حالىقارالىق جيىننىڭ ءبىرىنشى كۇنى «اقىلدى قالالارداعى ينۆەستيتسيا», «MICE: بيزنەس-تۋريزم», «قالانىڭ تۇراقتىلىعى: ەكسپورتتىق ەكولوگيالىق تەحنولوگيالار جانە ەكولوگيالىق تۇراقتىلىق», «Blockchain دامىعان, تۇراقتى جانە اۋاسى تازا قالالار ءۇشىن» جانە تاعى باسقا تاقىرىپتار بويىنشا كەلەلى كەلىسسوزدەر, قىزۋ جارىسسوزدەر ءوتتى.
ماسەلەن, «Blockchain دامىعان, تۇراقتى جانە اۋاسى تازا قالالار ءۇشىن» تاقىرىبىمەن وتكەن سەسسيا جۇمىسىندا استانا قالاسى اكىمدىگى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى الىشەر ابدىقادىروۆ استانا بۇگىندە باستاپقىداعى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر قالاسى اتاۋىنان كاسىپكەرلەر قالاسى دەگەن اتاۋعا اۋىسا باستاعاندىعىن اتاپ ءوتىپ, ءسوزىن دايەكتى دەرەكتەرمەن بەكىتە ءتۇستى.
جالپى, فورۋمدا ءححى عاسىرداعى جىبەك جولى بويىنداعى مەملەكەتتەردە تسيفرلاندىرۋدىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرى, تۇراقتى دامۋ, ەكونوميكالىق تەڭسىزدىكتى تومەندەتۋ, حالىقارالىق ساۋدانىڭ جاڭا ەرەجەلەرىنىڭ سۇلباسىن انىقتاۋ, كريپتوۆاليۋتالاردى پايدالانۋ مەن رەتتەۋ, حالىقارالىق ىسكەرلىك ىنتىماقتاستىقتى ۇيىمداستىرۋدىڭ جاڭا فورماتىن پايدالانۋ جانە ت.ب. ماسەلەلەر كەڭىنەن تالقىلاندى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, زاماناۋي جاڭالىقتار مەن جاڭاشىلدىقتار ارقىلى ىلگەرى باسۋ, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋ مەن جەڭىلدەتۋ باستى ماسەلەلەردىڭ قاتارىنا شىعارىلدى.
فورۋمدا «جىبەك جولىنىڭ التىن كوپىرى» ارحيتەكتۋرالىق كەشەنىنىڭ ىرگەتاسىن قالاۋ دا تاريحي ءسات بولىپ قالادى, بۇل دوستىق سيمۆولىن الەمگە تانىمال قىتايلىق ونەر قايراتكەرى شۋ يۋن سالعان. كوپىردىڭ ۇزىندىعى – 28 مەتر. سكۋلپتۋرا تاعدىرى ورتاق عالامدىق قاۋىمداستىق قۇرۋ ارمانى مەن كوپشىلىكتىڭ مۇددەسىن جانە جاۋاپكەرشىلىگىن بەينەلەيدى. ەندى كوپىر قۇرىلىسى استانادا تاياۋ كۇندەرى باستالۋى ءتيىس.
فورۋمنىڭ ءبىرىنشى كۇنى-اق شەتەلدىك قالا باسشىلارى استانانىڭ جەتىستىكتەرىنە تامسانا قاراپ, وڭ تاجىريبەلەرىنە ءسۇيسىنىپ جاتتى. ماسەلەن, جىبەك جولى ەلدەرى قالالارى باسشىلارىنىڭ فورۋمىندا ءۇندىستاننىڭ پۋنا قالاسىنىڭ مەرى تيلاك مۋكتا استانانىڭ قارقىندى تۇردە دامىپ جاتقانىن, ونى الەمدەگى باسقا استانالارعا ۇلگى ەتۋگە بولاتىندىعىن ايتتى.
– مەن بۇل قالا تۋرالى كوپ ەستىدىم. وتە قارقىندى دامىپ جاتىر دەپ ەسەپتەيمىن. استانا – باسقالارعا ۇلگى بولار شاھار. ال «اقىلدى قالالار» – جاڭا ۇعىمداردىڭ ءبىرى. مەن بۇل فورۋمعا تەحنولوگيالار, «اقىلدى قالالار» تۋرالى كوبىرەك ءبىلۋ ءۇشىن كەلدىم. ونىڭ ناتيجەلەرى ءبىزدىڭ قالامىز ءۇشىن جەمىستى بولادى دەگەن ويدامىن. ءۇندىستان حالقى كوپ مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى بولعاندىقتان ءبىز قورشاعان ورتاعا قاتىستى پروبلەمانى دۇرىس جولمەن شەشۋگە مۇددەلىمىز, – دەدى ول.
ال فورۋمنىڭ ەكىنشى كۇنى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا وتكەن جالپى وتىرىستى بولگاريا رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى پەتر ستويانوۆ جۇرگىزىپ, العاشقى ءسوزدى استانا اكىمىنە بەردى.
