدار 174680 بارلىعى (41,3%); – زەينەتكەرلەر 34712, ەرلەر 14993, ايەلدەر 19719 بارلىعى (4,4%); – جوعارى ءبىلىمدى ماماندار 38826 (9,1%); – ورتا ءبىلىمدى ماماندار 88711 (20,7%); – جالپى ورتا بىلىمدىلەرى 272673 (63,6%); – باستاۋىش بىلىمدىلەرى 28758 (6,7%). بۇل كورسەتكىشتەر الدىمەن ەلىمىزدەگى تۇرعىندار سانىنىڭ ءوسۋى; ەكىنشىدەن, جۇمىسشى قولى­نىڭ جەتىسپەۋشىلىگى; ۇشىنشىدەن, قازاقستانداعى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ماسەلەسىن جاقسارتۋ, تورتىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ; بەسىنشىدەن, ەلىمىزدەن تىس جەر­دەگى قازاقتاردىڭ اسسيميليا­تسيا­لانۋ ءۇردىسىن توقتاتۋ سياقتى ماسەلەلەردى شەشۋگە دە قىزمەت ەتىپ وتىر. مەملەكەتتىك ءتىلدى ءومىردىڭ بارلىق سالاسىنا كىرگىزۋ ۇلكەن ماسەلەگە اينالىپ وتىرعان ءبىز­دىڭ ەلدە جىراقتا جۇرگەن باۋىرلارىمىزدىڭ اتامەكەنىنە ورالۋى تىلدىك ورتامىزدىڭ دا كەڭەيۋىنىڭ ءبىر شارتى. ۇلتتىق ساياساتتىڭ وزەكتى ماسەلە­لەرىنىڭ ءبىرى جانە بىرەگەيى دە وسى. لاشىن بوحانقىزى, “جاڭا ءومىر” قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى. بەيبىتكە ەل سەنەدى ويتكەنى, ونىڭ دارىگەر رەتىندە دە, ءماسليحات دەپۋتاتى رەتىندە دە تىندىرعان ءىسى ءبىر توبە بەيبىت جۇمىس كابينەتىنە كەلىپ, ور­نى­نا جايعاسقانى سول ەدى, تەلەفون شى­رىل­داپ قويا بەردى. تەلەفوننىڭ ارعى جاعىنان ەر ادامنىڭ داۋىسى ەستىلدى. بەيتانىس جان ءوزىن “سپۋتنيك” پاتەر يەلەرى كو­وپە­راتيۆىنىڭ توراعاسىمىن” دەپ تانىستىردى. جازباشا شاعىم قالدىرىپ كەتكەنىن جەتكىزدى. ء“بىز ءسىزدى بيلىكتەگىلەرگە ءسوزى ءوتىم­دى, قاراپايىم جانداردىڭ ءوتىنىش-تىلەكتەرىنە سەرگەك قارايتىن دەپۋتات رە­تىندە بىلەمىز. سوندىقتان ۇلكەن ءۇمىت ار­تىپ وتىرمىز” دەگەن ءسوزدى قوسىپ قويدى. – الدىمەن حاتىڭىزدى وقىپ, جاعدايدى زەردەلەپ الايىن. كەيىن ءوزىم مىندەتتى تۇردە حابارلاسامىن, – دەدى بەيبىت. حاتشى قىز حاتتى جەدەل ماسەلەلەرگە ارنالعان پاپ­كىگە سالىپ قويعان ەكەن.تانىسىپ شىقتى. قالانىڭ ورتاسىندا تۇراتىن كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي يەلەرىنىڭ دابىل قاعارلىقتاي ءجونى بار سياقتى. الدەبىر شەنەۋنىك­تەر­دىڭ سولاقاي شەشىمى سالدارىنان كۇل-قوقىس توگەتىن الاڭعا ارنايى كولىكتىڭ باراتىن جولى كەسىلىپ قالعانعا ۇقسايدى. بىلاي قاراساڭ, زاماتتا شەشىپ تاستايتىنداي جەپ-جەڭىل ءىس كورىنگەنىمەن, قانشاما التىن ۋاقىتتى ءراسۋا ەتەتىن, تالاي ەسىكتەردى توزدىراتىن قاعاز­باس­تى­لىق, بيۋروكراتتىق مەحناتىن ايت­ساڭشى. توسىننان كيىپ كەتەتىن مۇن­داي باسى ارتىق شارۋالارعا باس دارىگەردىڭ ەتى ابدەن ۇيرەنىپ كەت­كەن. قاربالاسقا تولى قوعام­دىق جۇمىستاردى دا نەگىزگى كاسى­بى­نىڭ اجىراعىسىز ءبىر بولشە­گىن­دەي كورەدى. بارىنە ۋاقىت تاۋىپ, ۇلگەرىپ جۇرگەنى. ول كەشەگى “نۇر وتان” حدپ قالالىق ۇيىمىنىڭ جيىنىن تاعى ءبىر وي سۇزگىسىنەن ءوت­كىزدى. وندا ەلباسىنىڭ جول­داۋى­نان تۋىندايتىن مىندەتتەرگە بايلانىستى ناسيحات-اقپارات تو­بىنىڭ اتقارعان ءىس-شارالارى تالقىعا تۇسكەن بولاتىن. بەيبىت مۇقىشقىزى توپتىڭ بەلسەندى مۇشەسى رەتىندە ءوز ۇسىنىستارىن ايتىپ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگىن جانداندىرۋعا اركەز كوڭىل ءبولىپ, جاسىنداي جارقىل­دايتىن قاسيەتىنە پارتيالاس ارىپتەستەرى وسى جولى تاعى ءبىر ريزا بولىسقان ەدى. وسىدان توعىز جىل بۇرىن پەتروپاۆل قالا­سىن­داعى №2 اۋرۋحاناعا باسشىلىققا قالاي كەلگەنىن ەسكە ءتۇسىردى. جوندەۋ كورمەگەن پالاتالار ەڭسە