قازاقستان • 03 شىلدە, 2018

ەلوردا – ەلدىڭ بىرلىگى, ەلباسى ەرلىگى

6526 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

جاقىندا تۇركيانىڭ استاناسى انكارادا استانا قالاسىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان القالى باسقوسۋ وتكەنىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان وقىعان ەدىك. سول جيىندا ءوزىمىز وتە جاقسى بىلەتىن ءبىرشاما قايراتكەرلەر – تۇرىك باۋىرلارىمىز قازاقستان قوعامى تۇرالاپ تۇرعان تاريحي تىعىرىقتى تۇستا استاناداي قالا سالۋعا قاھارماندىق قادام جاساۋ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ناعىز باتىرلىعى, ەرەن ەرلىگى ەكەنىن ەرەكشەلەي كەلە ەلوردامىزدى «تۇركى الەمىنىڭ جۇرەگى» دەپ اتاپتى. ال ايتۋلى, ءماشھۇر پروفەسسور مۇسا يىلدىز: «قازاقستاننىڭ باس قالاسى – ەل مەن جەردى رۋحاني وياتۋدى كوزدەيتىن قازىرگى زامانعى تۇركى استاناسى», دەپ تۇيىندەپتى. 

ەلوردا – ەلدىڭ بىرلىگى, ەلباسى ەرلىگى

سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەگەمەن قازاقستان»

استانانىڭ جيىرما جىلدىق مە­رەكەسى كۇن سايىن, ساعات سايىن جا­قىن­­داپ كەلەدى. ۇلى دالا ەلىنىڭ, قازاقستانىمىزدىڭ ءاربىر پاتريوت ازاماتى نۇر كەلبەتتى استانامىزدىڭ, بايتەرەكتى باس قالامىزدىڭ قارىشتاپ دا­مىعانىنا قۋانىپ, قۇتتى قادامدار تىلە­ي­تىنى ايان. استانامىزدىڭ ابىرويى اسقاقتاپ, بەدەلى بيىكتەپ, بۇكىل الەم كوز تىگەتىن, قىزىعا قارايتىن, قازاق­ستان­دىقتار شات-شادىمان سەزىمگە بولەنەتىن شاتتىق شاھارىنا اينالدى. ارقانىڭ اجارىنا, ازاتتىقتىڭ ايعاعىنا بالاندى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرىنا, تۇراقتىلىق پەن تاتۋلىقتىڭ تىرەگىنە, تۇرىك باۋىرلارىمىز جاپپاي جادىراپ جازىپ, ايتىپ جاتقانداي, تۇركى الەمىنىڭ جۇرەگىنە ۇقساتتى.

كۇللى دۇنيە ءجۇزى مويىنداپ وتىر­عانداي, وسىنىڭ ءبارى دە – كوش­باس­شىمىزدىڭ كورەگەندىگى مەن كە­مەڭگەرلىگىنىڭ, بولاشاقتى بول­­جاي بىلگەندىگىنىڭ, باتىل باستا­ما­­شى­ل­دى­عى­نىڭ, ىزگىلىگى مەن ىزدە­نىم­پاز­دىعىنىڭ ناتيجەلەرى. جەڭىستەرى مەن جەمىستەرى.

قازىر قازاقستان رەسپۋبليكاسى الەمدەگى ەڭ وزىق وتىز ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋگە ۇمتىلىس پەن قۇلشىنىس تانىتۋدا. 

«كۇللى الەم تانىعان, قۇرمەتتەپ تورىنە وزدىرعان بەدەلدى مەملەكەتپىز. مۇنىڭ ءبارى ءبىر كۇندە, ءبىر ساتتە بولا سالعان جوق», دەيدى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىنىڭ ء«ومىر وتكەل­دەرى» اتتى سۇحبات كىتابىندا. شى­نىندا دا مەملەكەت باسشىسى نازار اۋدارعانداي, ادام بالاسى تەز ۇمى­تۋعا بەيىم, حالقىمىزدىڭ ءبارى بىردەي بۇگىنگى بەيبىت, باقۋات ءومىردىڭ قان­دايلىق قيىندىقتارمەن كەلگەنىن تەرەڭ تۇيسىنە بەرمەيدى, ەلدىڭ دامىپ كوركەيۋى, استانانىڭ اسقاقتاۋى – وزىنەن-ءوزى بولا سالعانداي, ۇيرەنشىكتى سەزىلەتىنى دە راس. 

