ەتنوسارالىق كەلىسىم – ەل دامۋىنىڭ وزەگى
سارسەنبى, 25 ءساۋىر 2012 7:34
قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى قازاق ەلىنىڭ, قازاق جۇرتىنىڭ عانا بوستاندىعى ەمەس, وسى جەردىڭ يەسىمەن بىرگە ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان 100-دەن استام ەتنوستاردىڭ دا بوستاندىعى. ويتكەنى, تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن ەلىمىزدەگى ۇلىستار ءوز حالقىنىڭ مادەنيەتىن, ادەت-عۇرپىن, سالت-ءداستۇرىن, ءتىلىن تۇلەتىپ, تاريحىن تانۋعا, ءوز دىنىنە ورالۋىنا, سەنۋ ەركىندىگىنە يە بولدى. سوندىقتان كەشە ورتاق ەلىمىز قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل تولعاندا سول مەرەكەنى قازاق جەرىندە ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي اعايىن بولىپ وتىرعان ەتنوس وكىلدەرى, ياعني قازاقستاننىڭ بارلىق ازاماتتارى كەڭ قۇشاقپەن, اق نيەتپەن تويلادى.
سارسەنبى, 25 ءساۋىر 2012 7:34
قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى قازاق ەلىنىڭ, قازاق جۇرتىنىڭ عانا بوستاندىعى ەمەس, وسى جەردىڭ يەسىمەن بىرگە ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان 100-دەن استام ەتنوستاردىڭ دا بوستاندىعى. ويتكەنى, تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن ەلىمىزدەگى ۇلىستار ءوز حالقىنىڭ مادەنيەتىن, ادەت-عۇرپىن, سالت-ءداستۇرىن, ءتىلىن تۇلەتىپ, تاريحىن تانۋعا, ءوز دىنىنە ورالۋىنا, سەنۋ ەركىندىگىنە يە بولدى. سوندىقتان كەشە ورتاق ەلىمىز قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل تولعاندا سول مەرەكەنى قازاق جەرىندە ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي اعايىن بولىپ وتىرعان ەتنوس وكىلدەرى, ياعني قازاقستاننىڭ بارلىق ازاماتتارى كەڭ قۇشاقپەن, اق نيەتپەن تويلادى.
ارينە, كەڭەستەر وداعى تاراعاندا قازاقستاندا تۇرىپ كەلگەن ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى اراسىندا وزدەرىنىڭ تاريحي وتانىنا نەمەسە قولايلى كورگەن ەلىنە كەتكەندى ءجون كورگەندەرى دە كەزدەستى. ويتكەنى, قاي قوعامدا ءومىر سۇرسەڭ, سول قوعامنان تىس تۇرۋ مۇمكىن ەمەس قوي. بىراق قوناقجاي, كەڭقولتىق قازاق ۇلتىنىڭ كەڭ دالاسىندا كەم بولمايتىنىن تۇسىنگەندەر وتپەلى كەزەڭنىڭ وكپەك جەلىندە تاۋەلسىز قازاقستاندا ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ, قاتار تۇرىپ, قويان-قولتىق ەڭبەك ەتتى. تالاي تىعىرىقتان دا بىرگە شىقتىق. تۇرىنە, تىلىنە, ءدىنى مەن دىلىنە قاراماي, جۇرەگى «ءبىز – قازاقستاندىقتارمىز!» دەپ سوققان كوپ ەتنوستى ۇجىمدار ءومىردىڭ ءار سالاسىندا جاڭا قازاقستان ءۇشىن تالاي جۇمىس تىندىردى. ءناتيجەسىن بۇگىن كورىپ وتىرمىز.
بۇل – جەتىستىك. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ جەمىسى. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العان سوڭ-اق ەتنوستار وزدەرىنىڭ ۇلتتىق مادەني بىرلەستىكتەرىن اشىپ, رۋحاني باستاۋ بۇلاقتارىنا قايتىپ ورالدى. ال كەزىندە قىزبالىقپەن كەتىپ قالىپ, ەندى ەس جيعان سوڭ ءوز ەلى – قازاقستانمەن قايتا قاۋىشىپ جاتقاندار دا از ەمەس.
ءبىزدىڭ تاعدىرىمىزعا كوپەتنوستى ەلدە ءومىر ءسۇرۋ جازىلعان. تاريح سولاي قالىپتاستىردى. بۇگىندە قوعامىمىزدا ۇلكەن سالماعى بار اسسامبلەيانىڭ ماقساتى – قازاق حالقىنىڭ جۇمىلدىرۋشى ءرولى مەن قازاقستان حالقىنىڭ ازاماتتىق جانە رۋحاني-مادەني قاۋىمداستىعىن نەگىزگە الا وتىرىپ, قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى, ازاماتتىق ءسايكەستىك پەن باسەكەگە قابىلەتتى ۇلت قالىپتاستىرۋ, ەتنوسارالىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋ. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ءۇشىنشى ونجىلدىققا اياق باسقان شاعىندا الدىمىزداعى ستراتەگيالىق باسىمدىق – قوعامنىڭ بارلىق ازاماتتارى مويىنداعان ورتاق قۇندىلىقتار مەن قاعيداتتار جۇيەسىنە نەگىزدەلگەن ۇلت بىرلىگىنە جەتۋ. بۇل باعىتتا وبلىسىمىزداعى 18 ەتنومادەني بىرلەستىك بۇقارا حالىقپەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس جاساۋدا. قانداي ءىس-شارالار بولسىن ولاردىڭ ماقساتى بىرەۋ – ەلىمىزدەگى بىرلىكتى ساقتاۋعا, ۇلىستار اراسىنداعى ىنتىماقتى نىعايتۋعا, ءار ەتنوستىڭ ءوز مادەنيەتىن, ەرەكشەلىكتەرىن ساقتاپ, ءارى قاراي دامىتا وتىرىپ, قازاقستان دەگەن ەلگە ورتاق قۇندىلىقتار مەن قاعيداتتار نەگىزىندە ۇلت بىرلىگىنە جەتۋ. ال بۇل ءۇشىن ەلىمىزدە بارلىق جاعداي بار.
