العىس حاتتا سول قان مايدانعا قاتىسىپ ەرلىك جاساعان ز. سەيتوۆتى قۇتتىقتاي وتىرىپ بولاشاقتا دا زور دەنساۋلىق, باقىت, تابىستار تىلەگەن, ءارى تاريحتا قالعان «كۋرسك دوعاسىنداعى» شايقاستىڭ جەڭىسپەن اياقتالۋى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ جەڭىسكە جەتۋىندەگى ۇلكەن تاريحي وقيعا ەكەندىگى ايتىلعان.
ءوزىنىڭ وسى شايقاس تۋرالى ەستەلىگىندە ز. سەيتوۆ بىلاي دەپ ەسكە الادى: «نەمىس اسكەرلەرى ورەل-كۋرسك باعىتىنداعى سوعىسقا وتە ەرەكشە دايىندالدى. ستالينگراد تۇبىندەگى شايقاستاعى جەڭىلىستەن كەيىن نەمىستەر جاڭا تانكتەر «تيگر», «پانتەرا», «فەرديناند» وتە جىلدامدىقپەن ۇشاتىن سامولەتتەر «فوككە-ۆۋلف-109ا», «حەينكەل -129» الدىرىلدى جانە جاقسى جاساقتالعان اسكەرلەر كەلدى. شىندىعىن ايتقاندا 1943 جىلدىڭ جازىنا قاراي كەڭەس اسكەرلەرى سان جاعىنان دا, ساپا جاعىنان دا جاۋ كۇشىنەن الدەقايدا ارتىق ەدى. سوعىسقا دەيىنگى دايىندىق قۋرسىندا مينا ىزدەۋشى مينور, ساپەر بولىپ دايىندالعان «كۋرسك دوعاسىنداعى» شايقاستاعى جولداسىم ۆاسيلي فادينمەن بىرگە جانە تاعى باسقا سولداتتارمەن جاۋدىڭ قورشاۋىن سىم تەمىرلەردەن ارىلتىپ ۋچاسكەمىزدى جاۋ ميناسىنان تازالادىق. ءبىر تۇندە 30 مينانى انىقتاعان ەدىك».
كۋرسك دوعاسىنداعى شايقاستان باستاپ گەرمانيا جەرىن ازات ەتۋدە 1000 مينادان تازالاعان ەكەنبىز. كۋرسك دوعاسىنداعى شايقاستا بىزدەردى مينورلار كەيدە ساپەرلار دەپ اتايتىن ەدى. بىزدەر ۇنەمى الدىڭعى شەپتە بولىپ, جەرىمىزدى مينادان تازارتىپ وتىراتىنبىز. بىزدەردەن كەيىن جاياۋ اسكەر, تانكتەر, ارتيللەريا العا قاراي جۇرەتىن».
ز. سەيتوۆ ستالينگرادتى قورعاۋدا 1942 جىلى قىركۇيەك ايىنان باستاپ قاتىسىپ ۇلكەن ەرلىك كورسەتكەن, سول ءۇشىن 43 ينجەنەرلەر بريگاداسىنىڭ بۇيرىعىمەن 15.03.1943 جىلى «قىزىل جۇلدىز» وردەنىمەن ماراپاتتالدى.
1942 جىلى ناۋرىز ايىنىڭ ورتاسىندا «مياسنوي بور» سەلوسى ماڭىندا لەنينگرادقا جاقىن جەردە قورشاۋدا 3 اي ۋاقىت قالعان, سودان 3 ايدان سوڭ قورشاۋدان 12 مامىردا بوساعان. ودان سوڭ موسكۆانى قورعاۋعا قاتىسقان, سوڭعى رەت بەرليندى ازات ەتۋگە قاتىسىپ رەيحستاگقا ءوزىنىڭ اتىن جازىپ قالدىرعان. سول ءۇشىن «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالعان.
سوعىستان سوڭ عىلىم جولىنا ءتۇسىپ اسپيرانتۋرادا وقىپ, كانديداتتىق ودان سوڭ دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاعان. «قازاق بالزامىنىڭ» اۆتورى, ءسۇت ونىمدەرىن جەتە زەرتتەگەن بيوحيميك. «قۇرعاق قىمىز», «قۇرعاق شۇبات» الۋ جولدارىن ءبىرىنشى بولىپ وندىرىسكە ەنگىزگەن. ول تۋرالى «ەگەمەندى قازاقستان» گازەتىندە تامىز ايى 2018 جىلى جازىلعان.
ابىشەۆا ت.و,
قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى
بيولوگيا كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى
