مەيىرىم شۋاعى
سارسەنبى, 7 ناۋرىز 2012 8:25
37 بالانى اكەلىك قۇشاعىنا, انالىق مەيىرىمىنە العان
ەرلى-زايىپتىلاردىڭ باسىبايلى باسپاناسى جوق دەگەنگە كىم سەنەدى؟
«كورولكوۆتار اسىراۋىنا تاعى دا بالا الىپتى. بوبەكجاي دا اشقان كورىنەدى» دەگەن حابار قۇلاققا تيىسىمەن جەتكەنشە اسىقتىق. وبلىس ورتالىعىنان شەتكەرىلەۋ ورنالاسقان شاعىن اۋدان ەل اۋزىندا «مەششان ورمانى» اتالىپ كەتكەن. اق قايىڭى مەن قاراعايى تالاسا ءوسىپ, جۇرتشىلىقتىڭ دەمالىس ورنىنا تاپتىرمايتىن جەر. كەيىن وسى ماڭايعا جاپا-تارماعاي جەكەمەنشىك ۇيلەر سالىنا باستاعان.
سارسەنبى, 7 ناۋرىز 2012 8:25
37 بالانى اكەلىك قۇشاعىنا, انالىق مەيىرىمىنە العان
ەرلى-زايىپتىلاردىڭ باسىبايلى باسپاناسى جوق دەگەنگە كىم سەنەدى؟
«كورولكوۆتار اسىراۋىنا تاعى دا بالا الىپتى. بوبەكجاي دا اشقان كورىنەدى» دەگەن حابار قۇلاققا تيىسىمەن جەتكەنشە اسىقتىق. وبلىس ورتالىعىنان شەتكەرىلەۋ ورنالاسقان شاعىن اۋدان ەل اۋزىندا «مەششان ورمانى» اتالىپ كەتكەن. اق قايىڭى مەن قاراعايى تالاسا ءوسىپ, جۇرتشىلىقتىڭ دەمالىس ورنىنا تاپتىرمايتىن جەر. كەيىن وسى ماڭايعا جاپا-تارماعاي جەكەمەنشىك ۇيلەر سالىنا باستاعان. سولاردىڭ اراسىنان كورولكوۆتاردىڭ وتباسىلىق ۇلگىدەگى بالالار ءۇيى انادايدان كوزگە شالىنار ەدى. ساۋلەتتى دە ەڭسەلى ەكى قاباتتى كوتتەدجدىڭ بوي كوتەرگەنىنە شيرەك عاسىرعا جۋىق ۋاقىت بولعان. ول كەزدە ءۇش ۇل-قىز تاربيەلەپ وتىرعان اناتولي گەننادەۆيچ زاۋىتتا, تامارا يۆانوۆنا مەكتەپتە جۇمىس ىستەيتىن. جاستارى ءالى 40-قا جەتە قويماعان ناعىز قىلشىلداعان كەزى-ءتىن. ەرلى-زايىپتىلار اتا-انانىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان جاۋتەڭكوز سابيلەردى اسىراپ الۋعا كوپتەن بەرى نيەت ەتىپ جۇرەتىن. ولاردىڭ بۇل ويلارى جايلى كەيبىرەۋلەر ءارتۇرلى دولبار ايتقانىمەن, ەكىنىڭ ءبىرى تاۋەكەل ەتە بەرمەيتىن يگى ىسكە جۇرەك قالاۋىمەن, جان جىلۋىمەن ون ويلانىپ, ءجۇز تولعانىپ بارعانى داۋسىز ەدى. بىردە ورتالىق تەلەديداردان جەتىم بالالاردى باۋىرىنا باسقان لەنينگرادتىق وتباسىعا قاتىستى ۇيىمداستىرىلعان تەلەمارافوندى كورگەننەن كەيىن ەكەۋى باتىل شەشىمگە ءبىرجولا تابان تىرەگەن. ەرتەڭىنە سالىپ ۇرىپ بالالار قورىنىڭ ديرەكتورى ادولف پەنچۋككە كەلگەن. شەنەۋنىك بىردەن ەلپ ەتە قويمادى. سالقىنقاندىلىقپەن تىڭداپ, «كورەرمىزبەن» شىعارىپ سالعان. كۇدەر ءۇزىلدى-اۋ دەگەن شاقتا ادولف نيكولاەۆيچ وزىنە شۇعىل شاقىرتقان. ورنىنان تۇرىپ, جىلى قاباقپەن قارسى العان ول باستامانىڭ وبلىس باسشىلىعى تاراپىنان قولداۋ تاپقانىن, پەتروپاۆل قالالىق اتقارۋ كوميتەتى وتباسىلىق ۇلگىدەگى بالالار ءۇيىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم شىعارعانىن ايتا كەلىپ, ءازىرگە ءۇش بولمەلى پاتەرلەرىڭدى امالداي تۇرىڭدار. قالعانىن كورە جاتارمىز, دەگەن.