ەلوردامىز – ەلباسىمىزدىڭ ەرەن ەرلىگى. مۇنى جەر ءجۇزىنىڭ ەكى جۇز­گ­ە جۋىق مەملەكەتتەرىنىڭ بارشاسى مويىن­دايدى. بۇل – ايداي اقيقات. استانا ارقىلى, استانادا ءوتىپ جاتقان دۇنيەجۇزىلىك, حالىقارالىق الۋان ءتۇرلى, بەيبىتشىلىككە, تۇراقتىلىققا, تاتۋ­لىققا, ادامزاتتىڭ بۇگىنى مەن بو­لا­­­شاعىنا, ىزگىلىكتىڭ ماڭگىلىگىنە قىز­مەت ەتەتىن ءىرى-ءىرى, ماڭىزدى دا ءماندى شا­­را­لار ارقىلى ءبىزدىڭ كوشباسشىمىز جا­ھاندى تاڭعالدىرىپ كەلەدى. 

تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ استانا تۋرالى ۇلى باستاماسىن, ىزگىلىكتى يدەياسىن 1994 جىلعى 6 شىلدەدە قازاقستان رەس­پۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا جاريالادى. كۇردەلى دە قيىن, بىراق كوكەيكەستى ءمانىسى بار سىندارلى شەشىمنىڭ نەلىكتەن قاجەت ەكەندىگىن از سوزبەن عانا ايتىپ بەرگەن بولاتىن. ارينە اركىم ءارتۇرلى قابىلدادى. قابىلداعىسى, ءتىپتى قۇلاق قويعىسى كەلمەگەندەر دە كوپتۇعىن. 

1997 جىلعى 10 جەلتوقساندا مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ باستاۋىمەن الماتىدان شىققان كوش-كەرۋەننىڭ ارقا توسىنە, ەسىل-نۇرا جاعالاۋلارىنا قاراي بەت تۇزەگەنى بەلگىلى. 1998 جىلعى 6 مامىر كۇنى پرەزيدەنتىمىزدىڭ جار­لىعىنا سايكەس اقمولا استانا اتاۋىنا اۋىستىرىلدى. 

ايتا بەرسەك, استانا شەجىرەسى تۋرالى شەرتىلەر سىر از ەمەس. 

سول توقسان جەتىنشى جىلى نەگىزگى كوش-كەرۋەننىڭ جولعا شىعارىنان بى­را­زىراق ۋاقىت بۇرىن نۇرلان نىعماتۋلين باسقارعان توپ اقمولا قالاسىنا بارعانبىز. قازان ايىنىڭ اياعى بولاتىن. نەگىزگى ماقساتىمىز – الدىن الا دايىندىق جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ, مەملەكەتتىك رامىزدەردى اپارۋ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ العاش­قى كەزەكتە كوشىرىلەتىندەرىنە مۇم­كىندىگىنشە جاعداي جاساۋ جانە تاعىسىن-تاعىلار. پرەزيدەنت اكىم­شى­لىگىنەن بارعان بەس ادام ەدىك. وتە-موتە وزەكتى, مەملەكەتتىك ماسەلەلەر كوپ بولاتىن. ءبارىن بىردەن شەشپەك ءتىپتى دە وڭاي ەمەس. ان-24 ۇشاعىمەن جەتكەنىمىز ەسىم­دە. موتورى بىرىلداڭقىراپ, ءۇش ساعاتتاي ۇشتىق قوي. ول كەزدەگى اقمولانىڭ قانداي ەكەنى بەلگىلى. جاي عانا جايداق قالا. تۇرعىندار سانى مۇلدە از. 
ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى,  جۇمىستارعا قىزۋ كىرىسىپ كەتتىك. الماتىدان كوپ ۇزاماي كوش-كەرۋەن شىعادى. ەكى جارىم ايعا دا جەتپەيتىن ۋاقىتتا تالاي تىرلىكتى تىندىرۋ كەرەك. ەلباسىمىزعا بايلانىستى اتقارىلار, دايىندالار جاعداياتتار جەتىپ ارتىلادى. مەملەكەتتىك رامىزدەر جاڭا استانادا ايشىقتانا مەنمۇندالاپ كورىنگەنى ءلازىم.