اسەت يسەكەشەۆ: «استانا – ەلىمىزدىڭ ەڭ ماڭىزدى جوباسى. ونىڭ اۆتورى جانە نەگىزگى ساۋلەتشىسى – ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ! بۇگىندە ەلوردامىز عاسىرلار توعىسىندا كەڭ قادام جاساپ, الەمگە تانىلدى. ەكونوميكاسى مەن ينفراقۇرىلىمى قالىپتاسقان مەگاپوليسكە اينالدى. ينۆەستيتسيا تارتىپ, ءتۋريزمدى دامىتىپ, سمارت-ءسيتيدى قالىپتاستىرۋعا بەت بۇرعان استانا ءۇشىن بۇگىنگى كەزدەسۋ وتە ماڭىزدى. ويتكەنى بۇل فورۋم – سىزدەرمەن تاجىريبەمەن بولىسۋگە, پىكىر الماسۋعا, جالپى قالالار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى», – دەي كەلە استانانىڭ كەشەگىسى, بۇگىنگىسى مەن مەجەلەنگەن بولاشاعىنا شولۋ جاساپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, استانا سالىستىرمالى تۇردە الەمدەگى جىلدام دامىپ كەلە جاتقان قالالاردىڭ ءبىرى جانە عالامدىق دەڭگەيدەگى ۋربانيستيكالىق جوبا بولىپ وتىر. سوڭعى 20 جىلدىڭ ىشىندە قالا حالقى 3 ەسەگە ارتىپ, 1 ميلليوندىق مەجەنى باعىندىردى. ال قالا اۋماعى 3 ەسەگە ۇلعايدى, اۆتوكولىكتەر سانى 10 ەسەگە ارتتى, جاڭادان سالىنعان تۇرعىن ۇيلەردىڭ كولەمى 19 ەسەگە كوبەيدى. جىل سايىن ەلوردادا 2 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ كەلەدى. سونداي-اق استاناعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمى جيىرما جىلدا 47,7 ملرد اقش دوللارىنا جەتكەن نەمەسە 1997 جىلمەن سالىستىرا قاراعاندا 49 ەسە ءوسىم تىركەلگەن.
– استانانىڭ مۇنايلى جانە ونەركاسىپ ايماعى ەمەس ەكەنىن ەسكەرگەندىكتەن, يننوۆاتسيا مەن بيزنەستى دامىتۋ ماڭىزدى بولدى. وسىعان قاراماستان, ءونىم ءوندىرۋ كولەمى 12,6 ملن دوللاردى قۇرادى جانە قالا ەكونوميكاسىنىڭ قۇرىلىمىنداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسى 57 پايىزعا ءوستى, – دەدى ءا.يسەكەشەۆ.
پلەنارلىق وتىرىستا جوعارىدا اتالعان بولگاريانىڭ بۇرىنعى باسشىسىنان بولەك, نورۆەگيا پارلامەنتىنىڭ مۇشەسى, «مەرلەر بەيبىتشىلىك ءۇشىن» ۇيىمىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى تور ۆەستبي, جىبەك جولى حالىقارالىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى نۇرتاي ابىقاەۆ, «جىبەك جولى» حالىقارالىق ساۋدا پالاتاسىنىڭ باس حاتشىسى لي چجۋنحانگ, استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى جانە اربيتراجدىق ورتالىعىنىڭ سوت تىركەۋشىسى ك.كەمپەل-حولت, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى راە كۆون چجۋنگ, ماسكەۋ ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پلاتونوۆ, حالىقارالىق قوعامدىق كولىك وداعىنىڭ باس حاتشىسى م.مەزگانيلەر فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا قۇتتىقتاۋ سوزدەرىن ارنادى.
ال ءىس-شارادا ەلدىڭ ىزدەگەنى دە, كۇتكەنى دە گونكونگتىق Hanson Robotics كومپانياسى جاساعان گينويد سوفيانىڭ ءسوزى ەدى. بۇل روبوت كادىمگى ادامي مىنەز-ق ۇلىققا يە جانە ادامدارمەن ءتىل تابىسا الادى. سوفيا بۇعان دەيىن دە تورتكۇل دۇنيەدەگى ايتۋلى شارالارعا قوناق رەتىندە شاقىرتۋ الىپ, ادام ساناسى مەن قيالىنىڭ وزىق جەتىستىگى رەتىندە ەرەكشە تانىمالدىققا يە بولدى. ال بىلتىر وسى روبوتقا ساۋد ارابياسىنىڭ ازاماتتىعى بەرىلدى. بەت ءپىشىنى, ءتىپتى تەرىسىنە دەيىن ادامعا ۇقساتىلعان جاساندى ينتەللەكتىنىڭ العاشقى قارلىعاشى قالا مەرلەرىنىڭ الدىندا ءسوز سويلەۋگە ارنايى شاقىرىلعان.
«ماعان يۋنەسكو-نىڭ «بەيبىتشىلىك قالاسى» مارتەبەسى بار استانا قاتتى ۇنادى. استانالىقتار ەرەكشە قوناقجاي ەكەن. مەن وزىمە بەرىلگەن مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, جىبەك جولى ەلدەرى قالالارىنىڭ مەرلەر فورۋمىن ۇيىمداستىرۋشىلارعا العىسىمدى بىلدىرەمىن. وسى فورۋم ارقىلى استانا جىبەك جولى ەلدەرىنىڭ ىسكەرلىكتى جانە مادەنيەتتى دامىتاتىن الەمدىك كوشباسشى قالالار اراسىندا بولا الاتىندىعىنا جانە بولاشاقتا جىبەك جولى بويى حالىقتارىنىڭ ورتالىق ديالوگىنىڭ شاڭىراعىنا اينالاتىنىنا سەنىمدىمىن. ال قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ G-Global باستاماسى ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك دامۋعا ۇلكەن ۇلەس قوساتىن بىرەگەي جوبا. مەن وسى باستامانىڭ پرينتسيپتەرىن قولدايمىن جانە اتاپ ايتقاندا, ولاردى بۇۇ الاڭىندا قولداۋعا دايىنمىن», دەگەن سوفيا روبوتتىڭ ءسوزىن جينالعاندار ۇيىپ تىڭدادى.
تاعى ءبىر اتاپ وتەرلىگى, فورۋم اياسىندا روبوتتىڭ استانالىق جاستارمەن كەزدەسۋى ۇيىمداستىرىلىپ, جاساندى ساناسى بار روبوت مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
