«مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا «مويناق» سۋ ەلەكتر ستانساسى سالىنۋدا. ول 2011 جىلى پايدالانۋعا بەرىلەتىن بولادى».
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ەل مەرەيتويىنا تولىمدى تارتۋ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز جولداۋىندا اعىمداعى جىلدى تاۋەلسىزدىك جىلى دەپ جاريالادى. سان عاسىر اڭساعان تاۋەلسىزدىگىمىز جايلى ايتقاندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ ەرەكشە قارقىنمەن دامىعانى ويعا ورالادى. اسىرەسە, بولاشاققا دەگەن اۋقىمدى ىستەردىڭ ورىستەتىلگەنى كوڭىل قۋانتتى. وسى ورايدا جەر ءجانناتى جەتىسۋدىڭ قۇيقالى ايماعى رايىمبەك اۋدانى اۋماعىندا سالىنىپ جاتقان «مويناق» سۋ ەلەكتر ستانساسى شىن مانىندە عاسىر قۇرىلىسى. شۆەيتساريا مەن قىتايدان كەيىن جەر استىن ۇڭعىلاۋ ادىسىمەن سالىنعان ءۇشىنشى سۋ ەلەكتر ستانساسى ەكەنىن ءاردايىم ماقتان ەتەمىز. ول ەل يگىلىگىنە اينالار كۇن دە جاقىن.
«مويناق» سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى 1985 جىلى كەڭەستىك كەزەڭدە باستالىپ, قارجى تاپشىلىعىنا بايلانىستى 1992 جىلى توقتاتىلدى. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىنا وراي ۇكىمەتتىڭ ارنايى قاۋلىسى شىقتى. وڭتۇستىك وڭىردەگى قۋات كوزى تاپشىلىعىن تۇبەگەيلى شەشۋگە ارنالعان ۇكىمەت قاۋلىسىمەن 2006 جىلدان بەرى «مويناق» قۇرىلىسىنا جان ءبىتتى.
بىردەن «بەستوبە» سۋ قويماسىن قۇرايتىن بوگەت قۇرىلىسى باستالدى. بوگەت قازىلىپ, قۇم, توپىراق, وزگە دە دۇنيەلەر توگىلىپ, تەحنيكا كۇشىمەن تاپتالدى. قاجىرلى ەڭبەك ناتيجەسىندە ۇزىندىعى 500 مەتر, بيىكتىگى 100 مەترلىك بوگەت تولىعىمەن ءبىتتى. سونىمەن بىرگە بوگەتتەن بولەك جول, وزگە دە نىساندار قولعا الىندى. ەنەرگەتيكتەر قالاسى سالىنا باستادى. ەندى ونىڭ دا جۇمىسى تولىعىمەن اياقتالادى. قۇرىلىستا ىستەيتىندەرگە بارلىق جاعداي جاسالىپ, ولار جوعارى ەڭبەكاقى الادى.
تاۋەلسىزدىك مەرەيى قارساڭىندا «مويناقتىڭ» شۇعىلالى ساۋلەسى ەل مەن جەرگە تۇسەدى. بۇل ۇلكەن جەتىستىك ءارى ءوڭىر حالقىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتاتىنىن ايتۋعا بولادى.
قۇرىلىسقا قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى 25 ميلليون اقش دوللارىن ءبولدى. وسىلايشا قاراجات نەگىزىنەن «بەستوبە» سۋ قويماسى مەن جول, ەلەكتر جەلىسىن تارتۋعا, تۇرعىن ءۇي سالۋعا جۇمسالدى. كەيىننەن تاعى دا 132 ميلليون دوللاردى قازاقستاننىڭ دامۋ بانكىنەن الدىق. بۇل جوعارىداعى جۇمىستارعا باعىتتالدى. كەيىن 200 ملن. اقش دوللارىن قىتاي دامۋ بانكى بەردى. قاراجات ەسەبىنەن نەگىزگى نىسان قۇرىلىستارى باستالدى. جۇمىسقا كاسىبي تاجىريبەسى بار قىتايدىڭ ماماندارى تاڭدالدى. ولار جۇمىستى جالعاستىرىپ اكەتتى. قازىر بولىنگەن قارجىنىڭ 90 پايىزى يگەرىلدى. قۇرىلىستىڭ جالپى قۇنى 340 ميلليون دوللار.
