فابريكا تىككەن ماتراستان ارتىقشىلىعى دا وسى. ماقتاسى جىبەك شىلتەردەي جۇپ-جۇقا بولىپ ۇلبىرەپ تۇر. زاعيپتار تىككەن دۇنيەدە قىرىس-تىرىس, جامباسىڭا باتار جالعىز تۇينەكتىڭ بولمايتىندىعى, ءبارىن قولمەن اتقاراتىندىعىندا. ال ساۋساق ۇشى سونشالىقتى سەزىمتال. ءتىپتى كوزى بار ادامنان الدەقايدا ارتىق دەپ ايتساق بولار. زاعيپتىڭ ساۋساعى ءبارىن سەزەدى. ماقتانىڭ تۇيىنشەگىن عانا ەمەس, ءومىردىڭ ءتۇيىنىن دە. الايدا ماقتانىڭ قىرتىسىن جازا العانىمەن, ءومىردىڭ ءتۇيىنىن جازا الماي ءجۇر. ايتپەسە جۇمىس دەگەن نە ءتايىرى؟! سول دا بۇيىم بولىپ پا؟ بۇل جەردە قيىندىق جوق. قيىندىق تاپسىرىس الۋ مەن تەندەرگە قاتىسۋدا شىعار. ماسەلەن, «قازاق سوقىرلار قوعامى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ كوكشەتاۋ وقۋ-وندىرىستىك كاسىپورنىنىڭ باسشىسى باتىرحان احمەتوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, شيكىزات قىمبات. ماتراستىڭ ماقتادان تىگىلەتىندىگى بەلگىلى. سول ماقتانى قيانداعى ارقاعا جەتكىزگەنشە قانشاما تاسىمالداۋ اقىسى تولەنەدى. زاعيپتىڭ زارىققان قولىنا تيگەنشە الدەنەشە ەسە قىمباتتايدى. ماقتالى وڭىرلەردە ونىمدەرى ارزان بولۋى مۇمكىن, ال كوكشەتاۋدا ماقتانىڭ كيلوسى 400 تەڭگەدەن. بۇل كوتەرمە باعامەن العانداعىسى. كوپ رەتتە, كوتەرمە ساۋداعا قاۋمەتتەرى جەتپەي, بولشەك ساۋدادان الادى. ماقتا شىركىننىڭ قاسقالداقتىڭ قانىنداي قات تاۋارعا اينالۋى شىر بىتىرمەۋگە اينالدى. باعاسى كۇيىپ تۇر. كيلوسى 600 تەڭگەدەن. ءبىر ماتراستى تىگۋگە شامامەن 7 كيلوداي ماقتا جۇمسالادى ەكەن. باعاسى دا اسا قىمبات ەمەس, كولەمىنە وراي. ەڭ كولەمى شاعىنى 5500 تەڭگەدەن باستالادى. ازىرگە ساپاسىنا شاعىم ايتقان جان كەزدەسكەن ەمەس. زاعيپ بولسا دا ءوز ىستەرىنە مىعىم شەبەرلەر تاۋارلارىن قىزدىڭ جيعان جۇگىندەي ەتىپ قاتتاپ قويعان. تەندەرگە تۇسكەن كەزدە وزگەلەرگە ۇقساپ باعاسىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىكتەرى جوق. ولاي ىستەسە تاۋارلارىنىڭ وزىندىك قۇنىن دا اقتاي الماس ەدى. ال باتىرحان عازەز ۇلىنا تيىنداپ بولسا دا تابىس تابۋ كەرەك. سوڭىندا قوعامنىڭ 25 ادامى تۇر. ولاردىڭ 20-سى مۇگەدەك. مۇگەدەك بولعاندا تابان ءىزىن تاپ باسىپ تابا المايتىن سۋقاراڭعى سوقىرلار.
تەندەر تۋرالى تاراتىپ ايتا كەتەلىك, ولار وزدەرى ءتارىزدى كاسىپورىندار اراسىندا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىسادى. بىراق ول جەردە دە ۇمىتكەرلەر از ەمەس. اۋعاندىقتار, چەرنوبىل اپاتىن جويۋعا قاتىسۋشىلار, تاعى دا باسقا جەڭىلدىككە يە 200-دەن استام كاسىپورىن بار.
