قۇقىقتى قۇرمەتتەۋ قاجەت

“اقتوبە حالىقارالىق اۋەجايى” اق ءوزىنىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتىندە اۆتورلىق قۇقىعى ء“Mىcrosoft” كورپو­را­تسياسىنا جاتاتىن ليتسەنزيا­لان­باعان باعدارلامالاردى (پرو­گرام­مالاردى) پايدالانۋعا جول بەرگەن. باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ نىسانىنىڭ اۆتورلىق قۇقىعى زاڭمەن قورعالادى. اۆتورلىق قۇقىقتى بۇزعان تۇلعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭ اكتىلەرىنە جانە قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى قاتىسىپ وتىرعان حا­لىق­ارالىق كونۆەنتسياعا سايكەس قىل­مىستىق, اكىمشىلىك جانە ازا­ماتتىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى. “اقتوبە حالىقارالىق اۋەجايى” اق كاسىپكەر­لىك قىزمەتىندە پايدالانعان باعدار­لامالىق قامتاماسىز ەتۋدى ء“Mىcrosoft” كورپوراتسياسىنىڭ ءبىر­ىڭعاي اۆتورلىق قۇقىعى ەكەنىن مو­يىندايدى جانە كەلەشەكتە قىز­مەت­كەرلەرىمىز قۇقىق يەلەنۋشى ء“Mىcrosoft”  كور­­پورا­تسيا­سى­نىڭ ين­تەل­لەكتۋالدى قۇقىعىن بۇز­باۋعا ءمىن­دەتتەمە الادى. وسىن­دايدان باس­قا­لاردى دا ەسكەرتكىمىز كەلەدى. ء“Mىcrosoft” كورپوراتسياسىنىڭ باع­دار­لا­مالىق قامتاماسىز ەتۋ نى­سا­نىنا بىرىڭعاي اۆتورلىق قۇقىعى بار. وسى قۇ­قىقتارىن ولار بەلسەندى تۇردە ساقتايدى جانە قورعايدى. سوند­ىق­تان سوت الدىندا جاۋاپ بەرگەنشە, ليتسەن­زيا­لانعان باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدى ءتيىستى فيرمالاردان ساتىپ العان ءجون. “اقتوبە حالىقارالىق اۋەجايى”اق. سوت اكتىلەرى ورىندالۋىمەن قۇندى... شىعىس قازاقستان وبلىسى سوتتار اكىمشىسىنىڭ كەڭەيتىلگەن كەڭەسى ماڭىزدى شارالاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ويتكەنى, سوتتار شىعارعان شەشىمدەردىڭ ورىن­دا­لۋى, مەملەكەتكە قارىزدارىن ميل­ليوندى بىلاي قويىپ, ميل­ليارد­تاپ تولەمەيتىن كاسىپورىن­داردى تارتىپكە شاقىرۋ, قازىر­گىدەي قارجى داعدارىسى كەزىندە قاتاڭ شارالار قولدانۋ وڭاي شارۋا ەمەس. سونداي ءبىر كەزەكتى كەڭەستى جاقىندا عانا وبلىستىق سوتتىڭ توراعاسى قىز­مەتىنە تا­عايىندالعان مۇحامەدجان پاقىر­دىنوۆ جۇرگىزدى. كەڭەس جۇمىسىنا شىعىس قا­زاقستان وبلىستىق سوتىنىڭ جانە سوتتار اكىمشىسىنىڭ ماماندارى قا­تىستى. كەڭەستە “سوت اكتىلەرىنىڭ ور­ىن­دالۋى بويىنشا جۇمىس قو­رى­تىندىسى تۋرالى” وبلىستىق سوت­تار اكىمشىسىنىڭ اتقارۋ ءوندىرىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى رينات تۇرىشەۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى سوتتار اكىمشىسى سوت ورىنداۋشى­لارىنىڭ اۋماقتىق بولىمدەرىنىڭ وندىرىسىندە 25,9 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجىنى قۇرايتىن 109 مىڭنان استام ورىنداۋ قۇجاتتارى بولىپتى. الايدا, بۇل كورسەتكىش 2008 جىل­مەن سالىستىرعاندا, 5 ميللي­ارد تەڭگەگە تومەندەگەن. 60 مىڭنان استام ورىنداۋ قۇجاتتارى ورىن­دالىپ, پايىزعا شاققاندا 55-ءتى قۇراعان. جاڭا سەمەي, ءۇرجار, ۇلان اۋداندارىنداعى اتالمىش قىز­مەت تۇرلەرى جۇمىستارىن ءبا­سەڭ­دەتىپ العان. بۇكىلالەمدىك ەكو­نوميكالىق داعدارىس كەزىندە قار­جى­لاردى مەملەكەت كىرىسىنە ءوندىرۋ باستى مىندەت بولسا كەرەك. قۇ­جات­تاردى زاڭمەن بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ورىنداۋ, مەملەكەتتىك قازىنا قو­رىن مولايتۋ وسىنداي جۇمىستىڭ ناتيجەسى بولاتىنى بەلگىلى. دەمەك, ورىنداۋ سانكتسياسىن وندىرۋگە دە كوڭىل ءبولۋ قاجەت. ماسەلەن, 2009 جىلدىڭ ستاتيستيكالىق مالىمەت­تەرىنە سايكەس رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەت كىرىسىنە 27 ميلليارد 618687 تەڭگە ورىنداۋ سانكتسياسى ەسەپتە­لىپ, وندىرىلگەن. بۇل ءتيىستى كەزەڭ­مەن سالىستىرعاندا 18,5 ميلليون تەڭگەگە ارتىق. وتكەن جىلى قىلمىستىق جاۋ­اپكەرشىلىككە تارتۋ ءۇشىن بورىش­كەرلەرگە قاتىستى 199 ماتەريال ىشكى ىستەر ورگاندارىنا جولدانىپ­تى. 2008 جىلى وسى مەرزىمدە بۇل كورسەتكىش 313-ءتى قۇراعان. 