تۋعان جەردىڭ تارتىلىس كۇشى
سەيسەنبى, 6 ناۋرىز 2012 8:27
اقتوبە وڭىرىندە جۇزگە جۋىق ۇلت پەن ۇلىس وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى تۇرىپ جاتىر. وسىنشاما حالىقتى باۋىرىنا باسقان قۇيقالى توپىراقتا تۋىپ-وسكەندەر وسى جەردىڭ وزدەرىنە ەرەكشە ىستىق ەكەنىن ەشقاشان جاسىرعان ەمەس. گەرمانياعا قونىس اۋدارعان ءبىر تانىسىمىز ەلگە دەمالىسقا كەلگەندە دارحان دالانىڭ كەڭدىگىندەي قازاقتىڭ كەڭ پەيىلىن ساعىنعانىن كوزىنە جاس الا وتىرىپ اڭگىمەلەگەنى بار-دى.
سەيسەنبى, 6 ناۋرىز 2012 8:27
اقتوبە وڭىرىندە جۇزگە جۋىق ۇلت پەن ۇلىس وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى تۇرىپ جاتىر. وسىنشاما حالىقتى باۋىرىنا باسقان قۇيقالى توپىراقتا تۋىپ-وسكەندەر وسى جەردىڭ وزدەرىنە ەرەكشە ىستىق ەكەنىن ەشقاشان جاسىرعان ەمەس. گەرمانياعا قونىس اۋدارعان ءبىر تانىسىمىز ەلگە دەمالىسقا كەلگەندە دارحان دالانىڭ كەڭدىگىندەي قازاقتىڭ كەڭ پەيىلىن ساعىنعانىن كوزىنە جاس الا وتىرىپ اڭگىمەلەگەنى بار-دى.
ەلىمىز ەگەمەندىك العاننان سوڭ تاريحي وتاندارىنا ۇدەرە كوشكەن ۇلتتاردىڭ كەيىننەن تۋعان توپىراعىنا قايتا ورالعاندارى دا جوق ەمەس. شىنى كەرەك, اركىمنىڭ ومىرىنە قولايلى جەر ىزدەۋى زاڭدى. الايدا, قازاق توپىراعىندا دۇنيەگە كەلىپ, قازاقتارمەن قويان-قولتىق وسكەن وزگە ۇلتتاردىڭ ءبارى بىردەي بارعان جەرىنە ءسىڭىسىپ كەتە الماعانى دا راس. سولاردىڭ ءبىرى وبلىس ورتالىعىنداعى №2 بالالار مۋزىكا مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى ولگا ساۆينا بولاتىن.
– مەن – چەح قىزىمىن. اكەم ۆلاديمير ۋكراينانىڭ زاپوروجە وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن, بەس اعايىندى بولىپتى. ءبارى دە نەمىستەر جاۋلاپ العاندا, چەحياعا, گەرمانياعا ەرىكسىز ايدالىپ كەتكەن. سوعىس بىتكەننەن كەيىن اكەمدى قازاقستانعا جىبەرەدى. ون التى-ون جەتى جاسار ءجاسوسپىرىم باۋىرلارىنان وسىلاي كوز جازىپ قالادى. وسىندا كەلگەننەن كەيىن انام ليۋدميلا پەتروۆنامەن تانىسىپ, وتباسىن قۇرادى. انامنىڭ اكەسى پەتر دويچەۆتىڭ ۇلتى بولگار, كەڭەس وكىمەتىنە قارسى شپيوندىق جاسادىڭ دەگەن سىلتاۋمەن چەليابى وبلىسىنىڭ ترويتسك قالاسىنا جەر اۋدارىلادى. كەيىن اكەم ۆلاديمير پولك بالاسى رەتىندە ءاسكەري قىزمەت اتقارعان اعاسى ۆيكتوردى, بالتيسك قالاسىنا تۇراقتاعان ءىنىسى ءميحايلدى قىزىل كرەست قوعامى ارقىلى تاۋىپ, ارالاسىپ تۇردى. ەڭ ۇلكەن اعاسى مەن قارىنداسىن تابا المادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ تاڭى اتىسىمەن, وزگە ۇلتتاردىڭ تاريحي وتانىنا ورالۋىنا جول اشىلدى. چەحيا ۇكىمەتى وسىنداعى چەحتاردىڭ اتامەكەنىنە قايتۋىنا بارلىق جاعدايدى جاسادى, ارنايى ۇشاق جىبەرىپ, وتانداستارىن الدىرعانى دا ەسىمدە. مەن ول كەزدە جىلى ورنىمدى سۋىتۋدى ويلاعان ەمەسپىن. 2006 جىلى چەحياعا قونىس اۋدارۋدى شەشتىم, قىزدارىم يۋليا مەن زلاتانى الىپ, وسى ەلدىڭ نوۆايا مەستا ناد نادمەتۋيا قالاسىنا كوشىپ باردىم. ءوزىم بەدرجيح سمەتانا اتىنداعى ونەر مەكتەبىنە جۇمىسقا تۇردىم. ونەر مەكتەبىنىڭ باسشىلارى كاسىبي شەبەرلىگىمدى باعالاپ, ەشقانداي سىناقسىز قابىلدادى. الايدا, بالالارىم جەرسىنبەدى, جاڭا ورتاعا ۇيرەنە المادى. قىزدارىم ماما, ءسىزدىڭ جۇمىسىڭىز بار, وسىندا قالىڭىز, ءبىز تۋعان جەرىمىز – قازاقستانعا, اقتوبەگە قايتامىز دەپ قىڭقىلداپ قويمادى. انانىڭ بار تىلەگى مەن ءۇمىتى بالالارىنىڭ ۇستىندە جۇرمەي مە. ءسويتىپ, اراعا جىل سالىپ, تۋعان قالامىز اقتوبەگە اتباسىن تىرەدىك, – دەيدى ولگا ۆلاديميروۆنا.
