جيىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆ ەلىمىزدە 124 مەكتەپ سالىنىپ, ەىدۇ تالابىنا سايكەس ورتا ءبىلىم مازمۇنى جاڭارتىلىپ جاتقانىن, جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋ ەنگىزىلەتىنىن جانە كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم تەگىن بەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ۆيتسە-پرەمەردىڭ ايتۋىنشا, ەلباسى تاپسىرماسىمەن بىلتىر گرانت سانى 100 مىڭعا دەيىن ارتتى. كوللەدجدەردە دۋالدى وقىتۋ ەنگىزىلدى. جوعارى وقۋ ورىندارى اكادەميالىق جانە قارجىلىق ەركىندىگىن الا وتىرىپ, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاجىريبەسىمەن جۇمىس ىستەي باستادى. شەتەلدىك جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بىرگە 270 قوس ديپلومدى باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلۋدا. سونىمەن بىرگە 8 جوعارى وقۋ ورنى الەمدىك ۇزدىك رەيتينگكە كىردى. عىلىم جۇيەسىندە قازاقستاندىق عالىمداردىڭ شەتەلدىك باسىلىمدارداعى جاريالانىمدارى كوبەيدى. حالىقارالىق دەڭگەيدە بيوتەحنولوگيا, يادرولىق رەاكتور, ەكولوگيا, مەديتسينا سالالارى بويىنشا 12 ءىرى عىلىمي جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. جەكە بيزنەستىڭ عىلىمعا قاتىسۋى ارتىپ, 2 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى.
دەسە دە, ۆيتسە-پرەمەر ءاردايىم كوز الدىمىزدا تۇراتىن ءبىلىم سالاسىنىڭ بىرقاتار جاڭا جوبالارى سىنعا دا ىلىككەنىن جەتكىزدى. ە.دوساەۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇعالىم مەن وقۋشىعا دەگەن قامقورلىق كەيىن ىسىرىلىپ, ونىڭ ورنىن بيۋروكراتيالىق, قارجىلىق-شارۋاشىلىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق ماسەلەلەر باسىپ كەتۋدە, سوندىقتان ءبىلىم جۇيەسى الدىمەن مۇعالىم مەن وقۋشى مۇددەسىنە باعىنىشتى بولۋى ءتيىس. بۇل رەتتە مەكتەپتە, كوللەدجدە, ۋنيۆەرسيتەتتە قانداي ءبىلىم مەن داعدى بەرىلۋى كەرەك؟ ءبىز ءبىلىم جۇيەسى مەن وقۋ باعدارلاماسىن تۇپكى تۇتىنۋشى – جۇمىس بەرۋشىلەر سۇرانىسىنا ساي قۇرا ءبىلۋىمىز كەرەك, دەدى ە.دوساەۆ. وسى ورايدا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە مۇعالىم مارتەبەسىن كوتەرۋ ءۇشىن زاڭنامالىق وزگەرىستەر مەن ءتيىستى باعدارلامالاردى جانداندىرۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلگەنىن, مەملەكەت باسشىسىنىڭ مۇعالىمدەردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ جونىندەگى تاپسىرماسى بيىل تولىعىمەن ورىندالۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق پەداگوگيكالىق قاۋىمداستىق پەن ساراپشىلار پىكىرىن ەسكەرۋ مەن تالداۋعا بايلانىستى ءتيىمدى ونلاين پورتال مەن تسيفرلى تەحنولوگيا سياقتى كەرى بايلانىس تەتىكتەرىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن سىنعا الدى. جانە قوعامداستىق پەن پارلامەنتشىلەر تاراپىنان سىن-ەسكەرتپەلەر بولماۋى ءۇشىن دەر ۋاعىنداعى ساپالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى مەن قاتەلىككە بوي الدىرماۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن جەتكىزدى. الداعى ۇبت سىناعىنا دا اتا-انالار مەن وقۋشىلار تاراپىنان ءتۇرلى سۇراق تۋىنداماۋى ءۇشىن ەرتەرەك ءازىر بولۋدى تاپسىردى. تاعى ءبىر ماسەلە – تسيفرلاندىرۋ ءىسىنىڭ الدىندا ءجۇرۋى ءتيىس ءبىلىم سالاسىنداعى جاڭا جۇيەلەر پەداگوگيكا ماماندارىن دايارلاۋدى جانە ءبىلىم مەن عىلىم مەكەمەلەرى جەتەكشىلەرىنىڭ مەنەدجمەنتتى جەتىلدىرۋىن تالاپ ەتەدى. سوندىقتان ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندە وقۋ ۇدەرىسىن اۆتوماتتاندىرۋ كەرەك. بۇل ەسەپ بەرۋ مەن تەكسەرۋلەردى ازايتىپ, مۇعالىم جۇمىسىن جەڭىلدەتپەك.
ال ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ەىدۇ-نىڭ ەكى كوميتەتىنە ءبىلىم جانە عىلىم بويىنشا مۇشە بولدى جانە جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك يندەكسىندە باستاۋىش بىلىممەن قامتۋ كورسەتكىشى بويىنشا 4-ورىنعا شىقتى. بۇل ەلباسى جولداۋىندا كورسەتىلگەن ادامي كاپيتالدى دامىتۋ بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ءبىر پاراسىنىڭ جەمىسى. اعىمداعى جۇمىستار بويىنشا بالاباقشا سانى ارتقانىن, پەداگوگتىڭ كاسىبي ستاندارتى بەكىتىلگەنىن, مەكتەپ ديرەكتورىن تاعايىنداۋدىڭ جاڭا ەرەجەسى قابىلدانعانىن ايتۋعا بولادى. كەيبىر پاندەردى اعىلشىن تىلىندە وقىتۋدىڭ ۇلتتىق قاناتقاقتى جوباسى باستالدى. 4 مىڭنان استام مەكتەپكە ەلەكتروندى كۇندەلىك ەنگىزىلىپ, ونى قازىر 3 ملن-نان استام وقۋشىلار مەن ۇستازدار, اتا-انالار پايدالانىپ وتىر. مەكتەپتەر تولىقتاي ونلاين جانە وفلاين تسيفرلى كونتەنتپەن قامتاماسىز ەتىلدى. ەندى ونى جوعارى دەڭگەيدە قولدانۋ قاجەت, دەدى ە.ساعاديەۆ.