11 ما­تەريال بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, ەكى ءىس بويىنشا ۇكىم شى­عارىلعان. ال بيىل قىلمىستىق كودەكستىڭ 362-بابى بويىنشا ىستەردى قارايتىن انىقتاۋ ءبولىمى قۇرىلماق. بورىشكەرلەردى اكىمشىلىك جازاعا تارتۋ جاعدايى 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا جاقسارعان. سوتقا جىبەرىلگەن 250 ماتەريالدىڭ 234-ءى بويىنشا بورىشكەرلەر اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلعان. الاڭدايتىن جاعداي, سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ اراسىندا دا پارا الۋشىلىقتىڭ (7 ادام) بولۋى الاڭداتادى. ولاردىڭ بارلىعى جاۋاپقا تارتىلعان. بۇدان كەيىن وبلىستىق سوتتار اكىمشىسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحني­كالىق قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى ب.قابىلوۆ, سوتتار قىز­مەتىن ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى ج.ءجۇنىسوۆا جينالعاندار الدىندا ەسەپ بەردى. وبلىستىق سوتتىڭ توراعاسى م.پاقىردىنوۆ كەڭەستە ءسوز الدى. ول سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ قۇ­قىقتىق مارتەبەسىنىڭ تومەن, ولار­دىڭ ماتەريالدىق جاع­دايىنىڭ ناشار ەكەنىنە توقتالا كەتتى. ءتىپتى سوت ورىنداۋشىلارىن بورىشكەر­لەر ۇيلەرىنە كىرگىزبەۋى بىلاي تۇر­سىن, يتتەرىن ايتاقتاپ قۋشى­لاردىڭ بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. الايدا, جۇمىستى شيراتا ءتۇسۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن تەمىردەي ءتارتىپ قاجەت, بىلىكتىلىك پەن ءبىلىمدى قاتار الىپ جۇرگەندە سوت ور­ىنداۋ­شى­سىنىڭ دا بەدەلى ارتا تۇسپەك. وڭداسىن ەلۋباي. كەڭەس بولىپ ءوتتى تاياۋدا پەتروپاۆل قالاسىنىڭ اسكەري پروكۋراتۋراسىندا اسكەري پروكۋرور ءدىنبايان مۇحانبەتقاليەۆتىڭ توراعالىعىمەن وسىنداعى اسكەري قۇرىلىمداردىڭ سالاارالىق كەڭەسى بولىپ ءوتتى. وتكەن جىلى اسكەردە ورىن العان قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا بىرقاتار الدىن الۋ شارالارى ۇيىمداستىرىلعان. سو­نىڭ ارقاسىندا وڭ ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزىلىپتى. ءسويتىپ, 2009 جىلى قىلمىس سانى 67 پايىزعا تومەندەگەن. جيىندا ءسوز العان اسكەري پروكۋروردىڭ اعا كو­مەكشىسى پودپولكوۆنيك ي.گرەبە­نيۋك وسىلاي دەپ مالىمدەدى. بۇل – اسكەري بولىمدەر مەن اسكەري قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بىرلەسە وتىرىپ قيمىلداعان ارەكەتتەرىنىڭ ناتيجەسى, دەدى ءسوزىنىڭ سوڭىندا ول. بۇدان كەيىن اسكەري پروكۋرور د.مۇحانبەتقاليەۆ قىلمىستاردىڭ الدىن الۋدا كوپ كومەك بولىپ تابىلاتىن بەينەباقىلاۋ جۇيەسىن ورناتۋدىڭ جاي-جاپسارىمەن تا­نىستى. وندا بەلگىلى بولعانىنداي, مۇنداي كامەرالار بۇگىنگى تاڭدا تەك ءىىم ىشكى اسكەرلەرىنىڭ اسكەري ينس­تيتۋتى مەن №6637 اسكەري ءبولىمىن­دە عانا ورناتىلعان بولىپ شىقتى. دەمەك, بۇل وسى باعىتتا ىستەلەتىن جۇمىستار ءالى كوپ دەگەن ءسوز. جيىندا وسىنداي جەتىمسىزدىكتەرگە باسا نازار اۋدارىلدى.