ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە جۇگىنسەك, قازىر ەلىمىزدە 1370 تەحنوگەندىك مينەرالدى قالدىقتار (تمق) نىساندارى بار. ولاردىڭ ءبىرازى مەملەكەتتىڭ مەنشىگىندە.
تاۋ-كەن ءوندىرىسى مەن مەتاللۋرگيالىق كاسىپورىندار دا ەلىمىزدە 40 ملرد تونناداي تەحنوگەندىك قالدىقتار بار ەكەنىن ايتىپ, ولاردى قايتا وڭدەۋدىڭ قاجەتتىلىگىن كورسەتىپ, دابىل قاعۋدا. ولاردىڭ كوبى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ كونتراكتىگە العان اۋماقتارىندا جاتىر.
وسى تەحنوگەندىك-مينەرالدىق قالدىقتار ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسا الادى, ويتكەنى ولاردىڭ قۇرامىندا وتە باعالى جانە سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدار بار. وسى زامانعى تەحنولوگيادا ولاردى تازارتىپ الۋدىڭ ادىستەرى جەتكىلىكتى.
كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسۋلەردە بىزگە وسى ماسەلە تۋرالى ءجيى ايتىلدى. قايتا وڭدەۋ وندىرىسىنە مۇمكىندىك تۋسا مىڭداعان جاڭا جانە قوسىمشا جۇمىس ورىندارى دا اشىلار ەدى.
ءماجىلىستىڭ قورجىنىنا تۇسكەن «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» جاڭا كودەكستىڭ جوباسىن جۇمىس توبىندا قاراعاندا دا وسى ماسەلە كوتەرىلدى. قالدىقتاردىڭ كولەمى جىل سايىن ارتىپ, قاۋىپتى دەڭگەيگە جەتىپ قالعانى دا ءسوز بولدى.
ءبىزدىڭ ەلىمىزدە تەحنوگەندىك-مينەرالدىق قالدىقتاردى وڭدەۋگە نيەت ەتكەن كومپانيالار دا بار. الايدا ولاردىڭ تمق-عا قول جەتكىزۋ قۇقى جوق. «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 13-بابى بويىنشا قالدىقتاردىڭ ءبارى كەلىسىمشارتتىڭ مەرزىمى اياقتالعانشا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىنىڭ يەلىگىندە بولادى. وسىنىڭ ءوزى ميلليونداعان توننا قالدىقتىڭ ونداعان جىلدار بويى پايدالانىلماي, ەكونوميكالىق اينالىسقا ەنگىزىلمەي, تاۋ-تاۋ بولىپ ءۇيىلىپ جاتۋىنا جانە ەكولوگيالىق زيان تۋعىزۋعا سوقتىرىپ وتىر. جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار تمق كولەمى تۋرالى ەسەپ بەرۋگە ءتيىستى ەدى, الايدا اشىق اقپارات كوزدەرىندە ولاردىڭ اقپاراتتارى جوق. ال ۋاكىلەتتى ورگانىمىز بۇل ماسەلەنى تەك باقىلاپ, تىم-تىرس جاتىر.
مىنە, وسى ماسەلەلەردى ايتىپ, ماجىلىستەگى «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ فراكتسياسى اتىنان جۋىردا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەكتىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, مىنا ماسەلەلەر تۋرالى اقپاراتتار بەرۋىن وتىندىك:
1. ءاربىر ايماق, كەن ورنى جانە مەنشىك يەلەرى بويىنشا تمق كولەمى تۋرالى;
2. مەملەكەت پەن مەنشىك يەلەرىندەگى تمق كولەمدەرىن قايتا وڭدەۋ بويىنشا جاسالعان جۇمىس جوسپارى;
3. جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ تمق-داعى پايدالى زاتتاردى الۋى بويىنشا كەلىسىمشارتتاعى مىندەتتەردى ورىنداۋى;
4. جينالعان تەحنوگەندىك قالدىقتاردى وڭدەۋگە ىنتالاندىرۋ ماقساتىمەن ماسەلەنى قايتا قاراۋ.
دانيا ەسپاەۆا,
ءماجىلىس دەپۋتاتى