ەڭ باستى قيىندىق, جاسىراتىنى جوق, تاپ سول قازان-قاراشاداعى قاقاعان سۋىققا بايلانىستى ەدى. الماتىدان بارعاندار ءۇشىن اۋىر بولعانى راس. قاراشانىڭ باسىندا اياز 40 گرادۋس­تان استى. سەگىزىنشى قاراشا كۇنى مەم­لەكەتتىك رامىزدەردى الماتىدان اقمولاعا كوشىرۋ ءراسىمىن وتكىزدىك. سول كۇنى تەمپەراتۋرا 39 گرادۋس بولىپ تۇردى. پرەزيدەنت رەزيدەنتسيا­سىن ازىرلەپ ۇلگەرىپ, الماتىدان اپا­رىل­­عان گەربىمىز – ەلتاڭبامىز بەن مەم­­لە­كەتتىك تۋىمىزدى سالتاناتتى جاع­داي­دا ورنالاستىردىق.

ابىلاي حان كوشەسىندە جاتاقحانا سياقتى, بەس قاباتتى ەكى كوممۋنالدىق ۇيگە ورنالاستىق. ءار پاتەردە 3-5 ادامنان تۇردىق. تاڭ قىلاڭ بەرگەننەن باستاپ ءتۇن ورتاسىنا دەيىن جۇمىس. تاماقتانۋدىڭ ءوزى دە وڭاي ەمەس-ءتى. اقمولادا ساپالى اس ىشەتىن ورىندار دا جوقتىڭ قاسى عوي ول كەزدە.

العاشقىدا, ءتىپتى اقمولاعا كو­شىپ بارعان كەزدە دە ادامداردا كۇ­دىك پەن كۇمان كوپكە دەيىن سەيىل­گەن جوق. سەنبەدى. تالايلار. ءبارىن دە ەلباسىمىزدىڭ ەرلىگى جەڭدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ قايران قالار­لىقتاي قاسيەتتەرى ايتىلىپ, جازىلىپ ءجۇر. ول كىسىنىڭ ادامدى, جۇرتتى باۋراپ الاتىنى, ىشكى-سىرتقى مادەنيەتى, ەرۋديتسياسىنىڭ زاڭعار بيىكتىگى, ءوزى باستاعان ىسىنە ءوزى دە, وزگەنى دە سەندىرىپ, يلاندىرا الاتىنى تاڭعالدىرادى. بىرتە-بىرتە ەلباسى يدەياسىنا ءبارى دە سەندى. يلاندى. سەنىم سونشالىقتى ەرەكشە ەكپىنمەن نىعايدى. كوپ ۇزاماي مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبارى كوشىرىلدى, ارتىنشا ەلشىلىكتەر دە شەتىنەن قونىس اۋدارۋعا كىرىستى...

پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆ – استانانىڭ اۆتورى, باس ساۋلەتشىسى. استانانىڭ ارحي­تەك­تۋرا­سى ايرىقشا بولسا, ول-داعى – ەلباسىمىزدىڭ ەرلىگى, ەڭبەگى. كوپتەگەن عيما­راتتاردىڭ اۋەلگى جوباسىن ءوز قولى­مەن سىزدى پرەزيدەنت. ءتىپتى تا­ماق­تانىپ وتىرىپ-اق اسحانالاردىڭ اق مايلىقتارىنا سىزىپ كورسەتىپ, باس­تاپ بەرەتىن. ماسەلەن, پرەزيدەنتتىڭ مادەنيەت ورتالىعى, بايتەرەك سياقتى سان الۋان ساۋلەت ونەرىنىڭ تۋىندىلارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىزبالارىنان باستاۋ العان. 

