الدىمىزدا الاتاۋداي اسقارالى مىندەت تۇر

كەشە اقوردادا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆ باستاعان ءبىر توپ وسى پالاتا دەپۋتاتىن قابىلدادى. ەلبا­سى­نىڭ بيىلعى جولداۋىن ەل ىشىندە ناسيحاتتاۋ, بۇل تاريحي قۇجاتتان تۋىندايتىن نەگىزگى ءمىن­دەت­تەرگە بايلانىستى حالىقپەن پىكىر الىسۋ ماقساتىندا وڭىرلەردى ارالاپ قايتقان حالىق قالاۋ­لى­لارى مەملەكەت باسشىسىنا ءوز سايلاۋشىلارىمەن بولعان وسى جۇزدەسۋلەردىڭ قورىتىندىسى تۋرالى بايانداپ بەردى. قابىلداۋدا ءبىرىنشى بولىپ ءسوز العان ورال مۇحامەدجانوۆ ەلبا­سى­نىڭ تاپسىرماسىمەن وڭىرلەردى ارالاپ قايتقان ءماجىلىس دەپۋتات­تارىنىڭ ەلىمىزدىڭ 350-دەن استام ەلدى مەكەندەرىندە بولىپ, 100 مىڭنان استام ادامدى قامتىعان 800 كەزدەسۋ وتكىزگەندىگىن كولدەنەڭ تارتتى. ول جەكە ءوزىنىڭ اقمولا وبلىسىن ارالاپ, تۇرعىندار ارا­سىن­دا جولداۋدان تۋىندايتىن مىندەتتەردى ناسيحاتتاۋ بارىسىندا بىرقاتار يگى باستامالارعا كۋا بولعاندىعىن جەتكىزدى. ماسەلەن, زەرەندى اۋدانىنداعى 19 ادام عانا ەڭبەك ەتەتىن ءبىر كا­سىپورىننىڭ 1 ميللياردتان استام تەڭگەنىڭ ءونىمىن وندىرەتىندىگىن ايتتى. بۇل كاسىپورىن شەتەلدەن ءسۇت تازالايتىن ارنايى سەپارا­تور­لار ساتىپ الىپ, حالىقتان ءسۇت قا­بىلداۋمەن اينالىسادى ەكەن. ولار وزىق تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن 5 قابىلداۋ نۇكتەسىن اشىپ, حالىققا قىزمەت كورسەتەدى. جەرگىلىكتى تۇر­عىن­داردان قابىلداپ العان ءسۇتتىڭ ءار ليترىنە 40 تەڭگەدەن قولما-قول اقشا تولەيدى. ءونىمدى جوعارى ستاندارتتارعا ساي وڭدەپ, تۇتىنۋ­شىلارعا جەتكىزەدى. ۆلاديمير بوبروۆ جەرگىلىكتى جەرلەردە كەزدەسۋلەر وتكىزگەن كەزدە ارداگەرلەردىڭ جولداۋعا ەرەكشە قولداۋ بىلدىرگەندىگىن اتاپ كورسەتتى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ سايلاۋشى­لارى­مەن جۇزدەسىپ قايتقان كەن­جە­عا­لي ساعاديەۆ ءوڭىردىڭ ءىرى ەكونو­مي­كالىق جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەلىپ, بۇل وب­لىستا شاعىن جانە ورتا بيزنەسپەن شۇعىلداناتىنداردىڭ سانى سوڭعى جىلى 2 ەسە وسكەندىگىن, سونىمەن بىرگە مۇندا “جول كارتاسى”  ايا­سىن­دا اشىلعان جۇمىس ورىن­دارى­نىڭ 3 ەسە كوبەيگەندىگىن جەتكىزدى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى سايلاۋشىلارىنىڭ تىلەگىن جەت­كىز­گەن تولەبەك قوسمامبەتوۆ وڭىردە اگرو­ونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ ماقسا­تىن­دا اتقارىلىپ جاتقان وڭ جەتىس­تىكتەرگە نازار اۋدارتتى. سۆە­تلانا فەرحو ەلباسىنىڭ جول­داۋىندا اتاپ كورسەتىلگەن حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ شارالارىنا توق­تالا كەلىپ, شىعىسقازاق­ستان­دىق­تاردىڭ وسى جىلدىڭ باس قۇجا­تىنداعى “بالا­پان” باعدارلاما­سى­نا زور ىقىلاس­پەن قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرعاندىعىن ايتتى. شاۆحات وتەمىسوۆ پەن ءتاڭىر­بەرگەن بەردى­وڭ­عاروۆ تا سايلاۋ­شىلاردىڭ ەلىمىزدىڭ الداعى ون جىلعا