قازىر قۇرىلىستا 1200-دەي ادام ەڭبەك ەتۋدە. سونىڭ 340-ى قىتايدان كەلگەن ماماندار. قالعاندارى ءوزىمىزدىڭ وتانداستار. قۇرىلىس رايىمبەك اۋدانىنىڭ اۋماعىندا جۇرگىزىلگەندىكتەن كوبىنە اۋدان حالقى جۇمىسقا تارتىلدى. اسىرەسە, ۇزىنبۇلاق, جىلىساي ەلدى مەكەندەرىنىڭ تۇرعىندارى جۇمىسقا الىنىپ, وزىندىك ۇلەستەرىن قوسۋدا.
«مويناق» گەس-ءى پايدالانۋعا بەرىلگەندە 127 مامان جۇمىسپەن قامتىلماقشى. قازىر مۇندا پوليتەحنيكالىق, ەنەرگەتيكالىق جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتتارىن بىتىرگەن 28 جاس مامان قىتايدا ارنايى تاجىريبەدەن ءوتىپ قايتتى. جۇمىسقا الىناتىن مامانداردىڭ بارلىعى ءوزىمىزدىڭ قىز-جىگىتتەر. «مويناقتىڭ» شاپاعاتى مەن جاقسىلىعىن كورگەن وسىنداي 300 ازامات تۇرمىستارىن تۇزەدى. ماماندار ءۇشىن 80 تۇرعىن ۇيدەن تۇراتىن قالاشىق جانە اللانىڭ ءۇيى, بالالار باقشاسى ەنەرگەتيكتەردىڭ تىنىمسىز تىرلىگىنە جاعداي جاسايتىن بولادى. جاڭا ۇيگە قونىستانعانداردىڭ قۋانىشىندا شەك جوق.
جالپى, «مويناقتى» سالۋعا 200 مىڭ تەكشە مەتر بەتون, 25 مىڭ توننا ارماتۋرا, 16 مىڭ توننا قۇبىر, 5 مىڭ توننا قۇرال-جابدىق, 1 ملن. تەكشە مەتر تاس جۇمسالعانى ەسەپتەلدى. قۇرال-جابدىقتان وزگەسى وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارى ءارى ساپاسى جاقسى.
گەس-ءتىڭ اقتوعان شاتقالىندا تۋننەل ارقىلى كەلگەن سۋ وسى جەردە اگرەگاتتارعا كەلىپ قۇيىلادى. مۇندا ەكى اگرەگاتتىڭ ارقايسىسى 150 مۆت.-تىق. ونىڭ ءبىر بۇرانداسىنا دەيىن ۇقىپتى ۇستاپ, كۇتۋ كەرەك. سەبەبى, ول شەتەلدەن اكەلىنگەن. اۋىستىرۋ ەداۋىر قيىندىق تۋعىزادى.
«مويناق» سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ باس عيماراتى شارىن وزەنىنىڭ جاعاسىندا. جەر استى سۋ جولى بىتكەن 9 شاقىرىم جەردە سالىنىپ جاتىر. مۇندا اۋقىمدى قۇرىلىس جۇرگىزىلۋدە. وسى جەر استى سۋ جولى ارقىلى قۋات كوزى وندىرىلەتىن, شىعاتىن جەردەگى ۇلكەن-ۇلكەن ەكى قوندىرعى ادۋىندى وزەن سۋىن اينالدىرادى. باس عيماراتتىڭ قاۋىپسىزدىگى, ساپاسى تالاپقا ساي جاسالدى. مۇنداعى تاۋ بەتكەيلەرى دە ادام ەڭبەگىمەن بەتوندالىپ, كومكەرىلدى.
عيماراتتىڭ استىنداعى اينالىپ تۇراتىن ەكى قوندىرعى ارقىلى قۋات كوزى ءوندىرىلىپ, شارىن وزەنى ارناسىنا قايتا تۇسەدى. جوسپار بويىنشا اقتوعايدا بالىق ءوسىرىلىپ, دەمالىس ورىندارى جاسالادى. «بەستوبە» جاساندى سۋ قويماسىنىڭ اينالاسىندا دا وسىنداي دەمالىس ورىندارى بولادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل دا تاۋەلسىزدىك اكەلگەن جاقسىلىق, بولاشاقتىڭ يگىلىگى. ارينە وعان از دا بولسا ۇلەس قوسقانىمىزدى ماقتان ەتەمىز.
باس مەردىگەر قىتاي سۋ شارۋاشىلىعى كومپانياسى ەرەكشە ەڭبەك ەتۋدە. قۋانىشتىسى «مويناق» مەملەكەت پەن ۇكىمەتتىڭ قولىندا. ال, 49 پايىزى قازاقستاندىق اكتسيونەرلەر ەنشىسىندە. شەتەلدىكتەردە اكتسيا جوق. جارىق كوزى «كەگوك» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ جەلىلەرى ارقىلى شەلەك جانە قاپشاعايدىڭ جانىنداعى «روبوت» قوسىمشا ستانسالارىنا بەرىلەدى دە ءارى قاراي وڭتۇستىك وڭىرگە تاراتىلادى.
جيىرما جىلدا قول جەتكىزىلگەن جەتىستىكتەر قاتارىندا «مويناق» ستانساسى بار ەكەنىن زور مارتەبە سانايمىز. ءارى ەلىمىز ومىرىندەگى ماڭىزدى نىساندا قولتاڭبا قالدىرۋ ءبىز ءۇشىن ەرەكشە قۋانىش ەكەنى انىق. وتان ءۇشىن, ەل ءۇشىن تەر توگۋدىڭ ءوزى ءبىر باقىت قوي.
ورازالى قانتاەۆ, «مويناق» سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ باس ديرەكتورى.
دەرەك پەن دايەك
• مويناق – شۆەيتساريا مەن قىتايدان كەيىن جەر استىن ۇڭعىلاۋ ادىسىمەن سالىنعان ءۇشىنشى سۋ ەلەكتر ستانساسى بولىپ تابىلادى.
• مويناق سۋ ەلەكتر ستانساسى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ايماعىنىڭ قۋات كوزى تاپشىلىعىن شەشەتىن نىسان.
• قۋاتى 300 مۆت. بولاتىن مويناق گەس-ءى كولەمى جانە قۋاتتىلىعى جاعىنان ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان جىلداردا ىسكە قوسىلاتىن العاشقى ەنەرگەتيكالىق ءوندىرىس.
• مويناق گەس-ءىنىڭ ەرەكشەلىگى ول تمد كەڭىستىگىندەگى جوعارى قىسىمدى ءۇش گيدروستانسانىڭ ءبىرى. ونداعى سۋ قىسىمى 500 مەتردى قۇرايدى.
• قۇرىلىستىڭ جالپى قۇنى 340 ميلليون دوللار.
• العاش قۇرىلىسقا قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى 25 ميلليون اقش دوللارىن ءبولىپ, قارجى «بەستوبە» سۋ قويماسى مەن جول, ەلەكتر جەلىسىن تارتۋعا, تۇرعىن ءۇي سالۋعا جۇمسالعان.
• كەيىننەن تاعى دا 132 ميلليون دوللار بولگەن قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى قارجىسى جوعارىداعى جۇمىستاردى ورىستەتۋگە باعىتتالىپتى.