سول جاقتا ساتىپ العان جەڭىل اۆتوكولىگىمەن 6 كۇن جۇرگەندە ەشقانداي دا كوڭىلدەرىندە بوتەن وي بولعان ەمەس, مۇندا وزدەرىن قۇشاق جايا قارسى الاتىن دوستارى مەن ارىپتەستەرى بار ەكەنىنە سەنىمدى بولدى. ەل شەتىنە كىرگەندەگى قىزدارىنىڭ قالاي قۋانعانىن ولگا ۆلاديميروۆنا ايتىپ جەتكىزە الار ەمەس. چەحيادا بولعان ءبىر جىلدا ۇلكەن قىزى يۋليا پراگاداعى كارلوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ چەح ءتىلى كۋرسىندا وقىپ, ءتىل ۇيرەنىپ العان. يۋليانى بۇرىنعى جۇمىس ىستەگەن جەرى – «لاد» جشس سوزگە كەلمەي قايتا قابىلدادى. ول سونداي-اق «مۇعالىم» جەكە مەكتەبىندە چەح تىلىنەن ساباق بەرەدى. يۋليا كەزىندە وسى №2 بالالار مۋزىكا مەكتەبىندە فورتەپيانو كلاسى بويىنشا ءبىلىم الىپ, «سۋپەر ستار» بايقاۋىنا قاتىسىپ, ءان ايتىپ, وبلىستىق بايقاۋدىڭ ءبىرىنشى تۋرىنان ءوتكەنى بار. ال, زلاتاسى «شاڭىراق» جەكە مەكتەبىندە 8 سىنىپتا وقيدى. ول مۋزىكادان گورى كومپيۋتەرگە قۇمار, كىتاپ وقۋعا ىنتالى.
ءوزىن بۇرىنعى ەڭبەك ۇجىمى – №2 بالالار مۋزىكا مەكتەبى قۇشاق جايا قارسى الدى. بىردە-ءبىر ارىپتەسى جەر ىزدەپ كەتىپ ەدىڭ عوي, دەپ بەتىنە باسقان ەمەس, قايتا ورتالارىنا ورالعانىنا قۋاندى بارلىعى.
ولگا ۆلاديميروۆنا وسى قالاداعى تۇرعىندار قالاشىعى اۋدانىندا تۋىپ-ءوستى. وسى №2 مۋزىكا مەكتەبىن فورتەپيانو كلاسى بويىنشا ءتامامدادى. قالاداعى مۋزىكالىق ۋچيليششەنى ءبىتىرىپ, مارتوك اۋدانىنداعى مۋزىكا مەكتەبىندە ەڭبەك جولىن باستادى. ءبىر جىلدان كەيىن وسى №2 مۋزىكا مەكتەبىنە اۋىستى. كەزىندە اقتوبە مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ورىس ءتىلى جانە ادەبيەتى فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپ العان. مۇنىڭ بالالارمەن ءتىل تابىسۋعا, ءوزىنىڭ ۇستازدىق كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا كوپ كومەگى بولدى. جالپى, ولگا ۆلاديميروۆنا ارقاشان ءبىلىمىن تولىقتىرىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ وتىرۋدان جالىقپايدى. مىنە, اراداعى بىرەر جىلدى قوسپاعاندا, وتىز جىلدان استام وسى مەكتەپتە فورتەپيانودان ساباق بەرىپ كەلەدى. شاكىرتتەرىنىڭ الدى وسى مەكتەپتە ۇستازدىق ەتۋدە. قازىر ونىڭ قول استىندا 13 بالا فورتەپيانودا ويناۋ شەبەرلىگىن جەتىلدىرۋدە.
