«مويناقتىڭ» شۋاق شاشار ءساتى جاقىن

كەشە رەسپۋبليكا پرەمەر-ءمينيسترى كارىم ءماسىموۆ ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىنداعان رايىمبەك اۋدانى اۋماعىنداعى «مويناق» گيدرو-ەلەكتر ستانساسىنا كەلدى. بۇل ساپار جايدان-جاي ەمەس. بۇگىندە ەل نازارى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا ىسكە قوسىلاتىن «مويناق» گەس-ىنە اۋعان. بۇل قازاقستانداعى ءوندىرىس سالاسىنىڭ ورگە باسۋى مەن ەلىمىز ۇستانعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ساياسات جۇرگىزۋدىڭ دۇنيەجۇزىلىك باي تاجىريبەسىن مەڭگەرۋدىڭ جەمىسى دەۋگە بولادى. ونىڭ ءتۇپ-تامىرى – ادام مەن قوعام, جالپى, ەل قامى ءۇشىن ەكەنىن قاسيەتتى مەكەنگە تابان تىرەگەن ءاربىر جاننىڭ تاۋ-تاستى قاشاپ, تاسپاداي جول, كورىكتى قالاشىق, الىپ تۋربينالار مەن ستانسانىڭ باس عيماراتىن, سۋ قويماسىن سالىپ, ۇلكەن ءىستىڭ تياناعىن كەلتىرگەن ماماندار مەن جۇمىسشىلاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنە ءسۇيسىنىس بىلدىرگەنىنەن انىق اڭعارىلادى. تاۋەلسىزدىك مەرەيى جەتىسۋ جەرىنە جەتكىزگەن جاقسىلىقتار قا­تا­رىندا قۇرىلىسى اياقتالۋعا از قالعان «مويناق» گەس-ءى بار. ول ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆا­تسيا­لىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدار­لا­ماسى اياسىندا وڭىردە قولعا الىنعان ءىرى جوبالاردىڭ قاتا­رىن­داعى بىرەگەيى ەكەنى انىق. كەزىندە قولعا الىنىپ, قۇرىلىسى توقتاعان الىپ نىسانعا راسىندا دا تاۋەلسىزدىكتىڭ شاپاعاتى ءتيدى. ناتيجەسىندە سوڭعى بەس جىل كو­لە­مىندە ىرگەلى ىستەر وركەن جايدى. مەملەكەتتىك ماڭىزى زور جوبا قۇرىلىسىن ىسكە اسىرۋعا قازاق­ستان­دىقتارمەن قاتار تاجىريبەلى قىتاي ماماندارى مەن قۇرى­لىس­شىلارى دا ۇلكەن ەڭبەك ءسىڭىردى دەۋ­گە بولادى. بيىلعى جىلعى قىر­كۇيەك ايىنىڭ 27-ءسى كۇنى «مويناق» گەس-ىندەگى «بەستوبە» سۋ قويماسىن قۇرايتىن بوگەتتە شا­رىن وزەنىنىڭ ارناسى توقتاتىلعان ەدى. بوگەتتە سودان بەرگى مەرزىمدە جاساندى كول قۇرالىپ كەلەدى. ونىڭ تەرەڭدىگى 90 مەتر, ۇزىن­دى­عى 16 شاقىرىمدى قۇرايدى. ول اۋداننىڭ تالدى ەلدى مەكەنىنىڭ ەتە­گىنە دەيىن جەتەدى. «مويناققا» كەلگەن ۇكىمەت باس­شىسى عاسىر قۇرىلىسى سانال­عان سۋ ەلەكتر ستانساسىنداعى 9 شاقىرىم جەر استى سۋ جولىنىڭ قۇبىرىنداعى سوڭعى جۇمىس­تار­دىڭ جالعاسۋىن جانە باس عيما­رات­پەن تانىستى. ينجەنەر-ەنەر­گە­تيكتەر مەن جۇمىسشىلاردىڭ كاسىبي تۇرعىدا اتقارعان جۇمىس­تا­رىن كورگەندەر ءوز باعالارىن بەرىپ تە جاتتى. سونداي-اق, «موي­ناق» گەس-ءى عيماراتىنىڭ ما­ڭىن­داعى «كەGوس» اكتسيونەرلىك قو­عامىنىڭ قۇرىلىسى تولىعىمەن اياقتالعان جارىق قۋاتىن اشىق تاراتۋ قۇرىلعىسىنا دا مەيماندار نازار اۋداردى. «مويناقتان» شەلەك اۋىلىنداعى ستانساعا دەيىنگى 220 كۆت. ەلەكتر تورابىنىڭ جوعارى كەرنەۋلى جەلىسىنىڭ ۇزىن­دىعى 97 شاقىرىم. «كەGوس» اكتسيونەرلىك قو­عا­مى­­نىڭ «مويناق» گەس-ءنىڭ قۋا­تىن بەرۋ» تۋرالى جوباسىندا و­تان­دىق وندىرۋشىلەردىڭ قۇرى­لىس ماتەريالدارى مەن جاب­دىق­تارى كەڭىنەن پايدالانىلعان. ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسى ءۇشىن شىعارىلاتىن بارلىق ءونىم شوعىرى قولدانىلادى. بۇل جو­با­نى جۇزەگە اسىرۋ ەلىمىزدىڭ ەنەر­گە­تيكالىق تاۋەلسىزدىگى مەن ەنەر­گە­تيكالىق قاۋىپسىزدىگىن ارت­تى­رۋعا قولداۋ بولادى دەپ كۇتىلۋدە. جوبانى ىسكە اسىرۋ باستالعان ۋاقىتتان بەرى جۇزدەگەن جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعانىن دا اتاپ ايتقان ءجون. اماندىق بولسا, جەتىسۋ شۇعى­لاسىنا اينالاتىن «مويناق» گەس-ءىنىڭ العاشقى كەزەڭى جەل­توق­سان ايىندا ىسكە قوسىلادى. وسى ءبىر قۋانىشتى كۇنگە دە كوپ قالعان جوق. بۇدان كەيىن ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ جۇمىس ساپارىن «جەتىگەن-قورعاس» تەمىر جول جەلىسىندە ورنالاسقان پانفيلوۆ اۋدانى اۋماعىنداعى التىنكول ستانساسىندا سالىنىپ جاتقان نى­سانداردى ارالاۋمەن جالعاس­تىر­دى. شەكارا ماڭىنداعى ستانسادا ساپارجايدىڭ زاماناۋي عي­ماراتى, اكىمشىلىك عيمارات سا­لىن­عان. سونداي-اق, ينجەنەرلىك جە­لىلەردىڭ جانە كەدەندىك, شەكا­را­لىق ينفراقۇرىلىم نىسان­دارى­نىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. جولدار توسەلۋدە. وسى­لايشا قۇرىلىس جۇمىستارى ساپالى جالعاسقانىن بايقاۋ قيىن ەمەس. قازىرگى ۋاقىتتا 60 نى­سان­نىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا جا­قىن. قا­راشانىڭ سوڭىندا ولار­دى مەملەكەتتىك كوميسسياعا تاپ­سىرۋ جوسپارلانسا, قازاقستان­دىق قامتۋ 80 پايىزدى قۇراپ وتىر. مۇندا مىڭ­عا جۋىق ادام جۇمىسپەن قام­تىلىپتى. دەمەك, تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك جاع­دايىن جاقسارتۋعا دا نەگىز بول­عانىن كورەمىز. ۇزىندىعى 293,2 شاقىرىم بولاتىن «جەتىگەن-قورعاس» جاڭا تەمىر جولىنىڭ ەلىمىز ءۇشىن سترا­تەگيالىق ماڭىزى زور. ويتكەنى, ول قازاقستاننان قىتايعا ەكىنشى تەمىر جول تارماعىن اشادى. قى­تاي ءوز اۋماعىندا تسزينحە-قورعاس قاراما-قارسى تەمىر جول ۋچاسكەسىن سالۋ ۇستىندە. ەكى جاقتاعى جاڭا تەمىر جول جەلىلەرىنىڭ ءتۇيىسۋى 2011 جىلعى جەلتوقسانعا بەلگىلەنگەن. ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسى­موۆتىڭ «مويناق» گەس-ءى مەن «جە­تىگەن-قورعاس» تەمىر جول جەلىسىندەگى التىنكول ستانساسىنا ساپا­رى كەزىندە وبلىس اكىمى اڭسار مۇساحانوۆ بىرگە بولدى. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.