وعان قوستاناي وبلىسىنداعى باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ 260 باسشىسى مەن وكىلدەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى مەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ماماندارى قاتىستى. القالى جيىندا كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى باقىتجان ءابدىرايىم جۇمىسشىلاردىڭ الەۋمەتتىك مۇددەسىن قورعايتىن ۇيىم جۇمىسىن بۇگىنگى ۋاقىت تالابى تۇرعىسىنان ۇيىمداستىرۋ كەرەكتىگىن تىلگە تيەك ەتتى. ەلىمىزدە قوعامدىق, ەكونوميكالىق قاتىناستار وزگەرگەن جىلدارى كاسىپوداقتار ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسى دا السىرەدى. ەڭبەك نارىعىنداعى وزگەرىستەر بۇل ۇيىمنىڭ بۇرىنعىداي داڭقىن, بەدەلىن كەمىتكەنى راس. دۇنيە جۇزىندە كاسىپوداق قوزعالىسىنىڭ كەمۋىنە ءتۇرلى سەبەپتەر بار. جۇمىسشىلاردىڭ ءبىر جەردە تۇراقتاپ ىستەمەۋى, جۇمىس بەرۋشىگە قاشىقتان (ديستانتسيالىق) جالدانۋى نەمەسە جۇمىسشىنىڭ دەربەس ءجۇرىپ تابىس تابۋى سەكىلدى بۇگىنگى ۋاقىتتىڭ كورىنىستەرى ءۇشىن كاسىپوداق ۇيىمى, قوزعالىسى ماڭىزدى بولماي قالدى. الايدا الەمدىك دەڭگەيدەگى كاسىپوداق قوزعالىسىندا مۇنداي وزگەرىستەر ورىن العانىمەن, جۇمىسشىلاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى ءبارىبىر ماڭىزدى بولىپ قالا بەردى.
ۋاقىت كاسىپوداق ۇيىمى جۇمىس ىستەگەن كومپانيالاردىڭ قارجىلىق تابىسى دا ارتاتىنىن كورسەتىپ وتىر. كاسىپورىنداردا ۇشجاقتى كەلىسىم جاسالسا, الەۋمەتتىك ماسەلەلەر دۇرىس قويىلسا, ولاردىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى دا ارتادى ەكەن. الپاۋىت كومپانيالاردىڭ ءوزى قارجىسىن سالاتىن جەردە ۇجىمدىق كەلىسىمشارتتىڭ, كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ بار-جوعىن باعامدايدى. الەمدەگى مويىنى وزىق دامىعان ەلدەردە كومپانيالارداعى جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك ءومىرىنىڭ ساپاسىن كاسىپوداق ۇيىمى مەن ۇجىمدىق كەلىسىمشارت بار-جوعىنا قاراپ باعالايدى. ال ونداي ۇجىمدىق كەلىسىمشارت ەڭبەك كۇنىنىڭ ۇزاقتىعىن, ەڭبەك دەمالىسىن, قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايىن ودان ءارى دامىتۋدى, گەندەرلىك تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ سياقتى كوپتەگەن ماسەلەلەردى قامتيدى. فەدەراتسيا توراعاسى باقىتجان ءابدىرايىم كاسىپوداق قوزعالىسىندا دامىعان ەلدەردەگى تاجىريبەلەردەن ۇيرەنۋ كەرەكتىگىن دە ەسكەرتتى.
– باستاۋىش ۇيىمدار ءوز جۇمىسىن جانداندىرۋى جانە ءداستۇرلى قىزمەتىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋى ءتيىس. بۇگىندە كاسىپوداقتار الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىندە قابىلدانعان ء«ومىر ءسۇرۋ ساپاسى» اتتى كورسەتكىشتى كاسىپوداقتارعا ەنگىزۋى قاجەت, – دەدى باقىتجان جارىلعاسىن ۇلى.
فورۋمعا قاتىسقان وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىنان تۋىندايتىن ماسەلەلەردى كاسىپوداق ۇيىمدارى باسشىلىققا الۋى قاجەتتىگىن ايتتى.
– باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارى ۇجىمدارداعى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى كوتەرە وتىرىپ, ولاردىڭ زاڭ اياسىندا شەشىلۋىنە, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا اتسالىسادى. سونىمەن قاتار مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان شارالاردى, ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن ەڭبەك ۇجىمدارىندا كەڭىنەن ءتۇسىندىرۋىمىز كەرەك, – دەدى ارحيمەد بەگەجان ۇلى. – وبلىستا 21 ءۇش جاقتى كوميسسيا جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى ءبىر مىڭنان استام جۇمىسشىنىڭ 120 ميلليون تەڭگە ايلىق جالاقىلارى ءوندىرىپ بەرىلدى. وسىنداي ەڭبەك داۋلارىندا ۇشجاقتى كەلىسىمشارتتىڭ بەرەرى دە, قوعامدىق ماڭىزى دا جوعارى.
كاسىپوداق قوزعالىسىنىڭ ليدەرى باقىتجان ءابدىرايىم ايتقانداي, كاسىپوداق ۇيىمى جانە ۇجىمدىق كەلىسىمشارت ساقتالعان جەردە سىبايلاس جەمقورلىققا, كولەڭكەلى ەكونوميكانىڭ «سىزبالارىنا» جول بەرىلمەيدى. ءبىر وكىنىشتىسى, ەلىمىزدەگى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ كوپشىلىگى ۇجىمدىق كەلىسىمشارت ارقىلى ارىپتەستىكتىڭ ناقتى جۇيەسىن قۇرۋعا اسىقپايدى. ونىڭ مىسالى قوستاناي وبلىسىندا دا بار. بۇگىندە ۇجىمدىق كەلىسىمشارتتىڭ قامتۋى 56,5 پايىزدى قۇرايدى. ال ۇجىمدىق كەلىسىمشارت نەگىزىنەن كاسىپوداق ۇيىمى بار كاسىپورىنداردا جاسالادى. سونىمەن قاتار فورۋمدا باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ, سول ارقىلى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋ, ۇجىمدىق شارتتاردىڭ سانىن ارتتىرۋ, كاسىپوداق قاتارىنا جاستاردى تارتۋ قاجەتتىگى دە ءسوز بولدى.
فورۋمدا ءسوز سويلەگەن ءماجىلىس دەپۋتاتى يرينا ارونوۆا ۇكىمەتتە ەڭبەك زاڭنامالارىنا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرتۋلەر ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى دايىندالىپ جاتقانىنان حاباردار ەتىپ, كاسىپوداقتار جەتەكشىلەرى مەن بەلسەندىلەرىن وسى زاڭ جوباسى جاريالانعاننان كەيىن ءوز ۇسىنىستارىن جىبەرۋگە شاقىردى. سونىمەن قاتار فورۋمدا سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ بىرلەستىگىندەگى كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ ءتورايىمى تاتيانا شەرستوبيتوۆا مەن باسقا دا باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرى ءسوز الدى.
فورۋم اياسىندا قازاقستان كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى مەن قوستاناي وبلىسى اكىمدىگى اراسىندا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋ جانە وڭىردە الەۋمەتتىك-ەڭبەك داۋلارىنىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى بويىنشا مەموراندۋمعا كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى باقىتجان ءابدىرايىم مەن قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ قول قويدى.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