ولگا ۆلاديميروۆنا چەح ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ جۇمىسىنا دا بەلسەنە ارالاسادى. ازىرگە بىرلەستىكتە 15 ەرەسەك ادام بار. ولار قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى وبلىستىق فيليالى ۇيىمداستىرعان كوپشىلىك-مادەني شارالاردان سىرت قالمايدى. ورتالىققا «دوستىق» ۇيىنەن ءبىر بولمە بولىنگەن. چەح ەتنومادەني بىرلەستىگى وسىنداعى وزگە ەتنوستىق بىرلەستىكتەرمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالىپ وتكىزىلگەن ەتنومادەني ءبىرلەستىكتەر اراسىنداعى فەستيۆالدا مەكتەپتىڭ دومبىراشىلار انسامبلى چەحتىڭ «اننۋشكا» ءانىن ورىنداپ ءبىرىنشى ورىن السا, قالاداعى مۋزىكا مەكتەپتەرى اراسىندا وتكىزىلگەن بايقاۋدا ۆالەري انتونوۆ پەن باقتيار تورەجانوۆ فورتەپيانودا دۋەت بولىپ ورىنداپ, گران-پري جەڭىمپازى بولدى. قازىرگى تاڭدا ءوز كاسىبي جولىن قۋىپ, مۋزىكا سالاسىندا ۇستازدىق ەتىپ جۇرگەن شاكىرتتەرى دە بارشىلىق. «مۋزىكا ادام جانىنا ادامگەرشىلىك پەن ىزگىلىك ساۋلەسىن قۇيادى. مۋزىكا الىپپەسىن ۇيرەنگەن ادامنىڭ مىنەز-قۇلقى قالىپتى, جۇمساق بولاتىنى دا سوندىقتان», – دەيدى ولگا ۆلاديميروۆنا ءسوز اراسىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ادامنىڭ كىندىك قانى تامعان توپىراقتان ىستىق جەر جوق. قىزدارىنىڭ چەحياعا باۋىر باسا الماۋىن وسى جاعىنان تۇسىنەدى ول. تۋعان جەردىڭ تارتىلىس كۇشىنە تاڭدانىسىن جاسىرا المايدى.
– ءبىز, ءتىپتى, قونىس اۋدارمادىق دەسە دە بولادى. وتانىمىزعا قايتا ورالعاندا تۋعان قازاقستانىمىزدى ساعىنىپ قالعانىمىزدى اڭعاردىق, ارايلى اقتوبەمىزدىڭ اۋاسىن كەۋدەمىزدى كەرە جۇتىپ, كوكىرەگىمىز كەڭىپ سالا بەردى. تۋعان جەردەن ءبىر جىل بولسا دا جىراقتا تۇرۋ ونىڭ بىزگە قانشالىقتى قىمبات ەكەنىن بۇرىنعىدان گورى سەزدىرە ءتۇستى, – دەيدى ولگا ۆلاديميروۆنا.
№2 بالالار مۋزىكا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى گۇلجان كشاەۆا دا ارىپتەسى تۋرالى جىلى پىكىر ءبىلدىردى. مەكتەپتەگى سەگىز بولىمدە 230 بالا فورتەپيانودان, دومبىرادان, باياننان, سكريپكادان, اككوردەوننان, گيتارادان, قوبىزدان, ۆوكالدان ساباق الادى. سونىڭ ىشىندە فورتەپيانو كلاسىندا 96 بالا ءدارىس الادى ەكەن.
– ولگا ۆلاديميروۆنا ساۆينا چەحياعا قونىس اۋدارعانمەن, ءوز قازاقستانىن, ءوز قالاسىن, ءوز ۇجىمىن قيماي قايتا ورالدى. ول – وتە بىلىكتى ۇستاز. اتا-انالار مەن بالالار الدىندا بەدەلدى دە سىيلى. قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەنە قاتىسادى. ۇجىمنىڭ ەڭبەك ارداگەرى دەسە دە بولعانداي, كەيىنگىلەرگە ءىسىمەن دە, مىنەز-قۇلقىمەن دە ونەگە بولىپ جۇرەدى, – دەدى گۇلجان ماقسوتقىزى ارىپتەسى تۋرالى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
اقتوبە وبلىسى.