ەلباسى ءاربىر عيماراتتىڭ سالىنۋ بارىسىن ءجىتى قاداعالاپ, تىنىمسىز تەكسەرەتىن. پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ ەڭ العاش ورنالاسقان عيماراتى قالالىق اكىمشىلىكتىڭ ارتقى جاعىنداعى ءتورت قاباتتى جاي ەدى. ول جۋىق ارادا بىتە قويمادى. جەلتوقساندا پارلامەنت پالاتالارىنىڭ العاشقى بىرلەسكەن وتى­رىسى ءوتۋى ءتيىس. مازاسىزدىق كۇ­شەيە ءتۇستى. توعىزىنشى جەلتوقسان كۇ­نى كەشكە تاعى دا باردىق. 600-700 ادام جۇمىس ىستەپ جاتىر. نەگىزگى بو­لىك­تەرى سىلانىپ بىتكەن, سىرلاۋعا كى­رىس­كەن. ال ەرتەڭىنە ەلباسى سەنات پەن ءماجىلىستىڭ بىرىككەن وتىرىسىن اشۋى كەرەك. دايىندىقتاردىڭ دەڭگەيى الگىندەي. ءتۇن ورتاسى اۋا قايتتىق.

تاڭەرتەڭگى ساعات جەتىدە اسىعىپ جەتتىك. تاعى دا. جۇمىس ءالى جالعاسۋدا. 

قارقىندى جان-جاقتى كۇشەيتىپ-اق باقتىق. قۇرىلىس ساتىلارى, باسقىش-باسپالداق تاقتايلار تەز جيناستىرىلا باستادى. باسقا دا نارسەلەر اسىعىس تۇردە اكەتىلىپ جاتىر. شىداي الماي ءار قاباتقا شىعامىز. ساعات تاڭعى توعىزدا كۇمبەزدى زالعا كوۆرولان توسەلە باستادى. جيھازداردىڭ شەتى كورىندى. «ۋھ!» دەدىك-اۋ.

ۇستەلدەر مەن ورىندىقتاردى قوي­ىپ, مەملەكەتتىك تۋ قويىلدى. ساعات توعىزدان وتىز مينۋت وتكەندە قوس پالاتا دەپۋتاتتارىن وتىرعىزدىق. ساعات 9.50-دە ءبارى ساقاداي-ساي دايىن بولدى. ءبىر كەزدە: «قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ!» دەگەن سالتاناتتى داۋىس ەستىلدى. ء«سابي كۇلكىسى ساقتالعان كىسى» دەپ بەلگىلى جازۋشىمىز جازعانداي, اقەدىل ك ۇلىمسىرەپ, استانانىڭ اۆتورى, ۇلت ليدەرى كىرىپ كەلە جاتتى...

بۇل ءبىر عانا جاعدايدىڭ ەسكە الىن­عانى عوي. مۇنداي-مۇنداي مانىس­تەر, ارينە از بولعان جوق. ءبارى ءا دەگەننەن, بىر­دەن, وزدىگىنەن وپ-وڭاي جۇيەلەنە سالمايدى. 

بۇگىندە ءبىز استاناعا ءجيى بارامىز. سونىڭ وزىندە قايران قالامىز. ەلوردا­مىز جىل سايىن, اي سايىن ەمەس, كۇن سايىن كوركەيىپ كەلەدى.
ەلباسىمىزدىڭ ەڭبەكتەرىن قايتا­لاي قاراعاندى جاقسى كورەمىن. «ەۋرازيا جۇرەگىندە» اتتى كىتابى 2005 جىلى شىقتى. ىلعي دا ۇستەلىمدە تۇرادى. وسىناۋ تاڭعاجايىپ تۋىندىسىنا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ: «شىنايى باقىتقا جەتكىزەتىن ىستەردە تۇرعىندارى ءوزارا كومەكتەسۋ ماقساتىن العا قويعان قالا قايىرىمدى قالا بولىپ تابىلادى, ال ازاماتتارى باقىتقا جەتۋ ماقساتىمەن ءبىر-بىرىنە كومەكتەسىپ وتىراتىن قوعام – قايىرىمدى قوعام» دەگەن قاناتتى قاعيداتىن ەپيگراف ەتىپ العان.