1990 جىلى كوكتەمگە سالىم شاڭىراق قۇلدىراڭ قاققان ءسابيلەردىڭ شات كۇلكىسىنە تولا باستادى. بوساعانى الدىمەن سەرەجا, ۆاديك, داشا اتتادى. ودان كەيىن قاتارعا تانيا, الەنا, ۆالەرا, كريستينا قوسىلدى. ەرلى-زايىپتىلاردىڭ تاباندى جاۋاپكەرشىلىگى مەن بيىك ماقساتكەرلىگىنە بيلىكتىڭ دە كوزى جەتكەن بولۋ كەرەك, 3 جانە 5 بولمەلى جايلى قوس ءپاتەردى سىيعا تارتتى. وعان دەيىن الا جاز بويى ساياجايدا تۇرىپ, بالالاردى ەڭبەككە توسەلدىردى, جاڭا ورتاعا ۇيرەتتى. ارالارىندا پسيحيكالىق دامۋ جاعىنان كەنجەلەپ قالعاندارى دا, ءدىمكاستىككە شالدىققاندارى دا بولدى. بارىنە دە انالىق مەيىرىمىن توگىپ, جان جىلۋىن دارىتا ءبىلدى. كورولكوۆتاردىڭ ىزىمەن وبلىستا وسىنداي ۇلگىدەگى بەس وتباسى قۇرىلعان. الايدا, ءبارى دە ءتۇرلى سەبەپتەرمەن تاراپ تىنعان. اناتولي مەن تامارا بولسا اۋىرتپالىقتى قارا نارداي قايىسپاي كوتەرىپ كەلەدى. قيىن كەزدە قول ۇشىن بەرىپ, قارايلاسقان ازاماتتاردى اركەز جىلىلىقپەن ەسكە الىپ وتىرادى. اسىرەسە, «ەۋرازيا» ەت-كونسەرۆى كومبيناتىنىڭ ديرەكتورى نيكولاي ياكوۆلەۆكە دەگەن العىستارى شەكسىز. وسى ءبىر ابزال جان 1994 جىلعى ەكونوميكالىق قيىندىققا قاراماستان شىن پەيىلىمەن حان سارايىنداي ەكى قاباتتى كوتتەدج سالىپ بەردى. كورولكوۆتار جاقسىلىقتىڭ قايتارىمى رەتىندە اسىراۋىنداعى بالالاردىڭ سانىن 17-گە جەتكىزدى. ولاردىڭ الدى بۇگىندە ءۇيلەنىپ, تۇرمىس قۇرعان, ءومىردەن ءوز ورىندارىن تاپقان. العان بىلىمدەرى مەن ماماندىقتارىنا ساي جەمىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.
…تامارا يۆانوۆنا ءبىزدى قاشانعى جايدارى قالپىمەن قارسى الدى. ءار ساۋالىمىزعا ىجداعاتتىلىقپەن جاۋاپ بەردى.
– بالالار ءۇيى جۇمىس ىستەگەننەن بەرى 37 ءسابيدى باۋىرىمىزعا الىپپىز. قازىر تاربيەمىزدە 9 بالا بار. ۆولوديا مەن ۆيتالي بوركي كاسىپتىك-پەداگوگيكالىق كوللەدجىندە اۆتومەحانيك جانە ەلەكتريك ماماندىعىنا ماشىقتانىپ ءجۇر. ۆيكامىز بولاشاق ءتىگىنشى. № 5 كاسىپتىك ليتسەيدە وقيدى. قالعاندارى – مەكتەپ وقۋشىلارى. مىنا اعالى-ءىنىلى ولەگ پەن قوستيانىڭ قالاي كەلگەنىن ايتايىن. بىردە جەتىم بالالار ۇيىنە بارا قالدىم. ەكەۋى ەگىز قوزىداي ءسۇپ-سۇيكىمدى بولىپ ءجۇر ەكەن. مەنى كورە سالىسىمەن «مامالاپ» قىر سوڭىمنان قالماي قويدى. قۇداي اۋزىنا سالىپ تۇرعان شىعار دەپ اسىراپ الدىق. جۋىردا شاڭىراعىمىز داشا جانە زارينامەن تولىقتى. ناعىز قولقاناتتارىم – وسىلار. ءتارتىپتەرى دە, وقۋ ۇلگەرىمدەرى دە جاقسى. ءۇيدىڭ شارۋاسىن قىزدار اتقارادى. تۇزدەگى جۇمىس اناتولي مەن ۇلداردىڭ موينىندا. ءتۇرلى ۇيىرمەلەرگە زور ىنتامەن قاتىسىپ, سپورتپەن شۇعىلدانۋلارىنا دا ريزامىن.