ارنال­عان دامۋ باعدارلاماسىن ايقىنداپ بەرگەن ەلباسى جول­داۋىنا ەرەكشە ىقىلاس ءبىلدىرىپ وتىرعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. – ءبىز وتە ۇلكەن جۇمىستى قول­عا الدىق. ەلىمىزدى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامىتۋدىڭ 10 جىل­عا ارنالعان بۇل جوسپارى ءبىزدىڭ ءوت­كەن 18 جىلدا  جاساعان جۇمىسى­مىز­دان دا قيىن ءارى كۇردەلى. سون­دىق­تان وسى اتقارىپ جاتقان جۇ­مىستارىمىزدى حالىق ءبىلۋى كەرەك. سىزدەردىڭ وڭىرلەردى ارالاپ, ەلمەن جۇزدەسىپ قايتقان بۇل ساپارلارى­ڭىزدىڭ دا ماڭىزى ۇلكەن, — دەدى ەلباسى دەپۋتاتتارمەن جۇزدەسۋ بارى­سىندا سويلەگەن سوزىندە. ودان ءارى ەلباسى يندۋستريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ بولاشا­عىن ايقىنداۋ ۇستىندەگى ەلدەردىڭ بار ەكەندىگىن, رەسەي دە وسى با­عىتتا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقاندى­عىن, بۇل رەتتە ءبىزدىڭ حالىقارالىق دارەجەدە ۇلكەن باسەكەگە تۇسكەنى­مىز­دى اتاپ كورسەتتى. تەك قانا شي­كىزاتقا سەنىپ وتىراتىن بولساق, وندا جاعدايىمىز مۇشكىل بولا­تىن­دىعىن الەمدىك داعدارىس كور­سەتىپ بەردى. باسقالار ءبىزدىڭ شيكى­زات شىعاراتىن ەل عانا بولىپ قال­عانىمىزدى قالايدى. بىراق ەلى­مىز­دىڭ ەرتەڭى ءۇشىن ءبىز وسىنداي اۋىر مىندەتتەردى العا قويىپ وتىرمىز, دەدى مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە. – سىزدەردىڭ سوزدەرىڭىزدەن باي­قا­لىپ وتىرعانىنداي, حالىقتى تولعاندىراتىن الەۋمەتتىك ماسەلە ەكەندىگى بەلگىلى. وسى ماقساتتا ءبىز بىرقاتار يگى جۇمىستاردى جۇزەگە اسىردىق, – دەدى ەلباسى. ودان ءارى مەملەكەت باسشىسى وتكەن جىلى داعدارىسقا قارسى قابىلدانعان “جول كارتاسى” نەگىزىندە ەلىمىز بويىنشا ۇزاق جىلداردان بەرى قول­عا الىنباي كەلگەن كوممۋنال­دىق جۇيەلەردى, ىشكى جول قۇرى­لى­سىن, الەۋمەتتىك سالالاردىڭ عيما­رات­تارىن جوندەۋدە اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستاردى تىلگە تيەك ەتتى. ەلباسى جولداۋدا ەلىمىز بوي­ىنشا بالاباقشالار تاپشىلىعىن جويۋ ماقساتىندا اۋقىمدى مىندەت­تەر بەلگىلەنگەندىگىن, الماتى جانە استانا قالالارىندا بۇل پروبلە­مالاردىڭ تاياۋداعى ءۇش جىل ءىشىن­دە, ەلىمىزدىڭ قالعان وڭىرلەرىندە 2020 جىلعا دەيىن تولىق شەشىم تاباتىندىعىن ايتتى. ەلباسى داعدارىس كەزەڭىندە توقتاپ قالعان ءىرى كاسىپورىنداردان بوساعان جۇمىسشىلاردى ەڭبەكپەن قامتۋ ماقساتىندا 2009 جىلعى “جول كارتاسىنىڭ” ەرەكشە شەشۋ­شى ءرول اتقارعاندىعىن ايتا كەلىپ, بۇل يگى باستامانىڭ الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تاباتىندىعىن ەس­كەرت­تى. بۇل ورايدا 2020 جىلعا دەيىنگى بيزنەستىڭ جول كارتاسىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە بولماق. ءوز سوزىندە مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا ەرەك­شە اتاپ كورسەتىلگەن ەڭبەك ءونىم­دىلىگى ماسەلەسىنە جان-جاقتى توقتالدى. 