سول بولات اليەۆ بيىلعى قوڭىر كۇزدە اكتسيا وتكىزدى. ءمانىسى فيرمانىڭ باۋ-باقشاسىنان باكلاجان, ءتاتتى بۇرىش سەكىلدى ونىمدەردى ءوزىڭ بارىپ جيناپ الىپ, قابىن 500 تەڭگەدەن ساتىپ الاسىڭ.
ء«وزىم دەگەندە وگىز قارا كۇشىم بار» دەيدى عوي حالىق دانالىعى. بازارعا بارساڭ 500 تەڭگەگە بەس ءتۇيىر باكلاجان الاسىڭ. ال, مۇندا قابى 500 تەڭگە. قىس بولسا ەسىك قاعىپ تۇر. قايناتپانىڭ, توساپتىڭ ۋاقىتى.
مانكەنت اۋىلىنىڭ ىرگەسىندەگى باۋ-باقشاعا توپىرلاپ باردى جۇرت. قالىڭ جۇيەك جەمىستەن بەلى قايىسىپ تۇر. بارعانداردىڭ قاعاناعى قارق, ساعاناعى سارق, قاپتارىن ارقالاپ جۇيەك قۋىپ كەتكەن. جيناعان ونىمدەرىن ماشيناعا ارتقان جۇرت قويماداعى ساقتاۋلى كارتوپ, پيازدان دا قاپتاپ ساتىپ الدى.
وسى بولات سياقتى جاستايىنان ەڭبەكپەن وسكەن نۇرلان قۇرالوۆ دەگەن كاسىپكەر جىگىت بار. ول – «امانگەلدى» سەرىكتەستىگىنىڭ قۇرىلتايشىسى. ەلەۆاتورى بار. كوكونىس وسىرۋدە وبلىستا الدا. ونىمدەرى رەسەيگە ەكسپورتتالادى. الىپ كوكونىس ساقتاۋ قويمالارى بار.
وسى نۇرلان «باۋ-باقشا ونىمدەرى بىزدە وتە ارزان. دەلدالدار كەلىپ كوتەرمە باعامەن ساتىپ الىپ, ەكى-ءۇش ەسە باعاسىمەن ساتادى. ءوزىمىز بازارعا شىعارايىق دەسەك, بازار باسشىلارى دا, ونداعى ساتۋشىلار دا, دەلدالدار دا قۇلىقتى ەمەس. ەگەر دۇرىس شەشىم قابىلدانسا, ءبىز ونىمدەرىمىزدى حالىققا ارزان باعادا بەرەر ەدىك», دەگەن.
بۇل بۇگىن ايتىلىپ كەلە جاتقان اڭگىمە ەمەس. جاعدايدى وبلىس باسشىلىعى دا بىلەدى. سوندىقتان دا سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرى ازىق-ت ۇلىك جارمەڭكەسىن ۇيىمداستىرعان. وبالى كانى, العاشقىدا ازىق-تۇلىك, باۋ-باقشا ونىمدەرى ارزان باعاعا ساتىلىپ جۇرت ءبىر جىرعاپ قالعان. ادامنان قۋلىق ارتىلعان با, ءوز ناندارىنان ايىرىلىپ بارا جاتقان بازارداعى ساۋداگەرلەر جارمەڭكەدەگىنى جاپپاي جاۋلاپ الا باستادى. «بارماق باستى, كوز قىستىعا» جول بەرگەن, ءتاۋىر ورىنداردى اقشاعا اينالدىرعان ءبىر شەنەۋنىكتەر ءىستى بولىپ كەتتى. قالاي بولعاندا دا بازارداعىلار اۋىل شارۋالارىن جارمەڭكەدەن ىعىستىرىپ شىعاردى. باعانى رەتتەيتىندەر تابىلدى. ەندى نە ىستەمەك كەرەك؟
جانسەيىت تۇيمەباەۆ وسى ماسەلەنىڭ ويابىن تاپقان سەكىلدى.
وبلىس اكىمى اپپاراتتىق جيىندا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعالارىن تۇراقتاندىرۋ جانە تاۋار وندىرۋشىلەر مەن ديقاندارعا ءوز ونىمدەرىن ساۋدالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن الەۋمەتتىك بازار اشۋدى اۋدان, قالا اكىمدەرىنە تاپسىردى.
– الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك باعالارىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ ماقساتىندا وڭىردە ءبىر اي كولەمىندە الەۋمەتتىك بازارلار اشۋىمىز قاجەت. ول ءۇشىن شىمكەنتتەن 1-1,5 گەكتار جەر قارالىپ, تالاپقا ساي جاساقتالۋىن, ال ءىرى اۋداندار 70 سوتتىق, كىشى اۋداندار 50 سوتتىق جەر ءبولىپ, از ۋاقىتتىڭ ىشىندە تاۋار وندىرۋشىلەرگە ءوز ونىمدەرىن ساتۋعا مۇمكىندىك جاسالۋ كەرەك, – دەدى ول.
بۇگىنگى تاڭدا تۇراقتاندىرۋ قورىندا 1 مىڭ توننا قانت, 2 مىڭ توننا كارتوپ, 1 مىڭ توننا پياز, 1 200 توننا ءسابىز, 70 توننا كۇرىش, 30 توننا ماكارون ونىمدەرى بار. مۇنان بولەك قويمادا وتكەن جىلى الىنعان تاۋارلاردان قالعان 2500 توننا ۇن, 1 244 توننا قانت جانە 69,1 توننا كۇرىش ساقتالۋدا.
بۇگىندە كىم-كىمگە وڭاي تيمەي جاتقان ۋاقىت. ازىق-ت ۇلىك باعالارىنىڭ ۇزدىكسىز ءوسىپ جاتقانىن جۋرناليستىك زەرتتەۋ ماقساتىندا بازار مەن جارمەڭكەنى سالىستىرعاندا كوز جەتكىزدىك. جارمەڭكەدە باعا ازداپ تومەندەۋ بولعانىمەن كۇرمەۋلى ماسەلەلەردى شەشە الار ەمەس. ونىڭ ۇستىنە ءوزارا كەلىسپەۋشىلىكتەن قىمباتشىلىقتار ورىن الۋدا. وبلىستا بيدايدى ۇنعا اينالدىراتىن ەلەۆاتورلار كوپ. استىعى كوپ دەيتىن ەلدە ولاردى دا قيىنشىلىق اينالىپ وتپەدى.
ۆاگون از ءارى قىمبات بولعاندىقتان ەلەۆاتورلاردىڭ قوجايىندارى نان باعاسىنىڭ وسەتىندىگىن ايتىپ جۇرتتى الاڭداتىپ وتىر. «قازاقستان تەمىر جولى» اق كەلىسىمگە كەلگەنىمەن بيداي باعاسىنىڭ مازاسى جوق. سولتۇستىك, ورتالىق قازاقستاننىڭ جوعارى سۇرىپتى بيدايى بولماسا وڭتۇستىكتىڭ ءوز بيدايى نان پىسىرۋگە جاراي بەرمەيدى. پىسكەن ناننىڭ ورتاسى ىلجىراپ, جەلىمدەنىپ تۇرادى. ەلەۆاتور يەلەرىنىڭ ورتالىق قازاقستاننىڭ بيدايىنا دىلگىر بولاتىندىعى وسىدان.
وڭتۇستىكتە كارتوپ باعاسى دا ايتارلىقتاي ءوستى. سايرام اۋدانى قارابۇلاق اۋىلىنىڭ ديقاندارى ەكى مىڭ گەكتارعا كارتوپ ەگىپ تۇراتىن. بيىل شىلدە ايىندا سۋ از بولعاندىقتان قارابۇلاقتا كۇزگى كارتوپ ەگىلمەي قالدى.
ادام رەسۋرسىنا باي وڭتۇستىك تۇرعىندارىنىڭ اسا قاجەت تاعام تۇرلەرىندە وسىنداي قيىندىقتار بار. مۇندايدا دەلدالدار قۇتىرىپ كەتەدى. وبلىس باسشىسىنىڭ وسى قيىن ءتۇيىندى شەشۋ ماقساتىندا الەۋمەتتىك بازارلار اشۋعا تالاپتانعانىن جۇرت قۇپتاپ وتىر.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى
