رۋحانيات • 19 ءساۋىر, 2018

قازبا جۇمىستارىنا بولىنەتىن قارجى قوماقتى

550 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭ­عى­رۋ» باعدارلامالىق ماقا­لاسىنىڭ جا­رىق كورگەنىنە ءبىر جىل تولۋىنا وراي استا­ناداعى ۇلتتىق مۋزەيدە ۇل­كەن كورمە ءوتىپ, ۇلت رۋحانياتى ءۇشىن ماڭىزى زور باعدارلاما اياسىن­دا ەل كولەمىندە اتقارىلعان ىستەر­­دىڭ ەسەبى تىڭدالىپ, ال­داعى جوبا-جوسپارلار مە­جەلەنگەنى بەلگىلى.

قازبا جۇمىستارىنا بولىنەتىن قارجى قوماقتى

كورمەدە شىعىس قازاقستاندا ءبىر جىل مۇعدارىندا قولعا الىن­عان جوبالار دا جان-جاق­تى تانىستىرىلدى. شارا بارى­سىن­دا اسىرەسە «موي رودنوي كراي» جا­نە ۇلى ابايدىڭ ءومىرى مەن شى­­عارماشىلىعىنا ارنالعان 3D كىتاپتار كوپشىلىكتىڭ قىزى­عۋ­شىلىعىن تۋدىردى.

«بۇل 3D كىتاپتاردىڭ ءبىر قارا­عاندا قاراپايىم كىتاپتاردان ەش ايىرماشىلىعى جوق سەكىل­دى. دەسە دە قولىڭىزداعى سمارت­فون­نىڭ نەمەسە پلانشەتتىڭ كومەگىنە جۇ­گىنە وتىرىپ, ونىڭ ارتى­ق­شى­­­لىعىن بايقاۋعا بولادى. ول ءۇشىن Google Play-دەن قاجەتتى قو­سىم­­شانى قوندىرعىڭىزعا جۇك­تەپ العانىڭىز ءجون. اقىننىڭ ءومى­رى مەن شىعارماشىلىعىنا ار­نالعان كىتاپتان ولەڭدەرى مەن əندەرىن دە تىڭداۋعا بولادى. ءبىزدىڭ كىتاپتارىمىز ۇلكەندەردىڭ عانا ەمەس, بالالاردىڭ دا قىزى­عۋ­شىلىعىن تۋدىرۋدا. 3D تەحنولوگيا وقۋ ۇردىسىندە وقۋ­­شىلاردىڭ ما­تەريالدى تو­لىق مەڭگەرۋىنە كو­مەكتەسەدى. باعدارلاما اياسىندا əزىرگە ەكى كىتاپتى əزىرلەدىك. قازىرگى كەزدە وڭىرىمىزدە تۇراتىن ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ سالت-دəس­تۇرىنە ارنالعان تاعى ءبىر كىت­اپتى باس­پاعا دايىنداپ جاتى­رمىز», دەيدى اتالعان جوبا جە­تەكشىسى, شىعىس قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋدەگى جاڭا تەحنولوگيالار ايماقتىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى سەرگەي كوۆالەنكو.

كورمەدە سەمەيدەگى شاكا­رىم اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت وقى­تۋ­شىلارى كەلۋشىلەر نازا­رى­نا «اباي قاراسوزدەرىن وقىتۋ ادىس­­تەمەسى» جانە «لاتىنعا توتە جول» اتتى كومەكشى ادىستە­مە­لىك قۇ­رالداردى ۇسىندى. وقۋ ور­نى­نىڭ قازاق ادەبيەتى كافەد­را­سى­نىڭ مەڭگەرۋشىسى, فيلوسوفيا دوك­تورى (PhD) اراي جۇندىباەۆا اۋە­لگى ادىس­تەمە ۇلى اقىننىڭ قارا­سوز­دەرىن از ۋاقىتتا ءارى ءتيىمدى مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن, ەكىنشى ادىستەمەلىك قۇرال لاتىن قارپىن ۇيرەنەمىن دەۋشىلەرگە تاپتىرماس دۇنيە ەكەندىگىن ايتادى. بۇل ادىستەمەلىك ەڭبەكتەردىڭ ەرەكشەلىگى – اۋديو ديسكىلەر مەن بەي­نەقۇرىلعىلاردىڭ پايدا­لانىلۋىندا. سونىمەن قاتار كور­­مەدە جاس عالىمنىڭ رويا تتسە­زا­نىڭ «The Cuide ot the Futu­re» (بولاشاققا جول نۇسقاۋ) ات­تى ەڭبەگىن اعىلشىن جانە ورىس تىل­دەرىنەن قازاقشاعا اۋدارعان كى­تابى دا تانىستىرىلدى.

«بىلتىر ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە ءبىلىم ورنىنىڭ باسشىسى مەيىر عا­ريفوللا ۇلىنىڭ باس­شى­لى­عى­مەن «اكمە» اتتى حالىق­ارا­لىق اعار­تۋشىلار كلۋبى قۇرىلىپ, «ماڭ­گىلىك ەل» دەپ اتالاتىن كافە­درا اشىلعان ەدى. اكمە – كونە گرەك ءسوزى. رۋحاني تولىعۋ, ادامنىڭ جاڭا كەزەڭگە قادام باسۋى, بىلگەن-تۇيگەنىن وزگەلەرگە ۇي­رە­تۋى دەگەن ماعىنا بەرەدى. مى­نا سايكەستىكتى قاراڭىز. وسى­دان ءبىر عاسىر بۇرىن شاماسىن­دا, ياعني 1920-1924 جىلدار ارا­لىعىندا سەمەيدە احمەت باي­تۇر­سىنوۆ باستاعان الاش زيالى­لارى حالىق اراسىندا اعارتۋ جۇ­مىس­تارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن «اكمە» دەگەن ۇيىم قۇرعان ەكەن. وعان الاش ارىس­تارىنىڭ كوبى مۇشە بولعان. سول ۇيىمنىڭ ءجۇز جىلدان كە-
ءي­ىن قايتا جاڭعىرۋى ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن اڭعارتسا كەرەك», دەيدى جاس عالىم.

استاناداعى ۇلتتىق مۋزەي­دەگى كورمەگە وسكەمەندەگى سار­سەن امانجولوۆ اتىنداعى شى­ع­ىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارىنىڭ «100 مونوگرافيا» سەرياسىمەن جا­رىق كورگەن عىلىمي ەڭبەكتەرى دە قويىلدى. بۇل جوباعا ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنەن كەلگەن عالىمدار قىزىعۋشىلىق تانىتتى.

«Əرينە ءبىزدىڭ م.قوزىباەۆ اتىن­داعى سولتۇستىك قازاقستان مەم­­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە دە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ءبىرشاما شارۋالار اتقا­رى­­لىپ جاتىر. بىراق س.امان­جو­لوۆ اتىنداعى شقمۋ بۇل جا­عى­­نان وزىپ, كوش باسىندا تۇر ەكەن. شىنىندا دا بۇل – بىز­گە ۇل­گى بولارلىقتاي ءىس. سانا­نىڭ, قو­عامنىڭ جاڭعىرۋى وسىنداي ىس­تەردەن باستاۋ الادى», دەي­دى م.قوزىباەۆ اتىنداعى سول­تۇس­تىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋني­ۆەر­­سيتەتىنىڭ پروفەسسورى جانار تا­لاسپاەۆا.