2020 يندۋستريالىق-ين­نوۆاتسيالىق دامۋ ستراتەگياسىن وي­داعىداي جۇزەگە اسىرۋدا ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ولشەۋسىز ىقپالى بولماق. وسى ورايدا ەلبا­سى استانادا اشىلعان لوكوموتيۆ دەپوسىندا قازىرگى كۇننىڭ وزىندە ءاربىر جۇمىسشىعا شاققاندا ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ 90 مىڭ دوللارعا جەتىپ وتىرعاندىعىن اتاپ ايتتى. باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى ەڭبەك ونىمدىلىگى ەكەندىگى داۋسىز. قابىلداۋدا سويلەگەن سوزىندە مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدە جۇ­مىس ىستەپ تۇرعان سالىق جۇيەسىنە بايلانىستى جان-جاقتى پىكىر ءبىلدىردى. ءبىز تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە ەڭ تومەنگى سالىق كولەمىن بەلگىلەدىك. تابىس سالىعى 10 پايىز بولسا, كورپوراتيۆتىك سالىق 20 پايىزدى قۇرايدى. مۇنداي تومەنگى ولشەم ەشبىر ەلدە جوق, دەدى پرە­زيدەنت. سوندىقتان ەلىمىزدەگى بار­لىق بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ مەم­لەكەت قورجىنىنا تۇسەتىن سالىقتى دەر كەزىندە جانە ادىلدىكپەن تولەپ وتىرۋى باستى مىندەت. سونىمەن بىرگە, ەلباسى جولداۋدا ەرەكشە ءمان بەرىلگەن ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ ماسە­لەسىنە دە ەرەكشە توقتالىپ, وسى ماق­ساتتا ارنايى مەملەكەتتىك كو­ميس­سيا جۇمىس ىستەپ جاتقاندىعىن ەسكەرتتى. بۇل كوميسسيا قۇقىق قور­عاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋعا بايلا­نىستى حالىقارالىق تاجىريبەلەردى جان-جاقتى زەرتتەي كەلىپ, ءۇستىمىز­دەگى جىلدىڭ ىشىندە ارنايى شەشىم قابىلداۋى كەرەك. جولداۋدا تەرەڭ ءمان بەرىلگەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋعا بايلانىستى سويلەگەن ءسو­زىندە پرەزيدەنت استانا قالاسىندا قۇرىلىپ جاتقان بىرەگەي وقۋ ورىندارى – “جاڭا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەت”, “ارناۋلى قور”, ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەر سياق­تى ءىرى جوبالاردى ايتا كەلىپ, وسى ۋنيۆەرسيتەت اياسىندا اشىلاتىن 4 عىلىمي ورتالىقتىڭ جۇمىسىنا دا ەرەكشە توقتالىپ ءوتتى. – ءبىز ەلىمىزدىڭ الداعى ونجىل­دىقتا دامۋ ستراتەگياسىن انىق­تاي­تىن ۇلكەن باعدارلاما قابىلدادىق. بۇل ومىرشەڭ مىندەتكە بۇكىل حالىق بولىپ جۇمىلا كىرىسسەك, ماقساتى­مىز­عا جەتەمىز. حالقىمىز, اسىرەسە, جاستار مۇنى جاقسى ءتۇسىنۋى كەرەك. العا اسا ۇلكەن ماقسات قويىپ وتىر­مىز. الەمدەگى باسەكەگە قابى­لەت­تى 50 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋىمىز, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ەل بولۋىمىز, شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن قۇتىلۋ سياقتى ماقساتتار الاتاۋ­دان دا بيىك. ونىڭ شىڭىنا شىعۋ ءۇشىن جۇمىلا جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك, – دەدى ءسوزىنىڭ سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ. جىلقىباي جاعىپپار ۇلى, سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.