تۇسىرەتىن. جاس دارىگەرلەردى جالاقىنىڭ ازدىعىنان بۇرىن باسپانا جايى قاتتى قينايتىن. بۇگىندە اۋرۋحانانىڭ عيماراتتارى كىرسە شىققىسىز. اقىلى مەدي­تسي­نالىق قىزمەتتەن تۇسكەن تابىستى جاس مامانداردىڭ پاتەراقىسىنا تولەۋ جۇيەسىن ءبىر رەتكە كەلتىردى. قىزمەتتىك پاتەر الىپ بەرۋگە تىكەلەي جاردەمدەستى. بەيبىت مۇقىشقىزىن كار­ديو­لوگ دارىگەر رەتىندە جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋىنىڭ وبلىستا دا ءورشىپ بارا جاتقانى قاتتى وي­لان­دىراتىن. ءيا, اۋرۋحانادا 80 ءتو­سەك­تىك ەكى كارديولوگيالىق ءبولىم­شەنىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعانى ازدىق ەتپەيتىن سەكىلدى. سونى مالدانىپ جۇرە بەرسە دە بولار ەدى. الايدا, الەم بويىنشا اسا قاتەرلى دەرتتەن كوز جۇمىپ جاتقاندار, ەسەپتە تۇر­عاندار وبلىستا از ەمەس! شىبىن جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ, رەسەيدىڭ قالالارىنا, استاناعا, الماتىعا بارىپ ەمدەلۋگە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قال­تاسى كوتەرە بەرمەسى انىق. ناۋقاس­تار­دى اجال قۇرساۋىنان اراشالاۋ­دىڭ جالعىز جولى – جەرگىلىكتى جەرلەردە جۇرەككە وتا جاسايتىن كارديوحيرۋرگيالىق بولىمشەلەر قۇرۋعا قول جەتكىزۋ. ب.مۇستافينا دەپۋتاتتىق وكىلەتتىگىن, تاعى باسقا مۇمكىندىكتەردى پايدالانا وتىرىپ, ءوزى جەتەكشىلىك ەتەتىن ەمدەۋ ورنى جانىنان كارديولوگيالىق ورتالىق اشۋعا رەسپۋبليكالىق قازىنادان قاراجات ءبولدىرۋدىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇردى. ۇسىنىس-وتىنىشتەرگە ۇكىمەت تۇسىنىستىكپەن قاراپ, جارتى ميل­ليارد تەڭگە قاراستىرىلدى. ارنايى عيمارات كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ, شەتەلدىڭ زاماناۋي مەديتسينالىق اپپاراتتارى مەن قۇرال-جابدىقتارى الىندى. دارىگەرلەر مەن مەيىر­بي­كە­لەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن شىڭداۋ ماقساتىمەن سىرت ەلدەرگە وقۋعا ءجى­بەرىلدى. ءسويتىپ, 2008 جىلى ەل تاۋەل­سىزدىگى مەرەكەسى كۇنى كارديو­لو­گيالىق بولىمشە ءوز ەسىگىن ايقارا اشتى. سوعان وراي, ەمحانانىڭ ءمار­تەبەسى دە وزگەرىپ, كارديولوگيالىق ورتالىق دەگەن جاڭا اتاۋعا يە بولدى. – سودان بەرى ساپالى مەديتسينا­لىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا ۇلگى­سى­مەن اينالىسىپ كەلەمىز. بۇگىندە ورتالىقتا 240 توسەك بار. بىلتىر اشىق جۇرەككە 50, جابىق جۇرەككە 19 وپەراتسيا جاسالدى. بۇل وسىنشا جاننىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدىق دە­گەن ءسوز. 600 ناۋقاس كارديولوگيالىق تەكسەرۋدەن وتكىزىلدى. اشىق جۇرەككە وتا جاساۋ 900 مىڭ تەڭگەگە تۇسەدى ەكەن. بۇرىندارى ءارى كەتسە, 5-6 ناۋ­قاسقا عانا كۆوتا بەرىلەتىن. قازىر تەگىن اتقارىلادى. شالعاي ەلدى مە­كەن­دەردەن كەلۋ­شىلەر از ەمەس. لي­تۆانىڭ, ەلىمىزدىڭ تاجىريبەلى كارديو­حيرۋرگتارى وپە­را­تسيا جاساپ, ءبىزدىڭ دارىگەرلەردى وتا جاساۋدىڭ قىر-سى­رىنا ۇيرەتىپ ءجۇر. ولاردىڭ قا­تا­رىن­دا ي.شۋماكوۆ, س.كراس­نوۆ, م.قۇ­دراتتولاەۆ سەكىلدى تاجىريبەلى ما­ماندارىمىز بار. مەديتسينانىڭ عا­جاپ جەتىستىگىن قولدانۋدىڭ ارقا­سىندا تالاي ناۋ­قاس­تار قۇلان-تازا ايىعىپ, وتبا­سى­لارىمەن قاۋىشتى. ەندى جۇرەك اۋرۋىنىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە وتا جاساۋ مۇمكىندىگىمىز بار. سىرقاتتىڭ دياگنوزى دا تەز انىقتالادى ءارى ناقتى قويىلادى. وپەراتسيادان كەيىن ۇزاق ۋاقىت بويى توسەككە تاڭىلىپ جاتپايدى, – دەيدى بەيبىت مۇستافينا. اق حالاتتى ابزال جاننىڭ تۋ­عان جەر ءتوسىن وركەندەتۋگە تام­شى­داي ۇلەس قوسسام, ادامدارعا قۋا­نىش, كۇلكى سىيلاسام دەگەن ءتاتتى ءۇمىت-تىلەگى اق ارماندارعا باستاپ, بيىك شىڭدارعا جەتەلەپ كەلەدى. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى بولعان جىلدارى دا ونىڭ ومىرىنە ۇمىتىلماستاي ءىز قالدىردى. ساي­لاۋ­شىلاردىڭ تاپسىرعان امانا­تىن ورىنداۋ جولىندا نەبىر قيىن­دىقتارعا كەزدەسسە دە, تاۋى شاعىلىپ, مۇقالعان ەمەس. بۇگىندە پەتروپاۆل قالالىق ءماسليحا­تى­نىڭ دەپۋتاتى رەتىندە دە وزىنە ۇلكەن سەنىم ارتقان ادامدارمەن ءجيى كەزدەسىپ, سۇحباتتاسىپ تۇرادى. قالا اكىمىنىڭ ەسەپتى كەزدەسۋلەرىنە قاتىسا ءجۇرىپ, ءوزى حالىق قالاۋ­لى­سى اتانعان سايلاۋ ۋچاسكەسىنە قا­تىستى پروبلەمالاردى جىپكە ءتىز­گەندەي جازىپ الۋدى ۇمىتپايدى. “جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل” دەمەكشى, بيلىك ورىندارىمەن ءبى­لەك بىرىكتىرە وتىرىپ تالاي شا­رۋانىڭ باسىن قايىرىپ تاستايدى. “نۇر وتان” حدپ پارتياسى قالا­لىق ۇيىمىنىڭ بيۋرو مۇشەسى رە­تىندە دە اتقارعان ىستەرى – ءبىر توبە. اسىرەسە, الەۋمەتتىك سالالار­عا قاتىستى قاداۋ-قاداۋ ماسەلە­لەر­گە كەلگەندە ونىڭ ءۇنى اركەز با­تىل شىعادى. ءىس مۇددەسىنە كەل­گەن­دە ادىلدىكتىڭ اق جولىنان تايعان ەمەس. ونىڭ سەنىم مەن جاۋاپكەر­شى­لىك جۇگىن ارقالاپ كەلە جاتقانىنا 39 جىل بولىپتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا بەينەتتىڭ زەينەتىن دە ءبىر ادامداي كورىپ, تالاي مارا­پات­قا يە بولدى. “شاپاعات” مەدالىن كەۋدەگە جارقىراتا تاقتى. ەلبا­سى­نىڭ قۇرمەت گراموتاسىن الدى. ول باسقاراتىن ەمدەۋ ورنى رەسپۋب­لي­كا دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى اراسىندا ەڭ ۇزدىك اتاندى. “جىل ادامى” رەتىندە تاڭداۋدىڭ وعان ءتۇسۋى دە كەزدەيسوق بولماسا كەرەك. مىنە, ەمى شيپالى دارىگەر با­عىن­دىرعان بيىك شىڭدار وسىنداي. ءومىر ەسقالي, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى. ۇكىلى ءۇمىت وسكەمەندىك ناستيا سوپرۋنوۆا تومەنگى سىنىپتا وقىپ جۇرگەن كەزدىڭ وزىندە سپورت دەسە, ونىڭ ىشىندە, جەڭىل اتلەتيكا دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن. جەڭىل اتلەتيكانىڭ ءتۇرى كوپ, ال 60 جانە 100 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋ كىم كورىنگەننىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن قيىن دا كۇرمەۋى كوپ سپورت تۇرىنە جاتادى. مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن كەزدە ءتۇرلى جارىستارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىندارعا يە بولىپ ءجۇردى. ال وسىدان 15 جىل بۇرىن, ياعني توعىز جاسىندا بەلگىلى باپكەر تاتيانا نازاروۆانىڭ كوزىنە ىلىككەن سوڭ بالعىن قىزدىڭ باعى جانا باستادى. وڭداسىن ەلۋباي. ت.نازاروۆا كەندى التايدا سپورتتىڭ دا­مۋى­نا ەرەكشە ۇلەس قوسقان بەلگىلى باپكەر. ونداعان سپورت شەبەرلەرى مەن حالىقارالىق دارەجەدەگى مىقتى ساڭلاقتاردى تاربيەلەدى. وسكەمەندىك و. رىپاكوۆا, ي.ناۋمەنكو جانە  باسقا جەلاياق قىز­داردىڭ باعىن اشىپ, ۇلكەن سپورتقا جول­دا­ما بەرگەن تاتيانا اناتولەۆنا بولاتىن. كە­دەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋگە بەيىمى بار قىزداردى تاربيەلەۋ وڭاي شارۋا ەمەس. كۇنىنە بەس-التى سا­عات جاتتىعۋ, دەمالىس كۇندەرى بيىك تاۋ شات­قال­دارىنا شىعۋ, تازا اۋادا دەمالۋمەن بىرگە ءوزىن-ءوزى شىڭداۋ از ۋاقىتتان كەيىن ناتيجەسىن بەرە باستادى. العاشقى جەڭىس 2002 جىلى ەلى­مىزدەگى مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىنداعى ءبىرىنشى سپارتاكيادادا قول بۇلعادى. ۇزىن بويلى, اشاڭ ءجۇزدى سۇيكىمدى قىز قارسىلاستارىنىڭ ءبارىن قاپى قالدىرىپ, التىننان القا تاقتى.  ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەننەن كەيىن الماتىدا جاس­وس­پىرىمدەر اراسىندا ورتالىق ازيا ەلدەرى ءجۇي­رىكتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن حالىقارالىق جارىس ءوتتى. وزبەكستان, قىرعىزستان, تۇركىمەنستان, قازاقستان سپورتشىلارى اراسىندا تالاي ساڭ­لاق­تار بار بولىپ شىقتى. ءبىزدىڭ جەرلەسىمىز نا­مىستى قولدان بەرمەي, قولا مەدالدى يەلەندى. بۇل تابىسقا اناستاسيا سوپرۋنوۆا جاتتىعاتىن شىعىس قازاقستان وبلىستىق مامانداندىرىل­عان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ وليمپيادا­لىق رەزەرۆ سپورت مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى ۆلا­دي­مير تەن قاتتى قۋانىپ, شاكىرتىن تەلەفون ارقىلى قۇتتىقتادى. ۋاقىت زىمىراپ وتكەن سايىن اناستاسيا ۆا­لە­رەۆنانىڭ شەبەرلىگى شىڭدالا ءتۇستى. 2004 جىلى ول كانادادا وتكەن جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, جۇلدەگە ىلىنە الماسا دا حا­لىق­ارالىق جارىستان ءتاجىري­بە­سىن شىڭداپ قايتتى. كەلەر جىلى شىمكەنتتە وتكەن جاس­تار اراسىنداعى بىرىنشىلىكتە ەكىنشى ورىنعا يە بولدى. ال 2006 جىلدان بەرى ناستيا 60 جانە 100 مەترگە كەدەرگىلەرمەن ءجۇ­گىرۋدە الدىنا جان سالماي كەلەدى. بۇدان ەكى جىل بۇرىن كاتاردا وتكەن ازيا چەمپيو­نا­تىن­دا دا ايى وڭىنان تۋىپ, كۇمىس جۇلدەگە ءىلىندى. ال بىلتىر ۆەتنامنىڭ حانوي قالاسىندا وتكەن ازيا ويىندارىندا قولا جۇلدەگە يە بولىپ, حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى دەگەن اتاقتى يەلەندى. اۆستراليانىڭ سيدنەي قالاسىندا وتكەن جازعى وليمپيادا ويىندارىندا جەلاياق قىزى­مىز ولگا شيشيگينانىڭ 100 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋدە التىننان القا تاققانىن جاق­سى بىلەمىز. ناستيا ولگاعا ەلىكتەيدى, سونداي بول­سام دەپ ارماندايدى. ولگانىڭ ءىزباسارى ناس­تيانىڭ بولاشاعى زور. ول قازىر لوندوندا وتەتىن وليمپيادا ويىندارىنا ازىرلەنۋدە. جاقىندا ءوزى جاتتىعاتىن وليمپيادالىق رەزەرۆ سپورت مەكتەبىندە بولعان كەزدە وعان كوز جەتكىزدىك. ءبىزدى مەكتەپ ديرەكتورى ۆلاديمير تەن قارسى الدى. بۇل مەكتەپتىڭ اتاق-داڭقى كوپكە بەلگىلى. اتالمىش سپورت مەكتەبى قازاقستان تاۋەلسىزدىك العالى ەلىمىزدىڭ اتاق-داڭقىن شىعارعان تالاي ساڭلاقتاردى باپتاپ ۇشىرعان. ماسەلەن, 1996 جىلى اتلانتادا مەكتەپتىڭ ءۇش بىردەي تۇلەگى ونەر كورسەتتى. ولار: اۋىر اتلەت ا.وحريمەنكو, بايداركا ەسۋشى د.تورلوپوۆ, دزيۋدوشى رۋسلان سەيىلحانوۆ. 2000 جىلى سيدنەيدە ي. ناۋمەنكو مەن دزيۋدوشى ر.سەيىلحانوۆ ناشار ونەر كور­سەت­كەن جوق. افيناداعى وليمپيادا ويىندارىندا دا ي.ناۋمەنكو مەن م.كولگانوۆ جەرلەستەرىمىزدى جەرگە قاراتپاي, ولجالى ورالماسا دا بەل ورتادان ورىن الدى. ال بەيجىڭدەگى جەلاياق قىزىمىز ولگا رىپاكوۆانىڭ ءتورتىنشى ورنى ونىڭ لوندوننان مەدالمەن قايتاتىنىن دالەلدەي تۇسكەندەي. سەبەبى, ونىڭ اكەسى, باپكەرى س.الەكسەەۆپەن  جولىعىپ, اڭگىمەلەسكەنىمىزدە ءۇمىت وتىن جاققانداي بولدى. – 2005 جىلدان بەرى ءبىزدىڭ مەكتەپتىڭ 14 تۇلەگى حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى, 64 قىز-جىگىتىمىز سپورت شەبەرى نورماسىن ورىندادى. بۇل ۇلكەن ناتيجە. وتكەن جىلى “جول كارتاسى” بويىنشا ءبىراز شارۋالار تىندىرىلدى. ماقساتىمىز – لوندونداعى جازعى وليمپيادا ويىندارىندا شاكىرتتەرىمىزدىڭ كەم دەگەندە ءبىر مەدالدى يەلەنۋى بولىپ وتىر. وسى ماقساتتا جۇمىس جاساپ جاتىرمىز. سول تورتەۋدىڭ ءبىرى – اناستاسيا سوپرۋنوۆا. ول ءالى جاس, بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەدى, – دەدى ديرەكتور ۆ.