بۇگىندە بۇل بۇكىل الەم ەلدەرىن دابىل قاقتىرعان ەڭ اكتۋالدى ماسەلەنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. الماتىدا باس قوسقان شەتەلدىك ماماندار مەن تاجىريبەلى پسيحياترلار ەكى كۇنگە سوزىلعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا وسى ماسەلەنى شەشۋ جولدارىن كەڭىنەن تالقىلادى.
اتالعان باسقوسۋدى قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن بۇۇ بالالار قورى (يۋنيسەف), وتاندىق «Bilim Foundation» قورى, رەسپۋبليكالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى جانە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بىرلەسە ۇيىمداستىرعان. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ پسيحيكالىق دەنساۋلىعىن نىعايتۋ مەن ومىرلىك داعدىلارىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان مۇنداي اۋقىمدى شارا الماتى تورىندە العاش رەت ءوتىپ وتىر.
دۇنيە ءجۇزى بويىنشا سوڭعى جىلدارى جاسوسپىرىمدەردىڭ عانا ەمەس, جالپى جاستاردىڭ پسيحيكالىق دەنساۋلىعى ماسەلەلەرىنە باسا نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, جاستارعا دەر كەزىندە كومەك كورسەتۋ ءۇشىن مەملەكەت, قوعامدىق ۇيىمدار مەن بيزنەس تاراپىنان ارنايى شارالار قاجەت. دامىعان ەلدەردەگى سياقتى, دامۋشى ەلدەردە دە جاستار وسى پسيحيكالىق دەرتكە ۇشىراۋدا. ماسەلەن, تابىسى جوعارى ەلدەردە 11-15 جاس ارالىعىنداعى بالالاردىڭ تورتتەن ءبىرى كۇنىنە ەكى نە ودان دا كوپ رەت السىرەۋ, اشۋشاڭدىق, كۇيگەلەكتەنۋ نەمەسە ۇيقىنىڭ بولماۋى سياقتى پسيحولوگيالىق بەلگىلەردى باستان وتكەرەدى. ەگەر ولارعا ۋاقىتىندا كومەك كورسەتىلمەسە, بۇل بەلگىلەر ودان بەتەر اسقىنىپ, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ تومەندەۋى مەن سۋيتسيدتىك مىنەز-ق ۇلىققا اكەلىپ سوعۋى ابدەن مۇمكىن.
ەل ۇكىمەتى دە ءسۋيتسيدتى قوعامدىق دەنساۋلىقتىڭ ماڭىزدى تاقىرىبى رەتىندە مويىنداپ, جاعدايدى تىڭعىلىقتى زەرتتەۋدى قولعا العان. ول ءۇشىن يۋنيسيف سياقتى الەمدىك ۇيىمدارمەن بىرلەسە وتىرىپ ارنايى باعدارلامالار ازىرلەۋ, حالىقارالىق مامانداردى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن ءبىلىم بەرۋ جانە پسيحيكالىق دەنساۋلىق سالاسىنداعى جەرگىلىكتى ماماندارمەن تىعىز بايلانىس ورناتۋدىڭ ماڭىزى زور. بىرلەسكەن جۇمىس ناتيجەسىندە كامەلەتكە تولماعان جاستار اراسىندا ء سۋيتسيدتىڭ الدىن الۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبا ازىرلەنگەن. وسىنىڭ نەگىزىندە جاسوسپىرىمدەر اراسىندا پسيحيكالىق دەنساۋلىق پەن ومىرلىك داعدىلاردى قالىپتاستىرۋ, ءسۋيتسيدتىڭ الدىن الۋ باعدارلاماسى جاسالىپ, ەلىمىزدىڭ بىرنەشە وبلىسىندا ىسكە اسقان. ناتيجە جامان ەمەس. ماماندار جوبا باستالعالى 12 ايدان كەيىن ساۋالناماعا قاتىسقان, سۋيتسيد تۋرالى ويلاپ جۇرگەن جاستاردىڭ 80 پايىزى مۇنداي ويدان تىيىلعانىن ايتادى.