«رۋحاني جاڭعىرۋ» ايماقتىق جوبالىق كەڭسەسىنىڭ وكىلى ولگا شابالينانىڭ ايتۋىنشا, شى­عىس قازاقستاندا «تۋعان جەر» ار­نايى جوباسىنا 20 ملرد تەڭ­گە­دەن استام قاراجات تارتىلىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىل­دە­رى­نىڭ قولداۋىمەن 929 جوبا جۇ­زە­گە اسىرىلىپتى. بۇل رەتتە وڭىردەگى 476 مەكتەپتىڭ سىنىپ بولمەلەرىن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەك­تەبىنىڭ ستاندارتى بويىنشا زا­ماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قام­تاماسىز ەتۋدى مۇرات تۇتقان «مەنىڭ مەكتەبىم» جوباسىن اتاۋ­عا بولادى. بىلتىرعى قا­زان ايىندا وسكەمەندە وتكەن «تۋعان جەر» فورۋمىندا ايماق كا­سىپ­كەرلەرى وسى ماقساتقا 2,3 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولۋدى جوسپارلاپ وتىر­عانى اي­­تىلعان-دى. قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستا ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىنا دا ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ, كونە قورىمدار جان-جاقتى زەرتتەلىپ جاتقانى ءمالىم.

ەلورداداعى كورمە كەزىن­دە «قاسيەتتى قازاقستان» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەك­شىسى بەرىك ابدىعالي «رۋحا­ني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىن­داعى جوبالاردى قارجى­لان­دى­رۋ بويىنشا وزگە ايماقتارعا قارا­عاندا, شىعىس قازاقستان وبلى­سى كوش باسىندا تۇرعانىن, وڭىر­دە ارحەولوگيالىق قازبا جۇ­مىس­­تارىنا ەرەكشە ءمان بە­رى­لىپ, قوڭ­ىر اۋليە ۇڭگىرى, ىر­­عىزباي دوس­حانا ۇلى مازارى, بەرەل, شىلىكتى سەكىلدى كيەلى ورىن­­دار مەن حالىق ءجيى باراتىن باس­­قا دا تۋريستىك نىساندارعا اپا­­را­تىن جولداردىڭ جوندەلىپ جات­­قانىن ايتقان بولاتىن.

كيەلى ورىندار دەمەكشى, وب­لىس­تىق تۋريزم جانە سىرتقى باي­لانىستار باسقارماسىنىڭ باس­شىسى جاسۇلان سارسەباەۆتىڭ اي­تۋىنشا, «قازاقستاننىڭ كيەلى جەر­لەرىنىڭ گەوگرافياسى» ارنا­يى جوباسى اياسىندا وبلىستا ءۇش ۇلكەن جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان كورىنەدى. بيىل بالالارعا ارنالىپ ايماقتاعى كيەلى ورىندار تۋرالى «شىعىس قازاقستان ەرتەگىلەرى مەن اڭىزدارى» اتتى كىتاپ جارىق كورىپ, قاسيەتتى مەكەندەردىڭ تۋريستىك مارشرۋتتارى ازىرلەنىپتى.

«وڭىرىمىزدەگى كيەلى ورىن­دار­دىڭ ءبىرازى قالادان شالعاي جەردە ورىن تەپكەن. كەيبىرىندە تۋ­ريس­تەرگە ءتۇسىندىرىپ بەرەتىن گيد تە جوق­. مىنە, وسىنداي تۋريستەردىڭ تو­­­بىنا ارناپ قازىرگى كۇنى ءبىز اۋ­دي­­وگيد ازىرلەپ جاتىرمىز. ولار اۋ­­ديوگيدتىڭ كومەگىنە جۇ­گى­­نىپ, وز­­دەرى بارعان كيەلى جەر تۋ­­­رالى اق­­پارات الا الادى. ونىڭ ءبا­رى تە­­گىن. تەك ينتەرنەتتىڭ كومە­گى­­مەن ءبىزدىڭ toureast. kz سايتىنان اۋ­­ديوگيدتى تەلەفوندارىنا جازىپ السا بولعانى», دەيدى باس­قار­ما باسشىسى.

 

ازامات قاسىم,

«ەگەمەن قازاقستان»

شىعىس قازاقستان وبلىسى

سۋرەتتى تۇسىرگەن تىلەۋبەك شاياحمەت

سوڭعى جاڭالىقتار