تەن مىرزا. جاستىق جالىنى جالىنداعان اناستاسيا قازىر شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەر­سي­تە­تىنىڭ ما­گيس­تراتۋراسىندا ءبىلىم الۋدا. ۋني­ۆەر­سيتەت رەك­تو­رى بەيبىت مامراەۆ ناستيانىڭ كە­لە­شە­گىنەن ءۇمىت كۇتەتىنىن ايتادى. نەسى بار, ءبىز دە سوعان سەنەمىز... ۇلمەكەننىڭ ىزباسارلارى كوپ قىزىلوردا وبلىسىندا 1964 جىلى “جاقاەۆشىلار” قوزعالىسى كەڭىنەن ورىستەپ, بۇكىل وبلىس جاستارىنا سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى ىبىراي جاقاەۆتىڭ كۇرىش ەگۋگە شاقىرعان ارناۋ حاتى تالايلارعا قوزعاۋ سالدى. سول ۇندەۋگە “جالاعاشتىقتار” اراسىندا ءومىر كورگەن ۇلمەكەن تولەگەنوۆا دا ءۇن قوسىپ, ءوز الدىنا كۇرىش ەگەدى. جەر نەسىبەسى مە؟ ايتەۋىر ۇلمەكەننىڭ 25 گەكتار كۇرىشى بىتىك بولىپ, ابىرويعا يە بولا باستاسا, كەلەسى جىلى قاراماعىنداعى 30 گەكتار كۇرىشتىڭ ءار گەكتارىنان 62,5 تسەنتنەر ءونىم جينادى. 1971 جىلى ءار گەكتاردان 100 تسەنتنەردەن ءونىم العان اۋدانداعى 4 كۇرىششىنىڭ ءبىرى بولدى. حالقىمىزدا “ەڭبەك ءتۇبى – زەينەت”, “ەڭبەك ەر اتاندىرادى” دەگەن قاناتتى سوزدەر قالىپتاسقان عوي. شىنىندا دا ۇ.تولەگەنوۆانى ەڭبەگى ەر اتاندىردى, ءسويتىپ “قۇرمەت بەلگىسى” وردەنى جانە بۇكىلوداقتىق حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ كۇمىس مەدالىن جەڭىپ الدى. قازاق ەلىن ۇزاق جىل باسقارعان, قازاقستان ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى د.قوناەۆ 1975 جىلى قىزىلوردا وبلىسىندا بولعان ساپارىندا جالاعاش اۋدانى “مادەنيەت” سوۆحوزىنداعى ۇلمەكەن تولەگەنوۆانىڭ كۇرىشتىگىندە بولىپ, قولىنان ءدام تاتقان. سونداعى ول كىسى جۇرگەن جول بۇگىنگە دەيىن قوناەۆ جولى دەپ اتالادى. ءسويتىپ, ۇزدىك ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە ۇلمەكەن تولەگەنوۆانىڭ ەسىمى رەسپۋبليكاعا كەڭىنەن تانىلا باستادى. ۇ.تولەگەنوۆا جىل سايىن ۇكىمەت ناگرادالارىنا يە بولىپ وتىردى. ونىڭ ومىراۋىندا ەكى “لەنين”, “وكتيابر رەۆوليۋتسياسى”, ەڭبەك قىزىل تۋ, “قۇرمەت بەلگىسى” وردەندەرى جارقىرايدى. “مادەنيەت” ۇجىمشارىنىڭ كۇرىشتىگىندە بولعان ءبىر اقىن: ...قىرمانداردا قىزعان ەڭبەك قارقىنى, جىل جەمىسىن اكەلەدى ءار كۇنى. بىلگەندەرگە بار بايلىعى ەمەس پە؟ سىر ەلىنىڭ اق كۇرىشى – التىنى”, – دەپ جازىپتى. شاماسى ۇلمەكەننىڭ جىل سايىنعى جەمىسىن,  ءومىر جولىن جەتىك بىلەتىندەر بۇل ولەڭ جولدارىنىڭ كەيىپكەرى ۇلمەكەن ەكەنىن ايتپاي-اق تانيدى. بار ءومىرىن ديحانشىلىققا ارناعان باقىتتى انانىڭ ماڭدايتەرىمەن ورىلگەن ەڭبەگىن بۇگىنگى ۇرپاقتارى باعالاپ, اۋدان, وبلىس باسشىلىعى قاراپايىم ەڭبەككەردى قۇرمەتتەپ جاتسا, قارت اناعا دەگەن قۇرمەت كەلەشەك ۇرپاقتاردىڭ ەڭبەككە دەگەن قۇلشىنىسى مەن ىنتاسىن ارتتىرماق. تىنىشبەك دايراباي, قىزىلوردا وبلىسى, جالاعاش اۋدانى, مادەنيەت اۋىلى. باسشى بولسىڭ ايمانداي بول تارباعاتاي اۋدانىندا ەڭبە­گىمەن ەلگە تا­نىل­­عان ايەلدەر قاتا­رى از ەمەس. سو­لار­دىڭ ءبىرى اۋدان اكىمىنىڭ ورىن­باسارى ايمان ساي­لاۋ­باي­قىزى تۇرە­كە­نوۆا. ءوزى­نىڭ ەڭ­بەك جولىن جۇ­مىسشىلار ارا­سىندا ماستەر, پروراب, ەكونوميست بولىپ باستاپ, ودان كەيىن دە بىرقاتار جاۋاپتى جۇمىستار اتقارعان ول اۋدان اكىمى ورىنباسارى قىزمەتىنە كىرىسكەن بەتتەن-اق اۋدان بيۋدجەتىن جاڭا بيىككە كوتەردى. بيۋدجەتكە قاتىستى نەبىر كۇردەلى, قيىن شارالاردى كۇن تارتىبىنە قويىپ, بىرىنەن سوڭ ءبىرىن كەزەگىمەن جۇزەگە اسىردى. 