• قىتاي دامۋ بانكى 200 ملن. اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالعان. قاراجات ەسەبىنەن نەگىزگى نىسان قۇرىلىستارى باستالىپ, جۇمىسقا كاسىبي تاجىريبەسى بار قىتاي ماماندارى تارتىلعان.
• قازىر بولىنگەن قارجىنىڭ 90 پايىزى يگەرىلگەن.
• قۇرىلىستا 1200-دەي ادام ەڭبەك ەتۋدە. ونىڭ 340-ى قىتايدان كەلگەن ماماندار. قالعاندارى ءوزىمىزدىڭ وتانداستار.
• ماماندار ءۇشىن 80 تۇرعىن ۇيدەن تۇراتىن قالاشىق جانە اللانىڭ ءۇيى, بالالار باقشاسى سالىندى.
• مويناقتى سالۋعا 200 مىڭ تەكشە مەتر بەتون, 25 مىڭ توننا ارماتۋرا, 16 مىڭ توننا قۇبىر, 5 مىڭ توننا قۇرال-جابدىق, 1 ملن. تەكشە مەتر تاس جۇمسالعان.
• «مويناقتىڭ» 51 پايىز اكتسياسى مەملەكەت پەن ۇكىمەتتىڭ قولىندا. ال, 49 پايىزى قازاقستاندىق اكتسيونەرلەر يەلىگىندە.
• جارىق كوزى «كەگوك» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ جەلىلەرى ارقىلى شەلەك جانە قاپشاعاي جانىنداعى «روبوت» قوسىمشا ستانسالارىنا بەرىلىپ, ودان ءارى وڭتۇستىك وڭىرگە تاراتىلادى.
• قۇرىلىستا 100 ءتۇرلى ماركاداعى اۆتوكولىكتەر مەن 37 ارناۋلى تەحنيكا جانە مەحانيكالىق اگرەگات, گەنەراتور, ترانسفورماتور, كومپرەسسورلاردىڭ ءوزى 50-دەن اسادى.
• «بەستوبە» سۋ قويماسىنىڭ كولەمى 238 ملن. تەكشە مەتر.
• «مويناقتىڭ» كەپىلدىك مەرزىمى 100 جىلعا ەسەپتەلگەن.
• سەيسميكالىق جاعىنان 9 باللدىق جەر سىلكىنىسىنە ءتوزىمدى.
• الىپ قۇرىلىس ىسكە قوسىلعاندا وڭىردەگى ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كورسەتكىشى جىل سايىن 6,7 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى دەپ جوسپارلانعان. بيۋدجەتكە 1 ملرد. 790 ملن. تەڭگە ءتۇسىم تۇسەتىن بولادى.
تاعدىر ءبىزدى وسىندا توعىستىردى
تاۋەلسىز ەل جاستارىنىڭ ارمانى دا اسقاق. وسىدان بولار ءبىزدىڭ جالىنداعان جاستىق جىگەرىمىز ءححى عاسىردىڭ الىپ قۇرىلىسىنا جۇمسالۋدا. بۇل ءبىز ءۇشىن مارتەبە دەسەم دە بولار. «مويناق» گەس-ءىنىڭ قۇرىلىسى ءبۇگىندە بارشانىڭ نازارىندا بولعاندىقتان ءار كۇندى ەسەلى ەڭبەكپەن اتاپ وتۋدەمىز.
ءبىز جاستار ءاردايىم تۋعان وتانىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە قۋانىپ, ماقتانىش سەزىمدە بولامىز. وسىنداي ەلدە ءومىر ءسۇرىپ وتىرعانىمىزدى باقىت سانايمىز.
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ شاپاعاتى بۇرىن توقتاپ قالعان «مويناق» سۋ ەلەكتر ستانساسىنا ءتۇستى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن قايتا قولعا الىنعان «عاسىر قۇرىلىسى» اتالعان «مويناق» ءبىز سەكىلدى جاستاردىڭ دا بولاشاعىنا جارقىن جول اشتى. قايرات-ءجىگەرىمىزدى جانۋعا مۇمكىندىك تۋعىزدى.
الماتى قالاسىنداعى ەنەرگەتيكا جانە بايلانىس ينستيتۋتىن ينجەنەر-ەلەكتريك ماماندىعى بويىنشا 2009 جىلى بىتىرگەننەن كەيىن تۋعان اۋدانىمداعى «مويناققا» كەلدىم. ۋاقىتشا تاپسىرىلعان جۇمىستاردى اتقارا ءجۇرىپ ومىرلىك جارىم ايزادانى جولىقتىردىم. ول دا الماتى ەنەرگەتيكا جانە راديوبايلانىس كوللەدجىن بىتىرگەن جاس مامان. ءبىزدى تاعدىر وسىلاي توعىستىردى.
«مويناقتاعى» وزەن ارناسى بەكىتىلگەن قىركۇيەك ايىندا ايزادا ەكەۋمىزدىڭ ۇيلەنۋ تويىمىز بولدى. كوپ ۇزاماي جاس وتاۋ, ءارى جاس مامان رەتىندە «مويناقتاعى» «ەنەرگەتيكتەر» قالاشىعىنان ءتورت بولمەلى ءۇي الدىق. ءسويتىپ, ءبىر ايدىڭ ىشىندە قوس قۋانىشقا كەنەلدىك. ەڭ باستىسى, وڭتۇستىك وڭىرگە جارىق نۇرىن شاشاتىن «مويناق» سۋ ەلەكتر ستانساسىندا جۇمىس ىستەيتىنىم كوڭىلىمدى كوتەرە تۇسەدى.
مىنە, الىپ قۇرىلىس ءومىرىمىزدى وسىلاي جاڭا ارناعا ءتۇسىردى. ءبىز وسى ۇجىممەن ءوسىپ, ءوركەندەيمىز. وعان سەنىمىمىز مول.
ايبەك مارات ۇلى, «ەنەرگەتيكتەر» قالاشىعىنداعى جاس وتاۋ يەسى.
قىتايدا تاجىريبەدەن ءوتتى
جەتىسۋدىڭ وزەن-كولدەن كەندە ەمەستىگى اتىنان-اق سەزىلىپ تۇر. كۇندە كورىپ, تۇنىق سۋىنا شومىلىپ, ءنار العان وزەندەرىمىز ناعىز بايلىقتىڭ كوزى. تابيعاتتىڭ جومارتتىعى مەن سىيىن پايدالانۋ ماقساتىندا اساۋ شارىن وزەنىنىڭ سۋى بايلاندى. ەندى از كۇندەردە ۇشار باسىن الاتاۋ شىڭىنان العان شارىن وزەنىنەن نۇر شۇعىلا جان-جاققا تارايدى. وسىلايشا بارشانىڭ ءۇمىتىن جاندىرعان «مويناق» سۋ ەلەكتر ستانساسى ەل يگىلىگىنە اينالاتىن بولادى.
الىپ قۇرىلىستىڭ شارىن وزەنىنەن باستاۋ الۋ سەبەبىنە توقتالايىن. عالىمداردىڭ جان-جاقتى زەرتتەۋى ناتيجەسىندە شيرەك عاسىر بۇرىن وسىنداي ناقتى تۇجىرىم جاسالىپتى. ويتكەنى, شارىن – قىسى-جازى اعىنىن جوعالتپاي, ەكپىندەي اعاتىن وزەن. دەمەك, گەس سالۋعا ءتيىمدى ەكەنى دالەلدەنگەن.
بيىكتەن سارقىراي قۇلاعان سۋدىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانۋ ءارى بوگەت سالۋ كۇردەلى ءىس ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. بيىكتىگى 94 مەتر ءبوگەتتىڭ تابانى سۋ شايىپ كەتپەيتىندەي بەتوندالىپ, تەگىستەلىپ, «الىپ قازاندىققا» اينالدى. قۇرىلىستى «كەرنەۋ ليميتەد» كومپانياسى جۇزەگە اسىردى. شىڭنىڭ قۇزار باسىنا سالىنعان بوگەتكە بىلىكتى ماماندارمەن بىرگە اۋدان جاستارى دا اتسالىستى. ولار كەيىنگى جاس ۇرپاققا «قۇرىلىستى ءبىز سالعانبىز» دەپ ماقتان ەتەتىنى انىق.
