تامىرلاستىق ءتىنى
استانا قالاسىنىڭ قازىرگى زامانعى ونەر مۇراجايىندا قازاقستان-ۆەنگريا ديپلوماتيالىق بايلانىستارىنىڭ 20 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلعان شارا ءوتتى. شارا اياسىندا مارات تۇقسايىتوۆتىڭ, جۇماحمەت مىرزاحمەتوۆتىڭ, قابدىل-عالىم قارجاسوۆتىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. ۆەنگريانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگى ۇيىتقى بولعان بۇل كورمەگە ۆەنگريا رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلىمىزدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى يمرە لاسلوتسكي, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش سىرتقى ىستەر ءمينيسترى, قازاقستاننىڭ ۆەنگرياداعى بۇرىنعى ەلشىسى تولەۋتاي سۇلەيمەنوۆ, مۇراجايدىڭ ديرەكتورى نەللي شيۆرينا قاتىستى.
استانا قالاسىنىڭ قازىرگى زامانعى ونەر مۇراجايىندا قازاقستان-ۆەنگريا ديپلوماتيالىق بايلانىستارىنىڭ 20 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلعان شارا ءوتتى. شارا اياسىندا مارات تۇقسايىتوۆتىڭ, جۇماحمەت مىرزاحمەتوۆتىڭ, قابدىل-عالىم قارجاسوۆتىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. ۆەنگريانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگى ۇيىتقى بولعان بۇل كورمەگە ۆەنگريا رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلىمىزدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى يمرە لاسلوتسكي, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش سىرتقى ىستەر ءمينيسترى, قازاقستاننىڭ ۆەنگرياداعى بۇرىنعى ەلشىسى تولەۋتاي سۇلەيمەنوۆ, مۇراجايدىڭ ديرەكتورى نەللي شيۆرينا قاتىستى.
كورمە اياسىندا ءسوز العان ۆەنگريانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە ءجانە وكىلەتتى ەلشىسى يمرە لاسلوتسكي ەكى ەلدى جاقىنداستىراتىن تاريحي تامىرلاستىققا توقتالا كەلە, بۇگىندە ۆەنگريانىڭ قازاقستاندى ايماقتاعى تۇراقتى مەملەكەت دەپ تانيتىنىن اتاپ ءوتتى. «ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدى, ەڭ بىرىنشىدەن, قىپشاقتار بايلانىستىرادى. ءحىىى عاسىردا قىپشاق تايپالارىنىڭ ءبىر بولىگى قازاقستاننان ۆەنگرياعا كەلىپ, ەۋروپانىڭ قاق ورتاسىن مەكەندەگەنى بەلگىلى. ياعني, ۆەنگريادا قىپشاقتاردىڭ, ال قازاقستاندا ماديارلاردىڭ ۇرپاقتارى تۇرادى. قازىرگى تاڭدا ۆەنگريادا قىپشاقتاردىڭ 200 مىڭعا جۋىق ۇرپاعى بار. ولار ەجەلگى قازاق رۋى – قىپشاقتارمەن ءمادەني جانە ەتنوستىق تۇرعىدان جاقىن ەكەندىكتەرىن سەزىنەدى. بۇل قازاقستان-ۆەنگريا اراسىنداعى تاريحي تامىرلاستىعىمىز ۋاقىت وتە كەلە ءتىپتى دە تەرەڭدەي تۇسەتىنىن ايعاقتايدى», دەگەن ەلشى عاسىرلار بويى قالىپتاسقان تاريحي جانە مادەني بايلانىستاردى ۇزبەي دامىتۋ قوس مەملەكەت اراسىنداعى ديپلوماتيانىڭ ەڭ باسىم مىندەتى مەن مەجەسى ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش سىرتقى ىستەر ءمينيسترى تولەۋتاي سۇلەيمەنوۆ تە ءاڭگىمە اۋانىن ەكى ەلدى بىرىكتىرەتىن تۋىستىق, تاريحي بايلانىستارعا, ۆەنگريا مەن قازاقستاننىڭ ديپلوماتيالىق ارىپتەستىگىنە بۇردى. «ەكى حالىقتىڭ سىندارلى ساياسي ۇنقاتىسۋىنىڭ ارقاسىندا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلدى», دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.