مينيستر سونىمەن بىرگە تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بويىنشا الەمدىك WorldSkills ستاندارتتارىنا كوشۋ جالعاساتىنىن, ەىدۇ مەملەكەتتەرىنىڭ 500-دەن استام وقۋلىعى قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ, كوللەدجدەرگە بەرىلگەنىن ايتتى. ال جوعارى ءبىلىم بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ اكادەميالىق دەربەستىگىن كەڭەيتەتىن زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ, قازىرگى ۋاقىتتا ماجىلىستە قارالىپ جاتىر. 16 مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەكتورى جاڭا مەحانيزم بويىنشا سايلاۋ ارقىلى تاعايىندالدى. بۇل – جاقسى ناتيجە. ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ پەداگوگيكالىق ۇجىمدارى وسى مەحانيزمگە جوعارى باعا بەرىپ وتىر, دەدى ول. عىلىم سالاسىنداعى باستى جەتىستىك رەتىندە ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستەر جاڭا ەرەجە بويىنشا سايلاناتىنىن, عىلىمي گرانتتار الۋعا ءوتىنىش بەرۋ, ەسەپ قابىلداۋدىڭ بارلىعى ەلەكتروندى تۇردە وتكىزىلەتىنىن ايتۋعا بولادى. بيىل بازالىق قارجىلاندىرۋ عىلىمي ينستيتۋتتارعا ءبىرىنشى رەت قاڭتار ايىندا بەرىلدى. ال ءۇش جىلعا بەرىلەتىن گرانتتار بويىنشا كەلىسىمشارتتار شەگىنە جەتىپ قالدى.
ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى 2018 جىلى قانداي مىندەتتەر كۇتىپ تۇرعانىن دا اتاپ ءوتتى. مەكتەپكە دەيىنگى بىلىمگە توقتالار بولساق, 1-سىنىپقا كەلەتىن بالا تولىعىمەن دايىن بولۋى كەرەك. قازىرگى ۋاقىتتا بالالاردىڭ 85 پايىزى ءارىپتى دە, ساناۋدى دا بىلەدى, بىراق قالعان 15 پايىزىمەن جۇمىس ىستەۋ مۇعالىمدەرگە قيىندىق تۋدىرۋدا.
– ءبىزدىڭ العاشقى جوسپارىمىزدا ءنولىنشى سىنىپتى ەنگىزۋ 2019 جىلعا قويىلعان. بۇگىندە بىرىڭعاي باعدارلاما مەن مۇعالىمدەردى دايىنداۋ كەستەسى دايىن, وقۋلىقتار ەكسپەرتيزاعا بەرىلدى. ەندى 400 مىڭعا جۋىق بالاعا ءنولىنشى سىنىپتىڭ جاڭا وقۋلىقتارىن باسىپ شىعارۋ كەرەك. لاتىن ارىپىنە كوشەتىن بولعاسىن, وقۋلىقتاردى ءبىرجولا لاتىنشا باسقاندى ءجون ساناپ وتىرمىز. بۇل قارجى جاعىنان دا ءتيىمدى. بارلىعىنا ۋاقىت كەرەك. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى مۇعالىمدەرمەن, اتا-انالارمەن تالقىلايتىن بولامىز. قازىرگى ۋاقىتتا لاتىنعا كوشۋگە بايلانىستى 4 كوميسسيا جۇمىس ىستەپ جاتىر. ونىڭ ەكەۋىن – تەرمينولوگيالىق جانە ادىستىمەلىك كوميسسيانى مينيسترلىك ءوزى باسقارىپ وتىر, دەدى ە.ساعاديەۆ.
ال ورتا ءبىلىم بەرۋ بويىنشا جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنا جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ 3, 6, 8-سىنىپتار كوشەدى. وقۋلىقتار قازىر ساراپتاما مەن قوعامدىق تالقىلاۋدان وتۋدە. جاڭارتىلعان مازمۇنعا اۋىسقان مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسىنا 30 پايىزدىق قوسىمشا اقى قاڭتار ايىنان تولەنە باستادى. بۇل قوسىمشا اقىنى بيىل 200 مىڭنان استام (68%) مۇعالىم الادى. سونداي-اق 10-11-سىنىپتاردا 4 ءپاندى اعىلشىن تىلىندە وقىتۋعا دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
جيىندا جوعارى سىنىپتارداعى بىرقاتار ءپاندى اعىلشىن تىلىندە وقىتۋ, مۇعالىمدەردى بىرىڭعاي تەستىلەۋدەن وتكىزۋ سياقتى كوپتەگەن ماسەلەلەر ەگجەي-تەگجەيلى ءسوز بولىپ, ءبىلىم سالاسىنداعى بارلىق وزگەرىس ۇستازدارمەن تالقىلانىپ, اتا-انالارمەن كەلىسۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىنى ايتىلدى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