ءۇيدىڭ ماڭايىن ارالاپ شىقتىق. تاپ-تۇيناقتاي رەتكە كەلتىرىلگەن. 40 سوتىق جەرگە كوكونىستىڭ وننان استام ءتۇرى ەگىلەدى ەكەن. 200 شارشى مەتر جەرگە جىلىجاي ورنالاسقان. دەمەك, داستارقاننان اسا باي ءدارۋمەندەر قىسى-جازى ۇزىلمەيدى دەگەن ءسوز. تەك بيىلدىڭ وزىندە 2000 بانكى ساڭىراۋقۇلاق پەن توساپ ازىرلەنىپتى. بالالار ءۇيى جانىندا 25 ورىنعا لايىقتالعان «كروحا» اتتى جەكە مەنشىك بوبەكجاي-بالاباقشا جۇمىس ىستەيدى. باستاپقىدا جەرگىلىكتى بيلىك ورىندارىمەن الەۋمەتتىك ارىپتەستىك قارىم-قاتىناس ورناتۋ ارقىلى ءىستى ىلگەرىلەتۋ ويلاستىرىلعانىمەن, كەيىن ول پيعىلىنان اينىعان. نەگە دەسەڭىز, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدا كەمشىن تۇستار كوپ. ماسەلەن, تەندەردى كوبىنە ءتومەنگى باعا بەلگىلەگەن تاراپ ۇتىپ الىپ ءجۇر. سوعان وراي ۇسىناتىن ونىمدەرى دە ساپاسىز. وسى جايدى وي ەلەگىنەن وتكىزە كەلىپ ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىمەن ءوزىمىز قامتاماسىز ەتەيىك دەگەن توقتامعا كەلدىك, دەيدى تامارا يۆانوۆنا. مۇندا بۇلدىرشىندەرگە بارلىق جاعداي جاسالعانى بايقالادى. وسى جەردە بوبەكجاي ەگەسى ءبىر پروبلەمانىڭ ۇشىن شىعاردى. ول كوتتەدجگە قاتىستى بولىپ شىقتى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ءۇيدى ەت كومبيناتى سالىپ بەرگەنىمەن, بانكروتقا ۇشىراعاننان كەيىن يەسىز قالعانعا ۇقسايدى. نە ءۇي يەلەرىنىڭ, نە كوممۋنالدىق مەنشىككە الىنباعاندىقتان, ءۇيدىڭ جانىنان قوسىمشا عيماراتتار تۇرعىزۋعا, قۇرىلىستار سالۋعا قۇقىلارى جوق كورىنەدى. ايتپەسە, بوبەكجايدى 70-80 ورىنعا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارىن ويلاستىرىپ قويىپتى. بالالار ءۇيىن كەڭەيتۋگە دە مۇمكىندىك تۋارى ءسوزسىز.
اڭگىمەنىڭ توقەتەرى سول, شيرەك عاسىرعا جۋىق اسىراۋىنا العان 37 جەتىم بالانىڭ ارقايسىسىن وقىتىپ, ءبىلىم بەرىپ, ءۇلكەن ءومىر جولىنا اتتاندىرىپ كەلە جاتقان كورولكوۆتاردىڭ ءالى كۇنگە دەيىن باسىبايلى باسپاناسى جوق! اقيقاتى وسى! بولعان. كوتتەدجدىڭ وتەۋى رەتىندە قالالىق اكىمدىككە وتكىزگەن. ەندى شاڭىراقسىز قالىپ وتىرعان جايلارى بار. بالالار ءۇيىن جەكەشەلەندىرىپ بەرسە, ەشكىم «ءجا» دەمەس ەدى. ۇزاق جىلعى مازاسىز دا تىنىمسىز بەينەتتىڭ وتەۋى رەتىندە. قالانىڭ جاڭا اكىمى مۇنى وزىنە جۇكتەلگەن ءبىر اماناتتاي كورسە دەگەن تىلەك ايتقىمىز كەلەدى.
ءومىر ەسقالي,
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