ءبىزدىڭ ەلىمىز قازاق ۇلتى مەن وزگە ۇلىستاردان تۇراتىندىقتان, ءتوزىمدىلىك, تولەرانتتىلىق قاعيداتتارىنا اسا ءمان بەرىلىپ كەلەدى. ال مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت – قازاقتاردىڭ ءوزارا ءبىرلىگىنە, تۇتاستىعىنا, بەرىكتىگىنە باعا جەتپەيتىنىن دە جاقسى تۇسىنەمىز. اسسامبلەيا قازاق حالقىنىڭ تۇتاستىرۋشى ءرولىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ, قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى, تۇتاستىقتى دامىتۋدى ماقسات تۇتادى.
مەملەكەتتىڭ مىقتىلىعى كوپ جاعدايدا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنە بايلانىستى. ەكىنشىدەن, وسى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ەتنوسارالىق قاتىناستار پروبلەمالارىن قانشالىقتى بىلەدى, تۇسىنەدى؟ ءىس جۇزىندە قازاقستاندىق تۇراقتىلىققا ولار قانشالىقتى جاۋاپ بەرىپ, ۇلەس قوسا الادى؟ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ۇلتارالىق قارىم-قاتىناستا اتقارار ءرولى ۇلكەن. ۇلىستار اراسىنداعى توزىمدىلىك پەن قوعامدىق كەلىسىم – ەل دامۋىنىڭ وزەگى. توزىمدىلىكتىڭ ءوزى كۇندەلىكتى قاراپايىم تۇرمىستا ادامدار اراسىنداعى سىيلاستىقتان باستالادى. سوندىقتان وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى ۇيلەستىرەتىن جالعىز قوعامدىق ۇيىم – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بولىپ تابىلادى. بۇل ۇيىم ەلىمىزدە بيلىككە تالاسپايدى, كەرىسىنشە, كەلىسىمنىڭ, بىرلىكتىڭ نەگىزىندە بيلىكتى كۇشەيتەدى, مەملەكەتتى نىعايتادى.
ءبىز – ۋنيتارلىق ەلمىز. سوندىقتان كوپەتنوستى قازاق ەلىنىڭ ەتنوسارالىق ساياساتى جايىندا اقپارات قۇرالدارىندا, كىتاپحانالاردا, وقۋ ورىندارىندا, مەكتەپتەردە جۇيەلى تۇردە ايتىلىپ, جازىلىپ, كورسەتىلىپ وتىرۋى كەرەك. ونداي جۇمىستار بۇگىندە قوستاناي سياقتى ورىس ءتىلى ءالى دە باسىم وڭىرلەردە ناق سول ورىس تىلىندە كوبىرەك ناسيحاتتالسا دەپ ويلايمىن. مۇنىڭ دا ەل بىرلىگىنە وڭ اسەرىن تيگىزەرى ءسوزسىز. مەملەكەتتىك تىلدە ەل بىرلىگى, حالقىمىزدىڭ دارحاندىعى مەن قوناقجايلىلىعى جايىندا از ايتىلىپ جۇرگەن جوق. وزگە ۇلىستاردىڭ جۇرەگىنە دە وسىلار تولىقتاي جەتۋى كەرەك.
ەلىمىزدەگى قوعامدىق قۇبىلىستاردى زەرتتەيتىن الەۋمەتتانۋشىلاردىڭ مالىمەتىنشە, قازاقستان حالقىنىڭ 80 پايىزى مەملەكەتتىك رامىزدەردى بىلەدى, 90 پايىزدان استامى ءانۇراندى جاتقا ايتادى, قازاقستاندى وتانىم دەپ تانيدى. دەگەنمەن, وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلتىمىزدىڭ, مەملەكەتىمىزدىڭ قۇندىلىقتارىن جەتە ءتۇسىندىرىپ, ولاردىڭ بويىنا ءوزارا ىمىراشىلدىقتى, پاتريوتيزم مەن وتانسۇيگىشتىكتى, تۋىسقاندىقتى جاستاي ءسىڭىرۋىمىز كەرەك. قوعامداعى ەتنوسارالىق قاتىناسقا بايلانىستى جۇمىستاردىڭ بارلىعىنىڭ تەمىرقازىعى وسى بولۋى ءتيىس.
قالقامان جاقىپوۆ, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى.
قوستاناي.