كىتاپتىڭ كىرىسپەسىندەگى بەتاشار سوزىندە ەلباسى: ء«داۋىردىڭ تابى مەن مانەرى ەكى-ءۇش ايشىقتى سىزبامەن بەينەلەنە بەرەدى. ەيفەل مۇناراسى, ۆەستمينستەر, كرەمل... بۇل استانالىق نىشاندار – الەم كارتاسىنىڭ ەڭ ۇزدىك جولباسشىلارى. ولار بۇل كۇندە سولاي جاراتىلعان سياقتى قابىلدانادى. الايدا ولار بەلگىلى ءبىر ادامداردىڭ دارىنىمەن جانە ەڭبەگىمەن جاسالعان. استا­نانى قۇرۋ – ۇلتتىق تاريحتىڭ جاڭا ءماتىنىن جازۋ. مۇنداي مارتەبە ءاربىر ۇرپاقتىڭ ماڭدايىنا بۇيىرا بەر­مەگەن. ەكى مىڭجىلدىقتىڭ توعى­سىن­دا ءبىز شەشىم قابىلداپ, ەۋرا­زيا­نىڭ جۇرەگىندە ءىس جۇزىندە جاڭا استان­ا قۇردىق», دەپ جازعان.

وسى كىتاپتا نەبىر قىزعىلىقتى, بۇكىل ومىرىڭە قىزمەتىڭە ونەگە بولار­لىقتاي جاعداياتتار بايان ەتىلەدى. ەلباسى «شەنەۋنىك» دەگەن اتاۋ العان الەۋ­مەتتىك توپ تۋرالى اسەرلى اڭگى­مە­لەپ, تىڭ قورىتىندىلار جاسايدى, توسىن ويلار تۇيىندەيدى. «تاريحقا سەنسەك, العاشقى شەنەۋنىكتەر ەجەلگى قىتايدا پايدا بولىپتى. ولاي بولسا, الەمدەگى العاشقى استانا دا قىتايدا پايدا بولعانى داۋسىز», دەيدى پرەزيدەنتىمىز. ەلباسىنىڭ پارا­ساتتى پايىمىنشا, قالالاردى استاناعا اينالدىراتىن, مەملەكەتتىڭ مۇددەسى مەن كەلەشەگى ءۇشىن استانالىق وزگەرىستەر جاساي الاتىن ءبىر كۇش – وسى شەنەۋنىكتەر. «ناق وسى استانالىق شەنەۋنىكتىك قانا مەملەكەتتىڭ ساياساتىندا بەتكەۇستار بيلىك جۇرگىزۋشىلەر بولىپ تابىلادى. مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن قۇرىلىستىڭ مول تاجىريبەسىن جيناقتاعان عۇمىرىمدا مەن استانالىق شەنەۋنىكتىكتىڭ تۇلعاسىنا, سولاردىڭ ىسكەرلىگىنە مەملەكەتتىڭ تاعدىرى تۇگە­لى­­مەن تاۋەلدى ەكەندىگىنە كوز جەت­كىز­دىم», دەيدى مەملەكەت باسشىسى.

مىنەكي, وسى جولداردى قايتالاي قارا­ساق, ەلباسىمىزدىڭ جاس استا­نانىڭ جاڭا اكىمشىلىك كەلبەتىن قالىپ­تاس­تىرۋداعى العاشقى قادامداردىڭ ءبىرى رەتىندە مەملەكەتتىك اپپاراتتار ءۇشىن بىلىكتى قىزمەتكەرلەر مەن كاسىبي باسقارۋشىلاردى دايارلاۋعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ, سول ماقساتتا مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىن سان الۋان قىرلارىنان جەتىلدىرىپ, ءىرى-ءىرى رەفورمالار جاساپ كەلە جاتقانىنا ءتانتى بولامىز.

«كوپتەگەن مىسالدار كورسەتىپ وتىر­عانداي, استانانى كوشىرۋ عانا ءىس جۇزىندە شەنەۋنىكتىكتىڭ بەلگىلى كون­سەر­ۆاتيزمىن ەڭسەرۋگە جاردەمدەسىپ, جاڭا استاناداعى جۇرتشىلىقتىڭ وزىق وي اۋانىن كەيىپتەپ, بەينەلەي الاتىن شەنەۋنىكتەردىڭ جاڭا شوعىرىنىڭ كومەگىمەن بۇدان كەيىنگى وزگەرىستەرگە جول اشۋعا مۇمكىندىك بەردى», دەيدى پرەزيدەنتىمىز. وسىلايشا مەملەكەت باس­شىسى ۋاقىت تالابىمەن جانە پرو­گرەسس پارمەنىمەن اشىلعان جا­ڭا استانا قالىپتاستىرۋداعى شەنەۋ­نىك­تىك مەملەكەتتىك اپپارات نەگى­زىن قالاي قۇرايتىنىنا تەرەڭ وي جىبەرەدى جانە ءاربىرىمىزدى تولعانىسقا تۇسىرەدى. مىقتى مەملەكەتتىك اپپاراتتى دا جاڭا استانا جاراسىمدى, جاڭاشا قالىپتاستىراتىنىنا, زامان جۇگىنىڭ اۋىر سالماعىنا بايلانىستى مەملەكەت جۇرەگى – استانا مەن ونىڭ ورنالاسقان جەرى تىڭعىلىقتى تۇردە ىشكى ساياسي سىلكىلەۋدەن وتپەسە, بۇل مەملەكەتتىڭ بۇگىنىنە عانا ەمەس, كەلەشەگىنە دە سالماق سالۋى مۇمكىن ەكەنىن كورەگەندىكپەن كەسكىندەيدى.

ەلباسىمىزدىڭ كەمەڭگەرلىگىنە بارعان سايىن ءتانتى بولا بەرەسىز. شىنىندا دا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز تاۋەلسىز قازاقستانىمىزدا باتىل­دىق­پەن, باستاماشىلدىقپەن قولعا العان ستسە­ناريگە سايكەس ساياسي وزگەرىستەر ءداۋىرى استانانى رەسپۋبليكانىڭ گەو­ساياسي ورتالىعىنا كوشىرۋ اۋىر­تپا­لىعىمەن تىعىز بايلانىستىرىلا وتىرىپ, كۇشتى پرەزيدەنتتىك بيلىكتىڭ قۇدىرەتىمەن جۇزەگە اسىرىلدى ەمەس پە؟!

2004 جىلعى ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا استانا قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعى جانە 517300 تۇرعىنى مەن قوناقتارىنا جاي­لى تۇرمىستى, جاڭاشا ءومىردى قام­تا­ماسىز ەتەتىن, قاۋىرت دامۋ ۇستىندەگى, ينفراقۇرىلىمى دامىعان ۇلكەن شاھار دەپ باعالاناتىن. تاپ وسىلاي ايتىلاتىن. جازىلاتىن. ەلباسىمىز «ەۋرازيا جۇرەگىندە» كىتابىندا دا تاماشا تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىن, ەڭسەلى اكىمشىلىك عيماراتتارىن, گۇلزارلار مەن فونتانداردى, ەڭسەلى ەسكەرتكىشتەر مەن مونۋمەنتتەردى مەرەيلەنە سۋرەتتەپ, تىزبەلەي تىزىمدەيدى.

ودان بەرى دە, مىنەكي, ون ءتورت جىل ءوتتى. ەسىل بويىنداعى ەرەكشە ەلوردا ەكى ەسەدەن الدەقايدا ارتىق دەڭ­گەي­گە دا­مىپ كەتتى. قارىشتاپ ءوستى. قار­قىن­داپ كوركەيدى.

ءبىز سوناۋ 1997 جىلعى قازان ايىندا بارعانىمىزدا اقمولادا 280 مىڭ عانا تۇرعىن بار ەدى. قازىر تەك وقۋشىلاردىڭ سانى 250 مىڭنان اسىپتى. استانانىڭ 20 جىلدىعى مەرەكەلەنەتىن بيىلعى جاز ءوتىپ, قىركۇيەك كەلگەندە ەلوردا مەكتەپتەرىنىڭ ءبىرىنشى سىنىبىنا 20 مىڭ بالدىرعان بارادى ەكەن. ستۋ­دەنت­تەر­دىڭ سانى 53 مىڭعا جۋىق­تاعان. ال استانامىزدىڭ حالقى 1 ملن 50 مىڭعا جاقىندادى.

