«وزبەكستانداعى قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي» باعدارلاماسى بويىنشا سەريالىق وندىرىسكە ەنگىزۋ جوسپارلانعان جاڭا قۇرىلىمدىق سىزبانىڭ سەيسميكالىق توزىمدىلىگىن تەكسەرىلىپ جاتقان ەكسپەريمەنتتەردى قازاق قۇرىلىس جانە ساۋلەت عىلىمي-زەرتتەۋ جانە جوبالاۋ ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى جۇرگىزۋدە.
«قازقسعزي» اق باسقارۋشى ديرەكتورى ەرالى شوقباروۆ ەكسپەريمەنتتىك زەرتتەۋلەردى جۇرگىزۋ بارىسىندا الىنعان تالدامالىق مالىمەتتەر عىلىمي مۇددەگە يە جانە قازاقستاندا قولدانۋعا بولادى دەپ ەسەپتەيدى.
«تاشكەنتتەگى ۆيبروديناميكالىق سىناۋلار – قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىعى ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا. سەيسميكالىق توزىمدىلىككە بايلانىستى سىناقتار بارىسىندا بەلورۋسسيالىق جوبالاۋشىلار ازىرلەگەن جاڭا قۇرىلىمدىق سىزبا تەكسەرىلەتىن بولادى. بەرىلگەن قۇرىلىمدىق شەشىم سەيسميكالىق قاۋىپتى ايماقتاردا بۇرىن قولدانىلماعان. سوندىقتان ەكسپەريمەنتالدى تەكسەرىستى تالاپ ەتەدى. مۇنداي زەرتتەۋلەر كوتەرگىش ەلەمەنتتەرىنىڭ ناقتى شارتتارىن مودەلدەۋگە جانە ولاردىڭ سەيسميكالىق اسەر ەتۋلەرىنە قارسى تۇرۋ قابىلەتتىلىگى تۋرالى اقيقي اقپاراتتى الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستان اۋماعىنىڭ ءبىر بولىگى سەيسميكالىق بەلسەندىلىگى جوعارى ايماقتا ورنالاسقاندىقتان, ەكسپەريمەنتالدى تەكسەرىستەردەن الىنعان ناتيجەلەردى ءبىزدىڭ ينستيتۋتىمىزدىڭ ساراپشىلارى دا زەرتتەيدى. وسىدان كەيىن ول وزبەكستانداعى عانا ەمەس, سونداي-اق قازاقستاندا دا پايدالانىلادى» – دەيدى ەرالى شوقباروۆ.
عيماراتتى تەڭسەلتۋ ونىڭ بەتىندە ورناتىلعان ۆ-3 ۇلگىدەگى ينەرتسيالىق ارەكەت ەتەتىن ۆيبروماشينامەن قوزاتىن بولادى. ۆيبراتسيالىق ماشينانى قولدانۋ سىناۋلار كەزىندە زەرتتەلەتىن كوتەرگىش قابىرعالىق قۇرىلىمداردىڭ جۇكتەلۋىنىڭ ديناميكالىق سيپاتىن ىسكە اسىرۋعا جانە سەيسميكالىق ۇلگىدەگى جۇكتەمەلەر كەزىندە ولاردىڭ ارەكەت ەتۋدىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىكتەرىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ۆيبروديناميكالىق سىناۋلار 5 كەزەڭ ارقىلى جۇرگىزىلەدى دەپ جوسپارلانعان. سىناۋلاردىڭ ءاربىر كەزەڭىندە عيمارات ءبىر سارىندىدان باستاپ امپليتۋدالارمەن بەلگىلەنەتىن شەتكە دەيىن تەڭسەلەتىن بولادى. ءار كەزەڭنەن كەيىن ۆيبراتسيالىق سىناۋلاردى جۇرگىزگەن كەزدە: تەڭسەلۋلەردى تىركەۋ جانە الدىن الا دەرەكتەردى وڭدەۋ, قۇرىلىمداردى ۆيزۋالدى زەرتتەۋ, پايدا بولعان زاقىمداردى فوتوبەلگىلەۋ, سونداي-اق عيماراتتاردىڭ تەڭسەلۋلەرىن بەينە-تۇسىرىلىمدەۋ ىسكە اسادى. ۆيبروسىناۋلار بارىسىندا الىنعان قۇرىلىمداردىڭ جىلجۋىنىڭ ۇدەۋلەرى تۋرالى دەرەكتەر كەيىن جويقىن جەر سىلكىنىسى بولعان جاعدايدا عيماراتتىڭ ارەكەتىن تالداۋ ءۇشىن قولدانىلماق. سونىمەن قاتار «قازقسعزي» اق ماماندارى بەتوننىڭ ناقتى بەرىكتىگىنىڭ جوباعا سايكەستىگىن تەكسەرەدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
