وندا اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ وڭىرلىك باعدارلاماسىنىڭ بولاشاعى جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى تالقىلاندى. كەڭەستە اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ارمان ەۆنيەۆ اگروونەركاسىپ باعدارلاماسىنىڭ وزگەرىستەرى تۋرالى بايانداپ بەردى جانە ونىڭ تۇجىرىمداماسى ۇسىنىلدى.
ەكونوميكانىڭ قاي سالاسى بولسىن, وندىرىلگەن ءونىم وتپەسە دامۋ ىلگەرى باسپايدى, كەرى كەتەدى. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعىندا قاتتى بىلىنەدى. بۇگىندە وسى سالانىڭ دامۋىنا سىرتقى نارىقتىڭ ىقپالى از ەمەس. بۇرناعى جىلدارعا قاراعاندا, بيدايدىڭ سىرتقى نارىقتا ءوتۋى سايابىرلادى. ءبىراز ۋاقىت بۇرىن قازاقستاننان سىرتقا 2 ميلليون توننا استىق ساتىلسا, 2015-2016 جىلدارى بۇل 420 مىڭ تونناعا, وتكەن جىلى 11 مىڭ تونناعا دەيىن قىسقاردى.
ارمان ەۆنيەۆ سىرتقى نارىقتا قازاقستان قىتاي, رەسەي, وزبەكستان سياقتى ىشكى كەڭ اۋقىمدى رەفورمالار جۇرگىزىپ وتىرعان ەلدەردىڭ ءۇش بۇرىشتى نارىعىنىڭ اراسىندا تۇرعاندىقتان, باسەكەلەستىككە ۇلكەن ءمان بەرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. سوندىقتان اتالعان باعدارلامادا ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن وڭدەلگەن ونىمدەردى ەكسپورتتاۋدى 2,5 ەسەگە ارتتىرۋ مىندەتى قويىلعان. باعدارلاما الەمدىك نارىقتا پايدا بولاتىن جاڭالىقتاردى ەسەپكە الا وتىرىپ, اگرارلىق سەكتورعا كەشەندى جانە جۇيەلى تۇردە كوزقاراس ۇسىنادى جانە جوبالىق باسقارۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
– الەمدە بارلىعى تەز وزگەرىپ بارادى. سوندىقتان بۇرىنعى قالىپتاسقان, تاپتاۋرىن بولعان كوزقاراستى وزگەرتۋىمىز كەرەك. جاڭا ۇستانىم ەگىن مەن مال شارۋاشىلىعىنا كوپ وزگەرىس اكەلەدى. وعان ۋاقىت اعىمى ءماجبۇر ەتەدى. مىسالى, جىلىنا 20 ميلليون تونناداي استىق جيناپ الامىز, ونىڭ 12 ميلليون تونناسى ىشكى نارىققا جۇمسالادى. ال قالعان 8 ميلليون توننانى ەكسپورتقا شىعارۋ وڭاي شارۋا ەمەس. بۇرىنعى ءداستۇرلى, قالىپتاسقان سىرتقى نارىق تارىلىپ كەتكەن نەمەسە ەسىگىن جاپقان دەۋگە بولادى. ەگەر استىق وتپەسە, ونى ءوندىرۋدىڭ قاجەتى قانشا؟ مىنە, سوندىقتان بۇگىندە بۇرىنعى اياڭمەن جۇرۋگە بولمايدى, – دەدى ءو. شوكەەۆ.
كەزدەسۋدە ەگىنمەن قاتار مال شارۋاشىلىعىن, ونىڭ ىشىندە ەت ءوندىرۋدى دامىتۋ, ەكسپورتقا شىعارۋ جونىندە جەرگىلىكتى شارۋاشىلىق جەتەكشىلەرىنىڭ پىكىرى تىڭدالدى. جايىلىمدى ءتيىمدى پايدالانۋ, مال ازىعىن دايىنداۋ جانە فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردى دامىتۋ ماسەلەلەرى ءسوز بولدى. وڭىرلىك سالالىق باعدارلامالار نەگىزىندە الداعى 10 جىل ىشىندە 3000 وتباسىلىق فەرمالار قۇرىلىپ, ءىرى قارانىڭ سانى ەندى 150 مىڭ باستان ارتادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. قوي سانى 300 مىڭعا جەتۋى ءتيىس.
ومىرزاق ەستاي ۇلى ەتتى تەك ءىرى سەرىكتەستىكتەر, كومپانيالار ەمەس, نەگىزىنەن فەرمەرلىك شاعىن وتباسىلىق شارۋاشىلىقتار وندىرەتىن جاعداي جاسالۋى كەرەك دەگەن تۇجىرىمىن ايتتى. جالپى, اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ باعدارلاماسىنا 500 تۇزەتۋ ەنگىزىلىپ, پارلامەنتكە جىبەرىلدى. بۇل وسى جىلدىڭ اياعىنا قاراي قابىلداناتىن بولادى.
ءو.شوكەەۆ باستاعان جۇمىس توبى وبلىستاعى ءسۇت وندىرەتىن «ولجا-سادچيكوۆسكوە» جشس مەن ەليتالىق تۇقىم سورتتارىن وندىرۋمەن, ساتۋمەن اينالىساتىن «زارەچنوە» تاجىريبە شارۋاشىلىعىن جانە يندۋستريالىق ايماقتى ارالادى.
ءنازيرا جارىمبەت
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