2003 جىلى 700 ملن. تەڭگەدەن باستالعان اۋدان بيۋدجەتى قازىر 3,5 ملرد. تەڭگەگە جەتتى. وسىنشاما قارجىنىڭ ماقساتتى تۇردە يگەرىلىپ, جۇم­سالۋىنا باقىلاۋ جاساۋدا قارجىگەر ما­مان رەتىندە قارىمدىلىق كورسەتتى. ازا­ماتتاردىڭ بەلى مايىساتىن جۇكتى كوتەرىپ وتىرعان جانى نازىك قىز­دىڭ قايراتىنا حالىق ءدان ريزا. ءيا, كۇن­دە­لىكتى ءوزىمىز كورىپ جۇرگەن ايماننىڭ باس­شىلىق-ۇيىمداستىرۋ قىزمەتىندەگى بارلىق ءىس ارەكەتى ءوز تۋعان جەرىنىڭ ەكو­نوميكالىق بەدەلىن كوتەرىپ, ءورىسىن كە­ڭەي­تۋگە جۇم­سالىپ وتىر. حالىقتىڭ الەۋ­مەت­تىك تۇر­مىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ باعى­تىنداعى ەل پرەزيدەنتىنىڭ “جول كار­تا­سى” باعدارلاماسى اۋدانىمىزدا ساتىمەن ىسكە اسىپ وتىر. ەلباسىمىزدىڭ جول­داۋى­نان تۋىندايتىن مىندەتتەردىڭ ءبىرى “100 مەكتەپ جانە 100 اۋرۋحانا” باعدار­لاماسى بويىنشا اۋداندا ۇشتوبە, شورعا ەلدى-مەكەندەرىنە مەكتەپ سالىنىپ, قىسقا مەرزىمدە پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇگىنگى كۇننىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى بولعان بالالار-باقشاسى ماسەلەسى دە ءوز شەشىمىن تابۋدا دەسەك, اقسۋات اۋىلىنا 150 ورىندىق بالا-باقشا سالىنىپ, ەل يگىلىگىنە بەرىلدى. 2008-2009 جىلدار ارالىعىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى بويىنشا 14 ءۇي سالىندى. “تازا سۋ” باع­دارلاماسى كوكجىرا, احمەتبۇلاق, اقجار, جامبىل, قۇيعان اۋىلدارىندا اۋىز سۋ ماسەلەسى دە قونىمدى شەشىلدى. بۇل جەردە ەلباسىنىڭ نازارىنداعى مەملەكەت ەسەبىنەن بەرىلىپ وتىرعان قارجىنىڭ ەلدىڭ جاعدايىن جاقسارتىپ, ماقساتتى جۇمسالۋىنا جاۋاپتىلىق كورسەتۋدە ايمان سايلاۋبايقىزىنىڭ ەڭبەگى زور . اۋدانداعى ەكونوميكالىق باسقارۋ جۇيەسى, ونى بارلىق سالالاردا تۇراق­تان­دىرۋ مىندەتىن ءساتتى شەشە ءبىلۋ, دۇرىس شە­شىم قابىلداي ءبىلۋ, ءوڭىردىڭ باسەكەلەستىك جاعدايىن ارتتىرۋدا ايماننىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگى, پايىمى مەن پاراساتى جەتىپ ارتىلادى. ايتا بەرسە, بۇعان ناقتى مىسالدار كوپ. كوپشىلىك كۋا بولعان, كوز الدىمىزدا اتقارىلعان, ءبارىمىز يگىلىگىن كورگەن شارالار. ايمان سايلاۋبايقىزىنىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا حالىققا بەرىپ وتىرعان قىرۋار قارجىسىن اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى مىندەتىنە كىرەتىن ءوز جۇمىسىندا مەملەكەتشىلدىك سانا تۇرعى­سىندا قاراپ, تالاپشىلدىقپەن ۇيىم­داستىرا العاندىعى ءبارىمىزدى قۋانتادى. ونىڭ ءىسى مەن سوزىنە بەرىك, تاباندى ەكەنىنە تالايدىڭ كوزى جەتىپ, بايقاپ سويلەپ, بار-جوقتى باعامدايتىن بولدى. ىسكەر, جاڭا قالىپتاعى باسشى ەكەندىگىنە كوزدەرى جەتتى. سىرت كوزگە قاتالداۋ, تالاپشىل بولعانىمەن, دوسقا ادال, بارىنشا باۋىرمال, اقجارقىن جان. ەڭبەگى دە ەلەنبەي جاتىر دەۋدەن اۋلاقپىز. قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ 10 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەيتويلىق مەدالى, قارجى ءمينيسترىنىڭ, شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ بىرنەشە مارتە ماراپاتى بار. جاسىراتىن نە بار, بۇگىندە ءىسى ءتۇسىپ ال­دى­نا بارعان ادامداردى ەسىگىنەن قا­راتپايتىن باسشىلار از ەمەس. ال ايمان ادامدى ۇنەمى ىقىلاسپەن قارسى الىپ, ماسەلەڭدى بايىپپەن شەشەتىن باسشى. سونداي-اق, ول ولجاستاي ۇل تاربيەلەگەن اياۋلى انا, ەرجاننىڭ اسىل جارى. ب.امانقۇلوۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسى, تارباعاتاي اۋدانى. قوعامدىق ۇيىمداردىڭ قامقورشىسى, كاسىپكەرلەردىڭ اقىلشىسى ايقىن نەسىپباي. قاراعاندىنىڭ قالىڭ قاۋىمىنا تانىمال, اسىرەسە, قوعامدىق ۇيىمدار مەن كاسىپكەرلەردىڭ بارشاسىنا سۇيكىمدى ءبىر جان بار. ءوزىمىز كۋا بولىپ جۇرگەندەي, گۇلنار قۇربانباەۆانىڭ جانعان وتتاي ىسكەرلىك, ۇيىمداستىرۋشىلىق قاسيەتتەرى وسىناۋ ورتادا جارقىراي كورىنەدى. ارينە, وڭشەڭ سايدىڭ تاسىنداي توپقا ۇيىتقى بولۋ, ورتاق ماقساتقا ۇمتىلدىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. سولاي ويلاعانىمەن ونىڭ ءار­دايىمعى جارقىن ءجۇزى, تىنىمسىز قىز­مەتى مۇنى بايقاتپايدى. ەسەسىنە جاقسى شارا, جاڭا ىزدەنىستەرگە قۇلشىنىسى ولاردىڭ قاي-قايسىسىن بولسا دا ءۇيىرىپ, باۋراپ اكەتىپ, تالپىنىستارىن جاني تۇسەتىندىگى جۇرتتىڭ ءبارى سۇيسىنەر قاسيەتى. جايشىلىقتا ۋاقىتتىڭ جىلدامدىعى اڭدالمايدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس بۋىنىنداعىلارمەن ونشاقتى جىلدان بەرى ارالاس ەكەنىن بىلەمىز. ال بۇعان قوسا ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمدار جۇمىسىن ۇيلەستىرۋ­گە قۇشتارلىقپەن كىرىسكەن بەرگىدەگى بەس جىلداعى بەلسەندىلىگىن اينالىپ وتە ال­مايسىڭ. ناقتى ايتقاندا, كاسىپكەرلەردىڭ وبلىستىق قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورلىعىمەن بىرگە, وڭىردەگى ازامات­تىق اليانس پرەزيدەنتى مىندەتىن قاتار اتقارىپ كەلەدى. ماقسات-باعىتى تۇيىندەس ىستەر ەمەس پە, ەكى تىزگىندى دە تەڭ ۇستاپ, يگى ىستەردى وركەندەتىپ وتىر. ءسوز ورايىندا ايتا كەتسەك, كەيىنگى كەز­دە ايماقتا ۇەۇ-دىڭ قوعامدىق ومىردەگى بەدەلى كوتەرىلىپ كەلە جاتقاندىعى كوپ­شىلىك كوڭىلىنە جاعىپ وتىرعان قۇبىلىس. نەسىن جاسىرامىز, ولارعا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستار بەرىلە باستاعان كەزدە قايدان شىعا كەلگەندەرى بەلگىسىز جىرتىلىپ ايرى­لارداي سانعا جەتكەنى ەستە. قولىمىزدان كەلە مە, شامامىز جەتە مە دەمەي, اۋقىمى تاۋداي جوبالاردى العا تارتىپ, بيۋدجەتتىك قارجىلاندىرۋعا تالا­سا-تارماسا ۇمتىلعان. وبلىستىق ازامات­تىق اليانستىڭ قۇرى­لۋىمەن بايلانىستى تالاپ كۇشەيىپ, تاڭداۋلىلاردىڭ تاڭ­داۋ­لىسىنا عانا سەنىم كورسەتىلۋى ورتادان قوسىلۋشىلار مەسەلىن قايىردى. قازىر تەك ناتيجەلى, ساپالى ءىس-قىزمەتكە سۇيەنگەن­دەر­گە جول اشىق. سونىڭ ىشىندە كاسىپ­كەر­لىكتى قولداۋ مەن دامىتۋ قورى, “كرەدو”, “ساۋ-ۇرپاق”, “بۇركىت”, “با­لالىق شاق”, “لۋچيك نادەجدى” سياقتى ۇيىمدار تۇر­عىندار ريزالىعىنا بولەنىپ ءجۇر. ولار­دىڭ 19-ى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ ءمۇ­شە­لەرى رەتىندە العا قويىلعان مىندەتتەردى, وزەكتى ماسەلەلەردى بىرلەسە تالقىلاپ شە­شەدى, ەڭ ماڭىزدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا قاتىسادى. تاربيەسى قيىن جەتكىنشەكتەرگە, مۇگەدەك بالالارعا كومەك-قولداۋ كورسەتۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, ناشاقورلىققا قارسى كۇرەس, جەكە ءىسىن باستاۋشىلاردى وقى­تۋ, قۇقىقتىق كەڭەس بەرۋ سياقتى سان-سالالى جۇمىستاردى دا اتقارادى. ايتا كەتۋ كە­رەك, ۇەۇ ءىس-قىزمەتىنە باقىلاۋدىڭ كۇشەيتىلۋى جاۋاپكەرشىلىكتى جوعارىلاتىپ وتىر. بۇل رەتتە گۇلنار تورەتايقىزى ور­تاعا سالعانداي تۇراقتى تۇردە موني­تو­رينگ ءجۇر­گىزۋدىڭ كوپ كومەگى ءتيىپ ءجۇر . مىنە, ەكى جىلدان