يۋنەسكو-نىڭ ءوزى «بەيبىتشىلىك قالاسى» اتاعان زاۋ-زاڭعار باس قالامىز بۇكىل بايتاعىمىزدىڭ زاماناۋي دامۋىنا سەرپىن بەردى. كوشباسشىمىزدىڭ كو­رە­گەندىگى مەن كەمەڭگەرلىگى ارقا­سىن­دا كۇنى كەشە عانا شىرايلى شىم­كەنت شاھارىنا رەسپۋبليكالىق قالا مار­­تەبەسى بەرىلىپ, ءۇشىنشى ءىرى مە­گا­پو­ليسكە اينالسا, ءوڭىر ورتالىعى قازاق حاندىعىنىڭ استاناسى بولعان, ۇلى جىبەك جولىنداعى ءجونى بولەك, جوسىعى ەرەك مەكەنگە, تۇركى دۇنيەسىنىڭ تەكتى تورىنە كوشىرىلەتىن بولىپ, وبلى­سى­مىز­عا تۇركىستان اتاۋى بەرىلدى. ەكى اپتاداي بۇرىن عانا ماقتاارالدا جەتىساي, سارىاعاشتا كەلەس اۋدانى پايدا بولعان. جىلى جاقتىڭ جۇرتشىلىعى جان-جۇرەگىمەن قاتتى قۋانۋدا. تاريحي ماڭىزى وراسان زور وقيعالاردىڭ ءبارى دە – ەلباسىنىڭ ەرەن ەرلىگىمەن قولعا الىنعان رۋحاني جاڭعىرۋىمىزدىڭ ناقتىلى ناتيجەلەرى. بەرەكەلى بەتبۇرىستار. كەمەل كەلەشەكتى كورەگەندىكپەن بولجاي بىلمەكتىڭ جەمىستەرى مەن جەڭىستەرى.

ءيا, استانا – الەمدىك ايدىك شاھار. تۇركى الەمىنىڭ جۇرەگى. تۇركىستان – تۇركى دۇنيەسىنىڭ رۋحاني استاناسى, تەكتى ءتورى.

الدا – استانانىڭ مەرەيلى مەرەكەسى. وسى جىلدىڭ باسىندا تۇركىستان وبلىسىندا «استانانىڭ 20 جىلدىعىنا – 20 نىسان» اكتسياسىن باستاعان ەدىك. ولاردىڭ بىرقاتارى پايدالانۋعا بەرىلدى. ەندى جاڭاشا اتالعان ءوڭىردىڭ ورتا­لىعى تۇركىستاندا, شاردارا, ماق­تا­ارال, تولە بي, بايدىبەك, تاعى باس­قا اۋدانداردا تۇرعىن ۇيلەر, بيز­نەستىك-كاسىپكەرلىك كاسىپورىندار, بالا­باقشالار, دەمالىس ورىندارى اشىلىپ جاتىر. ەلوردا تويىنا تارتۋ مول. 
تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى ۇلىستىڭ ۇيىتقىسى اتانعان قاسيەتتى قا­را شاڭىراق ءوڭىردىڭ وزگەشە داس­تۇر­لەرىن ساقتاپ, جاڭعىرتا ءتۇسىپ, بىر­­لىك پەن ىنتىماقتى نىعايتىپ, جۇ­مىلا جۇمىس ىستەي بەرەدى. ال ەجەلگى تۇركىستان شاھارى جاڭا ورتالىق رەتىندە تۇركى الەمىنىڭ جۇرەگى اتانعان استاناعا قاراپ بوي تۇزەيتىنى ءسوزسىز.

جانسەيىت تۇيمەباەۆ, 
تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى

سوڭعى جاڭالىقتار

«سپارتاك» تاعى دا جەڭىلدى

سپورت • بۇگىن, 11:55

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن, 10:42