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا, كەزىندە جاڭساق ويعا جول بەرىپ, كەيىن بۇل ورىنسىز ارەكەتىنەن مۇلدە باس تارتقان جاسوسپىرىمدەر دە ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. جوباعا قاتىسۋشى 16 جاسار ماريا وزىنە قول سالماق بولعانىن, الايدا مەكتەپكە جاڭا كەلگەن پسيحولوگ مامانمەن سىنىپ ساعاتى بارىسىندا سىرلاسقاننان كەيىن ويى كۇرت وزگەرىپ, وسى ويى ءۇشىن قاتتى ۇيالعانىن ايتادى. «پسيحولوگپەن بولعان اشىق, ءارى شىنايى اڭگىمەدەن كەيىن مەن ۇيگە كەلدىم جانە ولەتىن ۋاقىتىمدى سىزىپ تاستادىم. مەن ءوزىمدى جەڭىل سەزىندىم. سەزىمدەرىم مەن وتباسىمدا وزگەرىستەر بولدى. ءبىر-بىرىمىزگە جاقىنىراق بولىپ, كوبىرەك كوڭىل بولە باستادىق. مەن قازىر كەشكى مەكتەپتە وقيمىن جانە ۆيزاجيست كۋرسىن ءوتىپ ءجۇرمىن, بولاشاققا جوسپارلارىم كوپ» - دەيدى ول. جالعىز ماريا عانا ەمەس, وسىنداي ويمەن بەتپە-بەت كەلگەن بىرنەشە ءجاسوسپىرىم جيىنعا قاتىسۋشىلار الدىندا كوڭىلىندەگىسىن ايتىپ, ماماندارعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
– بۇگىنگى زامان تالابى ەرەكشە. بالالارىمىز ءتۇرلى سىناقتارعا تاپ بولىپ جاتىر. جاسوسپىرىمدەر پسيحولوگيالىق تۇرعىدان مىقتى بولۋى كەرەك. ءبىرىنشى كەزەكتە حالىقتىڭ, قوعامنىڭ مەنتاليتەتىن وزگەرتۋ كەرەك. بالالار پروبلەماسىن اشىق ايتۋدى ۇيرەتۋ قاجەت. قازىرگى كەزدە پسيحياترعا بارىڭىز دەسە, ءبارى قورقادى, تەرىس قابىلدايدى. ءبىر قۋانارلىعى قازاقستاندا وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا سۋيتسيد كورسەتكىشتەرى تومەندەپ كەلە جاتىر. وسى باعىتتا ارنايى جەلى جۇمىس ىستەيدى. ەندى بالالارعا ۇيالى تەلەفون ارقىلى حابارلاسۋعا مۇمكىندىك بار. وتكەن جىلى 114 بالانىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدىق. 5000-نان استام پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتىلدى, – دەيدى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى زاعيپا باليەۆا.
شەت مەملەكەتتەردەن كەلگەن بىلىكتى ماماندار دا قازاقستاننىڭ بۇل تۇرعىداعى تاجىريبەسىن جوعارى باعالادى. كونفەرەنتسيعا قاتىسقان حالىقارالىق پسيحياتريالىق اسسوتسياتسيانىڭ پرەزيدەنتى افزال دجاۆەد پەن ۇيىمنىڭ بەلدى مامانى پروفەسسور ۆلاديمير كارلي الەمدىك اكتۋالدى پروبلەمامەن كۇرەسۋدە قازاقستاننىڭ ۇستانعان باعىتى كوپ ەلدەرگە ۇلگى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– قازاقستان جاسوسپىرىمدەر پسيحيكالىق دەنساۋلىعىن نىعايتۋ بويىنشا جاڭا ادىستەردى ەنگىزۋ ارقىلى گلوبالدى دەڭگەيدەگى پسيحيكالىق دەنساۋلىق سالاسىنا باعا جەتپەس ۇلەس قوستى. ءبىز كونفەرەنتسيا مەن جوبانىڭ وسىنداي قىزىعۋشىلىق تۋعىزعانىنا قۋانىشتىمىز. ماڭىزدىسى, ءاربىر بالا مەن جاسوسپىرىمگە باعىتتالعان ارەكەتتىڭ زور ناتيجەگە الىپ كەلگەنى, – دەيدى يۋنيسەف-ءتىڭ قازاقستانداعى وكىلى يۋري وكساميتنىي.
الەمدىك پسيحياترلار قاۋىمداستىعى مەن ەۋروپا پسيحياترلارى قاۋىمداستىعى اتالعان كونفەرەنتسيانى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ پسيحيكالىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ماسەلەلەرىن وسى وڭىردە جانە الەمدە ىلگەرىلەتۋ باعىتىنداعى ماڭىزدى قادام رەتىندە باعالادى.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