ال كورمەنى ۇيىمداستىرۋ يدەياسىن ۇسىنعان ونەرتانۋشى ماريا جۇماعۇلوۆا ءوز ويىن: «ۆەنگر حالقى مەن قازاق حالقىنىڭ اراسىندا تۋىسقاندىق بايلانىس بار. سول سەبەپتى, ءبىز بۇگىن ءۇش قىپشاق-سۋرەتشىنىڭ كورمەسىن ۇيىمداستىردىق. سول ارقىلى قازاق سۋرەتشىلەرىنىڭ ونەرىن تانىتۋدى, ولاردىڭ ءارقايسىسىنىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىكتەرىن كورسەتۋدى ماقسات تۇتتىق», دەپ ءتۇيىندەدى.
كورمەگە تۋىندىلارى قويىلعان قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ ىزدەنىس-ءيىرىمى, سۋرەتشىلىك مانەرى ءار ءتۇرلى. ءماسەلەن, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى مارات تۇقسايىتوۆ – فيگۋرالىق كومپوزيتسيالاردىڭ, پەيزاج بەن پورترەتتىڭ, ناتيۋرمورتتىڭ شەبەرى رەتىندە تانىلعان سۋرەتشى-مونۋمەنتاليست. ول قازىرگى زامانعى ونەر مۇراجايىنا «باستالۋى جانە سوڭى», «ەسكى ءۇيدىڭ جانىندا», «مەسحەتينكا», «اۋىل اۋەنى», «كۇن باتار الدىندا», «وشاعان», «جازعى كۇن» سىندى جەتى كارتيناسىن سىيعا تارتقان ەكەن. بۇگىندە ونىڭ شىعارماشىلىق جۇمىستارى گەرمانيا, ۆەنگريا, رەسەي, اقش, نورۆەگيانىڭ جەكە كوللەكتسيالارىندا ساقتالىپتى.
الماتى قالاسىنان كەلگەن جۇماحمەت مىرزاحمەتوۆ وتانعا ءسۇيىسپەنشىلىگىن, تۋعان ولكە تابيعاتىنىڭ سان الۋاندىعى مەن سۇلۋلىعىن كەسكىندەمەلىك تۋىندىلارى ارقىلى جەتكىزۋدى ماقسات تۇتاتىن تانىمال سۋرەتشىلەردىڭ قاتارىنان. بۇل ورايدا, قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, ونەرتانۋشى گۇلنار جۇبانيازوۆانىڭ: «ول ءوزىنىڭ شىعارمالارىنداعى نازىك تابيعات اۋەندەرى ارقىلى تۋعان جەرىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن ءدالمە-ءدال جەتكىزەدى, وسىلاي تۋعان حالقىنىڭ جاي-كۇي سەزىمدەرىن, ونىڭ تاريحى مەن بۇگىنىن جىرلايدى. سۋرەتشى تابيعاتقا سايكەس كەلەتىن جانە تۋىندىلارىنا جاڭا ءوڭ بەرەتىن ءتۇس-بوياۋلاردى پايدالانۋدا اسقان شەبەرلىك تانىتادى. ونىڭ بارلىق جۇمىستارىنا ەركىن ويلاۋ مانەرى مەن قىراعى باقىلاۋلىق قاسيەتتەرى ءتان», دەگەن پىكىرى سۋرەتشى شىعارماشىلىعىنا ونىڭ شىن شەبەرلىگىن مويىنداۋ ارقىلى بەرىلگەن باعا بولسا كەرەك.
ال پاۆلودار وڭىرىنەن كەلگەن قابدىل-عالىم قارجاسوۆتىڭ تۋىندىلارىنان كوشپەلى مادەنيەتتىڭ تاريحى مەن ۇلتتىق مادەني داستۇرلەردىڭ قازىرگى زامانعى جاڭا ءۇنى سەزىلەتىندەي كورىندى. «مەنىڭ كورمەگە قويىلعان سۋرەتتەرىمنىڭ نەگىزگى وزەگى – قازاقى, ءداستۇرلى تاقىرىپتار. بۇل «پارىز», «سونار», «سارىن», «تولعاۋ», «كۇي», «اسەم اۋەن», «بارىپ قايت» سىندى شىعارمالارىمنان كورىنەدى. وسىنداي تۋىندىلارىم ارقىلى ءوزىمىزدىڭ تاريحىمىزدان, ءومىر سالتىمىزدان سىر شەرتكىم كەلدى», دەيدى قابدىل-عالىم قارجاسوۆ بىزبەن اڭگىمەسىندە.
قازىرگى زامانعى ونەر مۇراجايىنداعى سۋرەتشىلەر كورمەسىندە ءۇش قىلقالام شەبەرىنىڭ جەكە جيناقتارىنان جانە مۇراجاي قورىنان 30-دان استام كەسكىندەمەلىك تۋىندى قويىلىپتى.
ءلايلا ەدىلقىزى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.