– ءبىزدىڭ شيكىزاتىمىز قىمبات بولعاندىقتان, جولىمىز وڭعارىلماي تۇر, – دەيدى كاسىپورىن باسشىسى, – شىركىن-اي, ءار ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىگى ەسكەرىلسە عوي. سوندا بىزگە دە جۇمىس تابىلار ەدى.
كاسىپورىن ماتراس, كورپە-جاستىق تىگۋگە ماماندانعان. تىگىن ماشيناسىن ۇرشىقشا ۇيىرگەن دامەلى قوڭىروۆا ءى توپتاعى مۇگەدەك بولسا دا حاس شەبەردىڭ ناق ءوزى. تاپسىرىس بولسا تاڭنىڭ اتقانىنا, كۇننىڭ باتقانىنا قاراماي جۇمىس ىستەسەم دەپ تالپىنىپ وتىر. بىراق «تىلەنشىنىڭ سۇيگەن اسىن كىم بەرسىن؟» دەگەندەي تاپسىرىس شىركىن كىل زاعيپتار جينالعان, قوڭىرقاي تىرشىلىك كەشىپ جاتقان كىشكەنتاي كاسىپورىنعا تۇسە بەرمەيدى. وسى ءبىر جايت كاسىپورىن باسشىسىن دا قاتتى الاڭداتىپ وتىر.
كاسىپورىنداعى زاعيپتاردىڭ ءبارى ەگدە ادامدار. بۇل جەرگە جاستار كەلە بەرمەيدى ەكەن. ويتكەنى تابىسىنىڭ جىلىگى تاتىمسىز.
– بالكىم ولار بۇگىنگى تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەردى پايدالانىپ, مولىراق تابىس تاباتىن شىعار, – دەيدى كاسىپورىن باسشىسى, – ءبىز قازىر ءوز قوتىرىمىزدى ءوزىمىز قاسىپ كۇنەلتىپ جاتىرمىز. تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ دەنى جەكەمەنشىك. كەيبىر اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى. تاياۋدا 20 ماتراسقا تاپسىرىس تۇسكەن. سونىڭ وزىنە قۋانىپ كۇنى-ءتۇنى تىگىپ, ۋاقىتىندا تاپسىردىق.
ادامعا قۋانۋ ءۇشىن كوپ نارسە كەرەك ەمەس ەكەن عوي. تيتىمدەي دۇنيەگە توبەلەرى كوككە جەتكەندەي. جاراتقاننىڭ جازۋى دا...
مەملەكەت تاراپىنان كومەك بار. بىراق ونىڭ دا ءبىر تۇيتكىلدى تۇسى ورىن الىپ وتىرعاندىعىن زاعيپتار اشىنا ايتادى. ماسەلەن, جىلىنا ءبىر مەزگىل ەمدەلۋگە جولداما بەرىلەدى. ال زاعيپ جاندى قولىنان جەتەكتەپ الىپ باراتىن كومەكشىسىنە ونداي جاعداي جاسالماعان. مىنە, سوندىقتان ولار ۋىسىنا ءتۇسىپ تۇرعان كومەكتەن دە ايىرىلىپ قالىپ وتىر.
قوعام جانىندا وزدەرىنىڭ كىتاپحاناسى, كلۋبى جۇمىس ىستەپ تۇر. كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسى ءار مەرەكەنى قالت جىبەرمەي ويىن-ساۋىق ۇيىمداستىرادى. دويبى, شاحماتتان جارىس وتكىزەدى. وسى ارادا مەن دە ەلەڭ ەتكەن ەدىم. سويتسەم كادىمگى شاحمات تاسىنىڭ استىندا تاقتاعا قادايتىن كىشكەنتاي اعاش قازىعى بار ەكەن. كىشكەنتاي بولعانىمەن, ورنىقتى تۇرۋعا كادىمگىدەي دەمەۋ, تىرەۋ. ءومىردىڭ وكپەك جەلىنە توڭىپ جۇرگەن زاعيپتاردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن وسى ءبىر اعاش تىرەۋدەي كومەك كەرەك بولىپ تۇر.
بايقال ءبايادىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
كوكشەتاۋ
