الەم وتكەن اپتادى

مۇنايعا تالاس ارگەنتيناعا جاقىن بولسا دا, فولكلەند ارالدارى ۇلىبريتا­نيا­عا قارايدى. بۇدان ءبىراز بۇ­رىن ارگەنتينا ونى وزىنە قاي­تارماق بولعان ەدى, اعىلشىندار اسكەرىنەن ويسىراي جەڭىلىس تاپقان. سول ماڭدا تاعى دا قاق­تى­عىس بولار قاۋىپ تۋىپ تۇر. ۇلى­بريتانيا كومپانيالارى سول ارال ماڭىنان مۇناي ىزدەي باس­تاعاندا, ارگەنتينا وعان قارسى­لىق ءبىلدىردى. ارال اعىلشىنعا قاراعانىمەن, ونىڭ ماڭىنداعى جەر وزدەرىنىكى دەپ وتىر. ۇلى­بري­تا­نياعا قارسى كۇش قولدانۋعا شاما جوق, سونان سوڭ ولار اراعا ءتۇ­سىڭدەر دەپ بۇۇ-عا شاعىم ءبىلدىردى. گرەكيا – ەرەۋىلدە سارسەنبى كۇنى بۇكىل گرەكيادا جۇمىس توقتاپ قالدى دەسە دە بولا­دى – 5 ميلليونداي حالىق ەرەۋىلگە شىقتى. بۇل ­– بۇكىل ەل حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى, جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ بارلىعى دەرلىك. جەكە مەنشىك جانە مەم­لە­كەتتىك مەنشىك سەكتورلارىنىڭ وكىلدەرى ىنتىماقتاسا ارەكەت ەتتى. مەكەمەلەر, مەكتەپ, بانك, قوعام­دىق كولىك جۇمىس ىستەمەدى. تالاپ – بيۋدجەتتەگى 13 پايىزدىق تاپ­شىلىق (دەفيتسيت) ازاماتتاردىڭ تابىسى ەسەبىنەن جابىلماسىن دەيدى. اسكەريلەر تۇتقىندالدى وتكەن دۇيسەنبىدە تۇركيادا اسكە­ري توڭكەرىس جاساۋ ارەكەتى ءۇشىن 50 ادام تۇتقىندالىپ, ءتۇر­مەگە جابىلدى. ونىڭ ەكەۋى قازىر اسكەر قاتارىندا جۇرگەن ادمي­رال­دار جانە ۇشەۋى وتستاۆكاعا شىق­قان ادميرال, سونداي-اق ەكى گەنەرال ەكەن. بۇل ەلدە اسكەريلەر اركەز ءتوڭ­كەرىس جاساپ, وزدەرىنشە كەمال اتاتۇرىكتىڭ وسيەتتەرىن قالپىنا كەلتىرگەن سوڭ, بيلىكتى قايتادان ازاماتتىق ۇكىمەتكە بەرىپ وتى­رادى. سوڭعى توڭكەرىس 1980 جىلى بولعان ەدى. ولاردىڭ بيىلعى ارە­كەتى ساتسىزدىككە ۇشىرادى. ۇكىمەت الدىن وراپ كەتتى. سالدارىنىڭ قانداي بولارى بەلگىسىز. قاتتى جازالاۋعا ۇكىمەتتىڭ شاماسى كەلە مە, ونى دا ەشكىم ايتا المايدى. تاليبتەر كەلىسپەيدى سوڭعى كەزدە تاليبتەرگە قار­سى كۇرەس ءبىرشاما كۇشەيىپ, ولار ايتارلىقتاي شىعىنعا ۇشىرادى. وسى ءساتتى پايدالانىپ, اۋعانستان پرەزيدەنتى حاميد كارزاي ولاردى كەلىسسوزگە شاقىردى. بىراق تاليبتەر تاۋبەسىنە كەلمەپتى, ولار ەڭ الدىمەن ح.كارزايدى باتىس­تىڭ قۋىرشاعىسىڭ دەپ كىنالاپ العان سوڭ, ەشقانداي كەلىسسوزگە بارمايتىندارىن مالىمدەدى. ال ونىڭ ەسەسىنە ناتو كۇشتەرى اۋعان­ستاننىڭ وڭتۇستىگىندە تا­ليب­تەرگە قارسى بىرنەشە وپەرا­تسيا­لاردى جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الدى. بىرىكپەكتىڭ سىرى بار كحدر-ءدىڭ رەسمي باس گازەتى “نودون سينمۋن” سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك كورەيانىڭ فەدەراتسيا­لىق سيپاتتا بىرىككەنى ءجون دەگەن پىكىرگە نەگىزدەلگەن ماقالا جا­ريالادى. مۇنى كحدر باسشى­لىعىنىڭ پىكىرى دەپ قابىلداعان ءجون. ويتكەنى, ەلدىڭ رەسمي گازەتى باسشىلىقپەن ويلاسپاي مۇنداي پىكىردى ايتا المايدى. اسا زور ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك قيىندىققا ۇشىراعان سولتۇستىك كورەيا جاعى وڭتۇستىكتەن كومەك, قولداۋ كۇتۋگە ءماجبۇر. داۋلى زىمىراندار رۋمىنيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ت.باكانسكۋ ءوز ەلىنىڭ اقش-پەن ءوز اۋماعىندا قورعا­نىس­تىق زىمىراندار ورنالاس­تىرۋ جونىندە كەلىسسوزدەر ءجۇر­گىزىپ جاتقانىن مالىمدەدى. بۇل زىمىرانداردىڭ ماقساتى ناتو ايماعىنا قاراي اتىلعان وق پەن جىبەرىلگەن ۇشاقتاردى نىساناعا جەتكىزبەي جولدا جويۋ بولماق. ماسكەۋدەگى فاشيستەر ماسكەۋدىڭ قالالىق سوتى “اق قاسقىرلار” دەپ اتالاتىن سكين­ح­ەت­تەردىڭ فاشيستىك توبىنىڭ توعىز مۇشەسىنە جازا كەستى. ولار­دىڭ الدى 23 جىلعا, سوڭى 6,5 جىلعا سوتتالعان. بۇل توپ فا­شيستەر كوسەمى ادولف گيتلەردىڭ تۋعان كۇنى قۇرىلىپ, سودان بەرى 11 ادامدى ءولتىرىپ, ءبىر ادامدى ولتىرمەك بولعان. ەرەكشە بەل­سەندىلىك كورسەتكەن دميتري يساكين دەگەن 23 جىلعا سوتتالسا, ال وسى توپتىڭ جەتەكشىسى سانا­لا­تىن جانە موينىندا ەكى ادامنىڭ قانى بار الەكسەي دجاۆاحيشۆيلي دەگەنگە جەتى جىل بەرىلگەنى تاڭ­داندىرادى. ورىس فاشيستەرى نە­گى­زىنەن وزبەكستان مەن قىر­عىز­ستاننان شىققانداردى “اۋ­لاي­دى” ەكەن. ماماديار جاقىپ.