وسىنداي جاستاردىڭ قاتارىندا مەن دە بارمىن. پوليتەحنيكالىق, ەنەرگەتيكالىق جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتتارىن بىتىرگەن 28 جاس مامان قىتايدا ارنايى تاجىريبەدەن ءوتىپ قايتتى. كۇن سايىن بوگەتتىڭ كوز الدىمىزدا تولىپ, ۇلكەن سۋ قويماسىنا اينالعانىنا كۋا بولىپ ءجۇرمىز. سۋدى نەگىزگى ارنادان بۇرىپ, ارنايى تۋننەلمەن اعىزۋ, دەريۆاتسيالاۋ تاجىريبەسى ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت جۇزەگە اسىرىلدى. مىندەتىمىز مامان رەتىندە الىپ قۇرىلىس ىسكە قوسىلعاننان كەيىن وندىرىلگەن ەلەكتر قۋاتىنىڭ تۇتىنۋشىعا نۇر-ساۋلە سىيلاۋىنا مامان رەتىندە ۇلەس قوسۋ. مۇنداعى قولعا الىنعان جۇمىستار جانىما جاقىن. جانە بۇل الداعى ءومىرىمنىڭ باستاماسى, ەڭبەگىمنىڭ ناتيجەسىن كورەتىن ءسات.
مەرۋەرت باعاەۆا, جاس مامان.
ۇجىم جىلى قارسى الدى
مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەندە ەنەرگەتيك ماماندىعى وزىنە تارتاتىن. بۇل تەگىن بولماپتى. رايىمبەك اۋدانىنداعى ءوزىم تۋىپ-وسكەن جىلىساي سەلولىق وكرۋگىندەگى «مويناق» سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى قايتا قولعا الىنعاندا قۋانعانىمدى ايتىپ جەتكىزە المايمىن. سوندا ەڭبەك ەتۋدى ارمانداعان جاستاردىڭ ءبىرى بولدىم. الماتى قالاسىنداعى اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەنەرگەتيكا فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ, بىتىرگەلى ءار كۇنىم ستانسانىڭ تىرلىگىمەن بىرگە.
«مويناق» گەس-ءىنىڭ باسشىلىعى مەنى جىلى قارسى الدى. كاسىبي ءبىلىمىمدى تاجىريبەممەن ۇشتاستىرۋىما مۇمكىندىك تۋدى. تاپسىرعان جۇمىستاردى تياناقتى اتقارىپ كەلەمىن. بۇگىندە قۇرىلىس اياقتالىپ كەلەدى.
ءوڭىر ەكونوميكاسىنا وزىندىك ۇلەسىن قوساتىن الىپ قۇرىلىستا ءوز قولتاڭباڭنىڭ بارلىعى ەرەكشە قۋانىش ەكەن. سونى سەزىندىم. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى اتالاتىن جەلتوقسان ايىنىڭ 11 جۇلدىزىندا «مويناق» سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ العاشقى كەزەڭى ىسكە قوسىلادى. وسىعان وراي جۇمىس قىزىپ تۇر.
مەن ءۇشىن «مويناق» مەنىڭ ءومىرىم, مەنىڭ جارقىن بولاشاعىم دەپ تۇسىنەمىن. وسى قۇرىلىستا جاستىق جىگەرىمنىڭ بار ەكەنىن سەزىنگەن سايىن ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن قۇشتارلىعىم ارتا تۇسەدى.
ايدار تاۋبالديەۆ, ەنەرگەتيك.
ايقارا بەتتىڭ ماتەريالدارىن دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» الماتى وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى كۇمىسجان بايجان.