ءۇش باتىر اۋىلى

– شابار اۋىلى قاراشا ايىن­دا سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتان­عان كۇلاي اپانىڭ 100 جىل­دىعىن اتاپ وتپەكشى, وتكەن جىل­دارى بەينەت پەن زەينەتكە تولى وسى ءبىر عازيز جاننىڭ رۋحىنا ارناپ ما­قا­لا جازىپ بەرسەڭىز, – دەپ وسى ىسكە باستاماشى بولىپ ءجۇر­گەن وبلىس­تىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسى ءوتىنىش بىلدىرگەن ەدى. جول ۇستىندە ءبىر كۇندەرى كۇلاي اپامىز اقتىلى قوي باققان ەرتىس وزەنى جاعاسىن­داعى دوڭگەلەك اتان­عان كەڭ دا­لاعا ويلانا قاراپ كەلەمىز. ەسكىشە بۇل اۋىلدىڭ اتى قارابۇجىر ەكەن. كوز الدىمىزعا سوناۋ ءبىر جىل­دارى دالادا قىستىڭ ايازىنا, جاز­دىڭ ىستىعىنا, كۇزگى جاڭبىر­عا قا­را­ماي وتار-وتار قوي باققان بۇكىل ءومىرى – تىنىس-تىرشىلىگىنە اي­نال­عان باسىنا ورامال تارتقان قازاق ايەلىنىڭ قايسار بەينەسى كەلدى. نەگىزى, اپامىز جايلى «شابار اۋىلىندا ۇلى دا, شەشەسى دە ەڭبەك ەرلەرى اتانعان شارباق­باەۆ­تار وتباسى تۇرادى. كۇلاي اپا­مىز 1958 جىلى وبلىس كو­لەمىن­دە قوي وسىرۋشىلەر اراسىندا ءبىرىنشى بولىپ ەڭبەك ەرى اتاعىن الدى. اپامىز ون جىل قوي باققان ادام. جىل سايىن قوزىلار سانىن كوبەيتكەن قوي وسىرۋدەگى بۇل ءادىستى بۇكىل ەل شارباقباەۆتار كونۆەيەرى اتاعان. ەلىمىزدىڭ قوي سانىن 50 ميلليونعا جەتكىزۋ ماقساتىنا ۇلەس قوسقان جاندار ەدى. كەيىن اناسىنىڭ اق تايا­عىن ۇلى عابدىناسىر الدى. بۇل اۋىل­عا سول جىلى دىنمۇحاممەد قو­ناەۆ­­تىڭ ءوزى كەلىپ, اپامىزدى قۇت­تىق­تاپ كەتكەن دەگەندى بۇ­رىن دا ەستىپ جۇردىك. – د.قوناەۆ سول جىلى وبلىسقا ساپارمەن كەلىپ, ارنايى ءبىزدىڭ اۋىلعا اتباسىن بۇرىپ, شەشەمىز­دىڭ ۇيىنە كەلدى. ۇلكەن ادامنىڭ كىشكەنتاي اۋىلعا كەلۋى وراسان مەرەكە بولدى عوي. شەشەم مار­قۇم ماسكەۋدەن بارىپ ەڭبەك ەرى اتاعىن الىپ كەلىپ ەدى. قۇتتى بولسىن ايتا كەلىپتى. سوندا ءبىزدىڭ تۇرىپ جاتقان ەسكى ءۇيىمىزدى كورىپ «باتىر باتىرعا لايىق ۇيدە تۇرۋى كەرەك» دەگەن ەدى, دەيدى اپانىڭ ۇلى, قازىر جاسى 80-گە كەلگەن عابدىناسىر اتا. عاب­دىناسىر شارباقباەۆ اتاعى, شەشەسى كۇلاي اپامىزدىڭ ءوزى تاڭعا­لا, سۇيسىنە ايتىپ كەتكەنىندەي, اناسىنان دا اسىپ ءتۇسىپتى. ۇلى بەسقاراعاي ءجا­نە دوڭگەلەك جەرىندە سولتۇستىك قازاق مەرينوس قوي تۇقىمىن ءوسىرۋ جولىندا عى­لىمي-پراكتيكا­لىق, سەلەكتسيالىق جۇمىستى ءجۇر­گىزۋگە بەلسەنە ارا­لا­سادى. تابي­عاتى قاتال وڭىردە سول­تۇستىك قازاق مە­رينوسى اتالا­تىن قوي ءوسىرۋ ءجونىن­دەگى اكادەميك ءا.