بەرى مەملەكەتتىك الەۋ­مەتتىك تاپسىرىستار اياسىندا قارجى ءبو­لىن­گەن جوبالاردىڭ ورىندالۋى سول ارقىلى زەرتتەلەدى ەكەن. “الايدا, موني­تورينگ ناتيجەسى تەندەر وتكىزىلۋ كەزىندە ازىرگە ەسكەرۋگە الىنا قويماۋى وكىنتەدى. سوندىقتان زاڭنامالىق ەرەجەلەرمەن بەكىتىلگەنى ءجون سانالادى. مۇنىڭ ءوزى جۇمىستارى تومەن باعالانعان ۇەۇ ءوزىنىڭ ءىس-قىزمەتىن ساپالىق دەڭگەيىن بيىكتەتۋىنە ەرىكسىز يتەرمەلەر ەدى”, دەيدى ول. جالپى, بۇل توڭىرەكتەگى قاي اڭگىمە دە ونىڭ جاندى جەرىنە تيمەي وتپەيدى. اتقارىلعان, تىندىرىلعان ىستەرىنەن گورى كوكەيىن تەسكەن ويلارعا ويىسقاندا شەشىلە جونەلەدى. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار بەلسەندىلىگىن, بەدەلىن ودان ءارى وسىرۋدە جاڭا مەنەدجەرلىك يكەمدىلىك, بي­لىك ورگاندارىمەن ارادا اشىقتىق, ءوزارا بايلانىس ۇيلەستىگىن جەتىلدىرۋ قاجەتتىگى ايتىلادى سوندايدا. مۇنداي تولعامدار بىلتىر گەرمانياداعى, جاپو­نياداعى ءبىر ايلىق وقۋ-ۇيرەنۋ, تاجىريبە جيناقتاۋ ساپا­رىنان سوڭ ءتىپتى تولىسا تۇسكەن. ماسەلەن, كۇن­شىعىس ەلىندە ۇەۇ-دى جەرگىلىكتى مەم­لەكەتتىك قۇرىلىمدار قوعامدى دامىتۋشى كۇش سانايدى, كومە­گىنە ارقا سۇيەيدى, زاڭ شەڭبەرىندەگى ەركىن­دىگىنە قول سۇعىلمايدى. تۇرعىنداردىڭ ولار تۋرالى اقپاراتتىق ماعلۇماتتارى مول. مۇنداي ءۇردىستى ۇستانۋ ەكى جاققا دا پايدالى. الداعى ۋاقىتتا كورىپ-بىلگەندى قولدانۋعا باعىتتالعان شارالاردى شي­رىق­تىرۋ سودان تۋعان سونى تالپىنىس. جەرگىلىكتى ۇەۇ جايلى ايتىلعاندا, مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستاردىڭ قارجىلاندىرىلۋى جاعىنان ەلىمىز بويىنشا الدىڭعى ورىننان تابىلىپ وتىر­عاندىعىن اتاماسقا بولمايدى. ءما­سە­لەن, وتكەن جىلى وسى ماقساتقا 200 ميل­ليون تەڭگە بولىنسە, بيىل دا ودان ولقى ەمەس. ءىس-قىزمەت اۋقىمى سوعان ساي بولماق. گۇلنار قۇربانباەۆانىڭ كاسىپكەر­لەر­دىڭ وبلىستىق قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋ­شى ديرەكتورى رەتىندەگى جۇمىسى دا شاش­ەتەكتەن. ايماق بويىنشا 43,3 مىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى بەلسەندى قىزمەتتە, ولاردىڭ قۇرامىنا 134 مىڭنان استام ادام قامتىلعان. قاتاردى تو­لىق­تى­رۋشىلار جىلدان-جىلعا جەتكىلىكتى. بۇل قوزعالىسقا قوسىلۋشىلاردى كاسىپ­كەر­لىكتىڭ قىر-سىرىنا قانىقتىرۋ, بىلىمدەرىن ۇشتاۋ باسقارۋىنداعى ۇيىم جۇكتەگەن ءبىر مىندەت. سولاردىڭ كەيبىرىن تىلگە تيەك ەتكەندە “بيزنەس-كەڭەسشى” باعدارلاماسى بويىنشا تىلەك بىلدىرۋشىلەرگە تەگىن قىزمەت كورسەتىلەتىندىگىن الدىمەن اتاۋعا بولادى. قالاداعى جوعارى وقۋ ورىندارى ەكونوميست عالىمدارىنىڭ ءوڭىردىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن تىڭداۋشىلارعا دارىستەر وقۋى جولعا قويىلعان. جاتتىعۋ ساباقتارى بارلىق اۋدانداردا كەزەكپە-كەزەك وتكىزىلىپ تۇرادى.بيزنەس-جوسپار­لاردى جاساۋلارىنا كومەك كورسەتىلەدى. ءوزى قۇتتى شاڭىراق ۇيىتقىسى بولسا, قوس نەمەرەسى بار ايەلگە وسىنشا قاۋىرت تا قىزۋ, ءىس ساپارى ءجيى جۇمىستار جۇگىن كوتەرۋ ارينە, وڭاي ەمەستەي كورىنەدى. الايدا, ول ولاي ويلامايدى. “ۇنەمى جۇمىس بابىندا ءجۇرۋ ماعان قىزىعى, ءلاززاتى بولەك قارەكەت. ءوز كوڭىلىمنەن شىققان ىستەر كوپ بولعان سايىن جانىم سونشا جادىرايدى, كوكىرەككە سونشا نۇر قۇيىلادى. قازىر شارشاپ-شالدىعاتىن ۋاقىت پا!؟ قايرات قايرالار كەز. الدا قان­شاما ماقساتتار تۇر. سونى ءبىز اتقار­ما­ساق, كىم اتقارادى, دەپ اعىنان جارى­لا­دى. ايتسا ايتقانداي, ونى بىلەتىندەر سوعان كۋا. قاراعاندى.