كوكونىس ساقتاۋ قويماسى اشىلدى

كورشى ەكى مەملەكەتتە دە كوك­ونىس جانە ەت ونىمدەرىنە زارۋلىك بار. رەسەي ەتتىڭ ۇلكەن ءبىر بولىگىن برازيليادان تاسىمالدايدى. وسى رىنوكتى قازاقستان نەگە جابا المايدى؟! بۇل تۋرالى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اگروونەركاسىپ جايلى ۇلكەن كەڭەستەردە تالاي رەت ايتقان. وسىدان جەتى-سەگىز جىل بۇرىن كەمەرەۆ ايماعىنا جولىمىز ءتۇستى. ءوڭىر باسشىلارى كوكونىس تۇرلەرىنە اسا تاۋەلدى ەمەسپىز دەپ وڭتۇستىكتەن بارعان دەلەگاتسياعا الىپ جىلىجايلارىن ماقتانىش­پەن كورسەتتى. ءشارى كورگەن اۋىل­دىڭ بالاسى ەمەسپىز بە, وزىندىك قۇ­نىن باسىمىزداعى ەسەپشوتقا سالىپ جىبەرسەك, وڭتۇستىكتەگى كوك­ونىس قۇنىنان بەس-التى ەسەگە قىمبات. بۇل رىنوكتا بۇگىنگە دەيىن الا تاقيالى اعايىننىڭ جولى بولىپ كەلدى. ەندى ءۇش مەملەكەتتىك كەدەن­دىك وداعى كەزىندە كەيبىر ساراپ­شى­لار ايتقانداي,  “بۇدان ءبىز تۇك ۇتپايمىز” دەپ اۋىزدى قۋ ءشوپ­پەن سۇرتە بەرمەي ارەكەت ىستەۋى­مىز, وسى رىنوكتى جابۋىمىز كە­رەك قوي. بۇعان وڭتۇستىكتىڭ الەۋەتى جەتەدى. بۇرىن وسى جەر ديقاندارى ماڭداي تەرىمەن وسىرگەن كوكونىستەر بازار بىتكەندى “سەن جە, مەن جەگە” اينالدىرعا­نى­مەن, قىس بويى سىرتتان تاسى­مالداناتىن ونىمدەرگە جول بوساتۋشى ەدى. وبلىس باسشىسى اسقار مىر­زاح­مەتوۆ مۇنداي تاۋەلدىلىكتەن قۇتىلۋدىڭ جولى دەپ كوكونىس ساقتاۋ قويمالارىن سالدىرۋدى قولعا العان. قازىر وبلىستا 15230 توننالىق كوكونىس قويماسى بار. جاقىندا “وڭتۇستىك” ااك قا­تىسۋىمەن شىمكەنتتە “Sanz­har ءFruىt’s” جشس-ءنىڭ كوكونىس ساق­تاۋ قويماسى اشىلدى. “سان­جار” كوتەرمە-ساۋدا ورتالىعى تەمىر جول تۇيىعى بار جەردە ورنالاسقان ينفراقۇرىلىمدارى بار قولايلى ايماق ەدى. بازا وسى جەرگە ورنالاستىرىلدى. كوكونىس, ەت, جەمىس-جيدەك ونىمدەرىن جىل بويى ساقتاي الاتىن, سوڭعى زا­ما­ناۋي قوندىرعىلارمەن جابدىق­تالعان قويما ءونىمنىڭ ءوز حوش ءيىسىن ۇزاق مەرزىمگە ساقتايتىنداي ىلعال بەرەتىن, جاعىمسىز ءيىستى سورىپ الاتىن اگرەگاتتارمەن جا­راقتالعان. توڭازاتقىشتار تۇگەل­دەي كومپيۋتەرلەندىرىلگەن. اۋما­عى 1440 شارشى مەتردى قۇرايتىن قويمادا 3-3,5 مىڭ توننا ءونىم ساقتالادى دەپ كۇتىلۋدە. ونى ءىشى­نەن جىلىكتەر بولساق, 800 توننا ەت, 2200 توننا كوكونىس, جەمىس-جيدەك جانە تسيترۋس ونىمدەرىن دايىنداپ الۋعا بولادى. بۇگىندە يسپانيا, ارگەنتينا, ماروككو, برازيليا جانە اراب مەملەكەت­تەرى­نەن اكەلىنگەن تسيترۋس ونىمدەرىنەن كۇرەپ پايدا تاۋىپ وتىرعاندار بار. بۇل ماۋسىمدىق جۇمىستار عانا. ەندى ونى كوتەر­مە ساۋدا باعاسىمەن ساتىپ الىپ, قويمادا ساقتاپ, ءزارۋ ۋاقىتىندا كورشى مەملەكەتتەرگە ءوز ونىمدەرى­مىزبەن بىرگە شىعارساق, ۇتپاساق ۇتىلمايمىز. “Sanzhar ءFruىt’s” سەرىكتەستى­گى­نىڭ ديرەكتورى باقىتبەك تانا­كوزوۆتىڭ دە ويى وسى. وڭتۇستىكتىڭ ءاربىر اۋداندارىندا “وڭتۇستىك” ااك جەلىسى بويىنشا قۇرىلعان سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتالىقتارى بار. بۇل جۇمىسقا قىزىلوردا جانە جامبىل وبلىستارىنداعى ور­تالىقتار دا تارتىلاتىن بو­لادى. جەرگىلىكتى تاۋار ءوندىرۋشى­لەر­مەن كەلىسىم-شارت جاساپ, ولار­دىڭ ءونىمىن ساقتاپ, وبلىس جانە قازاق­ستاننىڭ باسقا ونىرلەرىن قامتىپ, ەكسپورتقا شىعارۋمەن اي­نالىسا­تىن قويمانىڭ كەلەشەگى كەمەل. ۇلكەن جوبالار مەملەكەت قار­جىسىنسىز ىسكە اسا بەرمەيدى. قوي­مانىڭ جالپى قۇنى 365 480 مىڭ تەڭگە بولسا, سونىڭ 186 850 مىڭ تەڭگەلىك قۇرال-جابدىعىن “وڭتۇستىك” ااك ليزينگ تۇرىندە بەرىپ وتىر. وسى جوبانى ۇيلەستىرۋشى, “وڭتۇستىك” ااك باس مەنەدجەرى قانات انداقۇلوۆ حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي قويمانىڭ پاي­دالانۋعا بەرىلۋى ديقانداردى ىن­تالاندىرادى, ەڭبەككە قۇلشى­نىسىن ارتتىرادى دەپ ەسەپتەيدى. ونىسى راس. باعاسى تومەن بولعاندىقتان القاپ باسىندا جيناۋسىز قالعان ونىمدەردى دە كورگەنبىز. كەدەندىك وداق اياسىندا رەسەي, بەلارۋس ەلىنەن وكىلدەر كەلە باستادى. ياعني ديقاننىڭ ماڭداي تەرى ءوز وتباسىنا, مەملەكەتكە ىرىس بولىپ قۇيىلاتىن كۇن كەل­گەن شىعار-اۋ. باقتيار تايجان, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.