ەلامانوۆ­تىڭ جاڭالىعىن جۇزەگە اسىرۋعا ۇلەس قوستى. عابدىناسىر شارباق­باەۆ – قازاق كسر مەملەكەتتىك سىيلىعى­نىڭ لاۋرەاتى, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتانعان. اۋىلى كۇلاي اپانىڭ 100 جىلدىعىن اتاپ وتەمىز, اس بەرەمىز دەپ دايىن­دالىپ جاتقان ۋاقىتتا ءبىز دە كەلىپ, اتامەن اڭگى­مە­لەسىپ قايتتىق. كۇلاي اپامىز, مارقۇم «سۇراساڭ رۋىمدى قارا­كەسەك» دەيتىن ءمادي بابامىز انگە قوسقان اتاقتى قار­قارا­لى جاق­تىڭ قىزى ەكەن. سوناۋ جىلدارى قازاق ايەلدەرى كورگەن قيىندىق اپانىڭ دا باسىنان وتكەنى بەلگىلى. ەرى ەرعالي 41-ءدىڭ سو­عى­سىنا كەتىپ, قايتىپ ورالما­دى. كۇلاي انا ءۇش بالامەن جەسىر قال­دى. تىل­دا­عى اۋىر ەڭبەكتى با­سى­نان وتكەردى. ال, 1952 جىلى ءدوڭ­­گەلەك قىس­تا­عىنا كەلىپ, قوي باعا باس­تاي­دى. ۇلكەنى بوتاي ەدى, ال, عاب­دى­ناسىر, ايتباي انا­لارىنا كومەكتە­سىپ, جاستايى­نان قوي باقتى. وتاردان وتار ورگىزدى. بۇگىندە كۇ­لاي اپانىڭ اۋىلىندا قۇم­ساۋىت, ءشام­شى, شابار اۋىل­دارىن قوس­قان­دا بارلىعى 7 مىڭ­داي قوي بار ەكەن. ونىڭ 3540-ى وسى شابار اۋى­لىن­دا, 5 شارۋا قوجالىعى بار. 300-گە تارتا ادام تۇرادى. قولىندا وسكەن نەمەرەسى سە­يىت­­­جاننىڭ ايتۋى بويىنشا, كۇ­لاي اپامىزدىڭ ارعى تەگىندە مول­دا­لىق جاساعان ءدىني ءبىلىمدار ادام­دار بول­عان ەكەن. وتە ىسمەر, تىگىنشى, قولى­نان ويۋ-ورنەگى ءتۇس­پە­گەن جان بولىپتى. كۇلاي اپامىز ومىردەن قايت­قان­شا نامازىن وقىپ, ورازا ۇستا­عان جان ەدى. كورگەن تاعدىرى مەن قيىن­دىعىنان شىعار, مىنەزى بىربەتكەي, قاتالداۋ بولعانىمەن, اۋىل-ەلگە سىيلى جان ەدى, دەپ ەسكە الادى با­لا­لارى. ال, اپانىڭ كەلىنى, عاب­دى­ناسىردىڭ قوساعى كۇلايىم انا بولسا, ون ءبىر بالا تۋىپ وسىرگەن التىننان القا تاققان باتىر انا. فاريدا بىقاي, پاۆلودار وبلىسى, لەبياجى اۋدانى. سۋرەتتە: كۇلاي اپا مەن ۇلى عابدىناسىر شارباقباەۆتار.